તદા ભવપદન્યાસાદ્ ધયસ્ય વૃષભસ્ય ચ પેતુઃ સ્તનાશ્ચ દન્તાશ્ચ પીડિતાભ્યાં ત્રિશૂલિના
પછી, ભવના પગના દબાણથી, ઘોડા અને વાછરડા બંનેના સ્તન અને દાંત, ત્રિશૂળધારીના દબાણથી પડી ગયા.
તતઃપ્રભૃતિ ચાશ્વાનાં સ્તના દન્તા ગવાં તથા મૂઢાઃ સમભવંસ્તેન ચાદૃશ્યત્વમુપાગતાઃ
એ સમયે પછીથી, ઘોડા અને ગાયોના સ્તન અને દાંત મંદ થઈ ગયા, અને તેથી તેઓ એવા દેખાવા લાગ્યા.
તારકાખ્યસ્તુ ભીમાક્ષો રૌદ્રરક્તાન્તરેક્ષણઃ રુદ્રાન્તિકે સુસંરુદ્ધો નન્દિના કુલનન્દિના
તારક નામનો ભયાનક આંખો અને લાલ લોહી જેવી પાંખવાળો દાનવ, રુદ્રના સમક્ષ, પોતાના કુળને આનંદ આપનારા નંદિ દ્વારા મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવ્યો.
પરશ્વધેન તીક્ષ્ણેન સ નન્દી દાનવેશ્વરમ્ તક્ષયામાસ વૈ તક્ષા ચન્દનં ગન્ધદો યથા
પછી નંદિએ તીક્ષ્ણ પરશુથી દાનવોના રાજાને એવી રીતે કાપી નાખ્યો જેમ લાકડહારો ચંદનના વૃક્ષને કપે છે.
પરશ્વધહતઃ શૂરઃ શૈલાદિઃ શરભો યથા દુદ્રાવ ખડ્ગં નિષ્કૃષ્ય તારકાખ્યો ગણેશ્વરમ્
પરશુના ઘા ખાઈને, શૂરવીર તારક, પર્વતના ઘા ખાધેલા જંગલી પ્રાણીની જેમ, ખડગ કાઢી ગણેશ્વર સામે ભાગી ગયો.
યજ્ઞોપવીતમ્ આદાય ચિછેદ ચ નનાદ ચ તતઃ સિંહરવો ઘોરઃ શઙ્ખશબ્દશ્ચ ભૈરવઃ ગણેશ્વરૈઃ કૃતસ્તત્ર તારકાખ્યે નિષૂદિતે
પવિત્ર યજ્ઞોપવીત પકડીને, તેણે તેને કાપી નાખ્યું અને ગર્જના કરી; ત્યારબાદ ગણેશ્વરો દ્વારા ભયાનક સિંહની દહાડ અને ભયાનક શંખનાદ થયો, જ્યારે તારકનો નાશ થયો.
પ્રમથારસિતં શ્રુત્વા વાદિત્રસ્વનમેવ ચ પાર્શ્વસ્થઃ સુમહાપાર્શ્વં વિદ્યુન્માલિં મયો ઽબ્રવીત્
કાળા પ્રમથો અને વાદ્યના અવાજ સાંભળીને, નજીક ઊભેલા માયાએ મહાશક્તિશાળી વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
બહુવદનવતાં કિમેષ શબ્દો નદતાં શ્રૂયતે ભિન્નસાગરાભઃ વદ વચનં તડિન્માલિન્ કિં કિમ્ એતદ્ગણપાલા યુયુધુર્યયુર્ગજેન્દ્રાઃ
આ બહુમુખી જીવોની ગર્જના જેવો અવાજ કેમ સંભળાય છે, જાણે સાગર ફાટી ગયો હોય? કહો વિદ્યુન્માલી, આ શું છે? શું ગજપાલો યુદ્ધ માટે ગયા છે?
ઇતિ મયવચનાઙ્કુશાર્દિતસ્તં તડિન્માલી રવિરિવાંશુમાલી રણશિરસિ સમાગતઃ સુરાણાં નિજગાદેદમ્ અરિંદમો ઽતિહર્ષાત્
માયાના આ શબ્દો સાંભળીને, વિદ્યુન્માલી, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કિરણો સાથે, યુદ્ધભૂમિમાં આવ્યો અને દુશ્મન દેવતાઓને આનંદથી આ શબ્દો કહ્યા.
યમવરુણમહેન્દ્રરુદ્રવીર્યસ્ તવ યશસો નિધિર્ધીર તારકાખ્યઃ સકલસમરશીર્ષપર્વતેન્દ્રો યુદ્ધ્વા યસ્તપતિ હિ તારકો ગણેન્દ્રૈઃ
હે ધીરજવાન, તારક, જે યમ, વરુણ, મહેન્દ્ર અને રુદ્રની શક્તિ અને તારી કીર્તિનો ખજાનો હતો, અને જે દરેક યુદ્ધભૂમિનો શિખર હતો, હવે ગણેશ્વરો સાથેના યુદ્ધમાં નાશ પામે છે.
મૃદિતમ્ ઉપનિશમ્ય તારકાખ્યં રવિદીપ્તાનલભીષણાયતાક્ષમ્ હૃષિતસકલનેત્રલોમસત્ત્વાઃ પ્રમથાસ્તોયમુચો યથા નદન્તિ
તારકના વિધ્વંસના સમાચાર સાંભળીને, પ્રમથો, જેમના નેત્ર અને શરીર આનંદથી ભરાઈ ગયા હતા, તેઓ મેઘોની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા, અને તેમની આંખો સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હતી.
ઇતિ સુહૃદો વચનં નિશમ્ય તત્ ત્વં તડિમાલેઃ સ મયઃ સુવર્ણમાલી રણશિરસ્ય્ અસિતાઞ્જનાચલાભો જગદે વાક્યમિદં નવેન્દુમાલિમ્
મિત્રના આ વચન સાંભળીને, સુવર્ણમાળા ધારણ કરનાર માયાએ યુદ્ધભૂમિમાં નવચંદ્રમાળા ધારણ કરનાર, કાજળ જેવા કાળા પર્વત સમાન વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
વિદ્યુન્માલિન્ન નઃ કાલઃ સાધિતું હ્યવહેલયા કરોમિ વિક્રમેણૈતત્ પુરં વ્યસનવર્જિતમ્
હે વિદ્યુન્માલી, હવે અવગણના કરીને કામ કરવાનો સમય નથી; હું પરાક્રમથી આ શહેરને સંકટમુક્ત કરીશ.
વિદ્યુન્માલી તતઃ ક્રુદ્ધો મયશ્ચ ત્રિપુરેશ્વરઃ ગણાઞ્જઘ્નુસ્તુ દ્રાઘિષ્ઠાઃ સહિતાસ્તૈર્મહાસુરૈઃ
પછી ક્રોધિત વિદ્યુન્માલી અને ત્રિપુરાના સ્વામી માયાએ મહાસુરો સાથે મળીને મુખ્ય ગણેશ્વરોને પરાજય આપ્યા.
યેન યેન તતો વિદ્યુન્ માલી યાતિ મયશ્ચ સઃ તેન તેન પુરં શૂન્યં પ્રમથૈઃ પ્રહૃતૈઃ કૃતમ્
જ્યાં જ્યાં વિદ્યુન્માલી અને માયા ગયા, ત્યાં ત્યાં પ્રમથોના પ્રહારથી શહેરો ખાલી થઈ ગયા.
અથ યમવરુણમૃદઙ્ગઘોષૈઃ પણવડિણ્ડિમજ્યાસ્વનપ્રઘોષૈઃ સકરતલપુટૈશ્ચ સિંહનાદૈર્ ભવમભિપૂજ્ય તદા સુરા અવતસ્થુઃ
પછી યમ અને વરુણના ઢોલના અવાજ, પણવ અને ઢીંડિમાના ઘંટીના અવાજ અને હાથ તાળી સાથે સિંહની દહાડ જેવી ગર્જના સાથે દેવતાઓએ ભવની પૂજા કરી અને તૈયાર ઊભા રહ્યા.
સમ્પૂજ્યમાનો દિતિજૈર્મહાત્મભિઃ સહસ્રરશ્મિપ્રતિમૌજસૈર્ વિભુઃ અભિષ્ટુતઃ સત્યરતૈસ્ તપોધનૈર્ યથાસ્તશૃઙ્ગાભિગતો દિવાકરઃ
મહાન દૈત્યોએ પૂજા કરી, હજારો સૂર્ય જેવી તેજસ્વી શક્તિ ધરાવનાર અને સત્યનિષ્ઠ તપસ્વીઓએ સ્તુતિ કરેલા, તે દેવતા સૂર્યના પર્વત પાસે જતાં જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
તારકાખ્યે હતે યુદ્ધે ઉત્સાર્ય પ્રમથાન્મયઃ ઉવાચ દાનવાન્ભૂયો ભૂયઃ સ તુ ભયાવૃતાન્
યુદ્ધમાં તારકના મૃત્યુ પછી અને પ્રમથોને હાંકી કાઢ્યા પછી, ડરથી ભરાયેલા માયાએ વારંવાર દાનવોને સંબોધ્યા.
ભો ઽસુરેન્દ્રાધુના સર્વે નિબોધધ્વં પ્રભાષિતમ્ યત્કર્તવ્યં મયા ચૈવ યુષ્માભિશ્ચ મહાબલૈઃ
હે અસુરરાજાઓ, હવે તમે સૌ મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળો—મારે અને તમારે મહાબલીઓએ શું કરવું તે હું કહું છું.
પુષ્યં સમેષ્યતે કાલે ચન્દ્રશ્ચન્દ્રનિભાનનાઃ યદૈકં ત્રિપુરં સર્વં ક્ષણમેકં ભવિષ્યતિ
જ્યારે યોગ્ય સમયે પુષ્ય નક્ષત્ર આવશે અને ચંદ્ર, ચંદ્ર જેવા મુખવાળો, આવશે, ત્યારે એક ક્ષણ માટે ત્રણેય પુર એક બની જશે.
કુરુધ્વં નિર્ભયાઃ કાલે કોકિલાશંસિતેન ચ સ કાલઃ પુષ્યયોગસ્ય પુરસ્ય ચ મયા કૃતઃ
નક્કી કરેલા સમયે, કોયલના મીઠા બોલથી સંકેત મળતાં, તમે નિર્ભય બનીને કામ કરો. એ સમય અને પુષ્ય નક્ષત્ર સાથે શહેરનું સંયોગ, હું જ નક્કી કર્યું છે.
કાલે તસ્મિન્પુરે યસ્તુ સંભાવયતિ સંહતિમ્ સ એનં કારયેચ્ચૂર્ણં બલિનૈકૈષુણા સુરઃ
એ સમયે શહેરમાં જે કોઈ પણ ટોળું ભેગું કરવાની કોશિશ કરશે, તેને દેવતા પોતાના એક જ શક્તિશાળી બાણથી ભૂખા પાડી દેશે.
યો વઃ પ્રાણો બલં યચ્ચ યા ચ વો વૈરિતાસુરાઃ તત્કૃત્વા હૃદયે ચૈવ પાલયધ્વમિદં પુરમ્
તમારી જીંદગી, તાકાત અને દેવતાઓ સાથેની દુશ્મનાવટ — આ બધું દિલમાં રાખીને, તમે આ શહેરની રક્ષા કરો.
મહેશ્વરરથં હ્યેકં સર્વપ્રાણેન ભીષણમ્ વિમુખીકુરુતાત્યર્થં યથા નોત્સૃજતે શરમ્
તમારી આખી તાકાતથી મહેશ્વરનું એક ભયાનક રથ રોકો, જેથી તે શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
તત એવં કૃતે ઽસ્માભિસ્ ત્રિપુરસ્યાપિ રક્ષણે પ્રતીક્ષિષ્યન્તિ વિવશાઃ પુષ્યયોગં દિવૌકસઃ
આ રીતે આપણે ત્રિપુરાની રક્ષા માટે પ્રયત્ન કરીશું, ત્યારે દેવતાઓ લાચાર બનીને પુષ્ય સંયોગની રાહ જોઈને ઊભા રહેશે.
નિશમ્ય તન્મયસ્યૈવં દાનવાસ્ત્રિપુરાલયાઃ મુહુઃ સિંહરુતં કૃત્વા મયમૂચુર્યમોપમાઃ
મયાએ આ રીતે કહ્યું ત્યારે ત્રિપુરામાં રહેતા દૈત્યોએ સિંહ જેવો ગર્જના કરતા વારંવાર મયાને સંબોધન કર્યું.
પ્રયત્નેન વયં સર્વે કુર્મસ્તવ પ્રભાષિતમ્ તથા કુર્મો યથા રુદ્રો ન મોક્ષ્યતિ પુરે શરમ્
અમે બધા પુરુષાર્થપૂર્વક તમારી વાત પ્રમાણે જ કરીશું; એવું જ કરીશું કે રુદ્ર શહેરમાં પોતાનો બાણ છોડવા ન શકે.
અદ્ય યાસ્યામઃ સંગ્રામં તદ્રુદ્રસ્ય જિઘાંસવઃ કથયન્તિ દિતેઃ પુત્રા હૃષ્ટા ભિન્નતનૂરુહાઃ
આજે અમે યુદ્ધ માટે જઈશું, રુદ્રને મારવાની ઇચ્છા સાથે — એમ દિતિના પુત્રોએ આનંદથી, રોમાચંનથી કહ્યું.
કલ્પં સ્થાસ્યતિ વા ખસ્થં ત્રિપુરં શાશ્વતં ધ્રુવમ્ અદાનવં વા ભવિતા નારાયણપદત્રયમ્
અથવા તો ત્રિપુરા આકાશમાં એક યુગ સુધી અડગ અને શાશ્વત રહેશે, અથવા તો નારાયણનો ત્રિપથ સાકાર થશે અને દાનવો રહી નહીં જાય.
વયં ન ધર્મં હાસ્યામો યસ્મિન્યોક્ષ્યસિ નો ભવાન્ અદૈવતમ્ અદૈત્યં વા લોકં દ્રક્ષ્યન્તિ માનવાઃ
અમે એ ધર્મ છોડશું નહીં, જેમાં તમે અમને જોડશો; માનવો ક્યારેય દેવતા કે દૈત્ય વિના જગત જોશે નહીં.