પરશ્વધૈસ્તત્ર શિલોપલૈશ્ચ ત્રિશૂલવજ્રોત્તમકમ્પનૈશ્ચ શરીરસદ્મક્ષપણં સુઘોરં યુદ્ધં પ્રવૃત્તં દૃઢવૈરબદ્ધમ્
ત્યાં કુહાડા, પથ્થરો, ત્રિશૂળ, વજ્ર અને ભારે ગદાઓથી, એકબીજાને નાશ કરવા માટે, ઘોર દુશ્મનાવાળું ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું.
અન્યોન્યમુદ્દિશ્ય વિમર્દતાં ચ પ્રધાવતાં ચૈવ વિનિઘ્નતાં ચ શબ્દો બભૂવામરદાનવાનાં યુગાન્તકાલેષ્વિવ સાગરાણામ્
જ્યારે તેઓ એકબીજા પર તૂટી પડતા, અથડાતા અને મારામારી કરતા, ત્યારે દેવો અને અસુરોના ટકરાવનો અવાજ, યુગના અંતે સમુદ્રોની ગર્જના જેવો હતો.
વ્રણૈરજસ્રં ક્ષતજં વમન્તઃ કોપોપરક્તા બહુધા નદન્તઃ ગણેશ્વરાસ્તે ઽસુરપુંગવાશ્ચ યુધ્યન્તિ શબ્દં ચ મહદુદ્ગિરન્તઃ
ઘાયલ થઈને સતત લોહી ઉગળતા, ગુસ્સાથી લાલ થયેલા, વિવિધ રીતે ગર્જના કરતા, ગણપતિઓ અને અગ્રણિ અસુરો યુદ્ધ કરતા અને ભયંકર ધ્વનિ ફેલાવતા.
માર્ગાઃ પુરે લોહિતકર્દમાલાઃ સ્વર્ણેષ્ટકાસ્ફાટિકભિન્નચિત્રાઃ કૃતા મુહૂર્તેન સુખેન ગન્તું છિન્નોત્તમાઙ્ગાઙ્ઘ્રિકરાઃ કરાલાઃ
શહેરના રસ્તાઓ લોહીથી કાદવવાળા, તૂટેલા સોનાના ઈંટો અને સ્ફટિકથી છવાયેલા, અને ક્ષણેક્ષણમાં, ભયાનક યોદ્ધાઓના કપાયેલા માથા, પગ અને હાથથી, રસ્તા સરળતાથી પસાર થઈ શકાય એવા બની ગયા.
કોપાવૃતાક્ષઃ સ તુ તારકાખ્યઃ સંખ્યે સવૃક્ષઃ સગિરિર્નિલીનઃ તસ્મિન્ક્ષણે દ્વારવરં રિરક્ષો રુદ્ધં ભવેનાદ્ભુતવિક્રમેણ
પછી તારક નામનો અસુર, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, લડાઈમાં વૃક્ષો અને પર્વતોની પાછળ છુપાઈને, એ સમયે અદ્ભુત પરાક્રમથી અવરોધિત મુખ્ય દરવાજાની રક્ષા કરવા ઊભો રહ્યો.
સ તત્ર પ્રાકારાગતાંશ્ચ ભૂતાઞ્ છાતન્ મહાનદ્ભુતવીર્યસત્ત્વઃ ચચાર ચાપ્તેન્દ્રિયગર્વદૃપ્તઃ પુરાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય રરાસ ઘોરમ્
એ મહાન અને અદ્ભુત શક્તિ અને સાહસ ધરાવનાર, ઇન્દ્રિયજયના ગર્વથી ભરેલો, પ્રાકાર પર આવેલા ભૂતોને દૂર હાંકી, શહેરમાંથી બહાર આવીને ભયાનક ગર્જના કરી.
તતઃ સ દૈત્યોત્તમપર્વતાભો યથાઞ્જસા નાગ ઇવાભિમત્તઃ નિવારિતો રુદ્રરથં જિઘૃક્ષુર્ યથાર્ણવઃ સર્પતિ ચાતિવેલઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ અસુર, મહાપર્વત જેવો ઊંચો, ઉગ્ર હાથી જેવો તૂટી પડ્યો, રુદ્રના રથને પકડી લેવા દોડ્યો, પણ જેમ સમુદ્ર પોતાની મર્યાદાએ અટકી જાય છે તેમ રોકાઈ ગયો.
શેષઃ સુધન્વા ગિરિશશ્ચ દેવશ્ ચતુર્મુખો યઃ સ ત્રિલોચનશ્ચ તે તારકાખ્યાભિગતા ગતાજૌ ક્ષોભં યથા વાયુવશાત્સમુદ્રાઃ
શેષ, સુધન્વા, ગિરિશ અને ચતુર્મુખ, ત્રિનેત્રવાળા દેવ, બધા તારક પાસે ગયા, પણ યુદ્ધમાં પવનથી સમુદ્રો જેમ ઉથલપાથલ થાય તેમ તેઓ પણ કંપાઈ ગયા.
શેષો ગિરીશઃ સપિતામહેશશ્ ચોત્ક્ષુભ્યમાણઃ સ રથે ઽમ્બરસ્થઃ બિભેદ સંધીષુ બલાભિપન્નઃ કૂજન્નિનાદાંશ્ચ કરોતિ ઘોરાન્
શેષ, ગિરિશ અને પિતામહના દેવ, ખૂબ જ ઉથલપાથલ થઈને, આકાશમાં પોતાના રથ પર ઊભા રહ્યા, અને શક્તિથી સાંધા પર આક્રમણ થતાં, ભયાનક અવાજો કરતા.
એકં તુ ઋગ્વેદતુરંગમસ્ય પૃષ્ઠે પદં ન્યસ્ય વૃષસ્ય ચૈકમ્ તસ્થૌ ભવઃ સોદ્યતબાણચાપઃ પુરસ્ય તત્સઙ્ગસમીક્ષમાણઃ
ભવ, ધનુષ્ય અને બાણ તાણીને, એક પગ ઋગ્વેદના ઘોડાના પીઠ પર અને બીજું વાછરડાના પીઠ પર રાખીને, શહેરના સમૂહને નિહાળી ઊભા રહ્યા.
તદા ભવપદન્યાસાદ્ ધયસ્ય વૃષભસ્ય ચ પેતુઃ સ્તનાશ્ચ દન્તાશ્ચ પીડિતાભ્યાં ત્રિશૂલિના
પછી, ભવના પગના દબાણથી, ઘોડા અને વાછરડા બંનેના સ્તન અને દાંત, ત્રિશૂળધારીના દબાણથી પડી ગયા.
તતઃપ્રભૃતિ ચાશ્વાનાં સ્તના દન્તા ગવાં તથા મૂઢાઃ સમભવંસ્તેન ચાદૃશ્યત્વમુપાગતાઃ
એ સમયે પછીથી, ઘોડા અને ગાયોના સ્તન અને દાંત મંદ થઈ ગયા, અને તેથી તેઓ એવા દેખાવા લાગ્યા.
તારકાખ્યસ્તુ ભીમાક્ષો રૌદ્રરક્તાન્તરેક્ષણઃ રુદ્રાન્તિકે સુસંરુદ્ધો નન્દિના કુલનન્દિના
તારક નામનો ભયાનક આંખો અને લાલ લોહી જેવી પાંખવાળો દાનવ, રુદ્રના સમક્ષ, પોતાના કુળને આનંદ આપનારા નંદિ દ્વારા મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવ્યો.
પરશ્વધેન તીક્ષ્ણેન સ નન્દી દાનવેશ્વરમ્ તક્ષયામાસ વૈ તક્ષા ચન્દનં ગન્ધદો યથા
પછી નંદિએ તીક્ષ્ણ પરશુથી દાનવોના રાજાને એવી રીતે કાપી નાખ્યો જેમ લાકડહારો ચંદનના વૃક્ષને કપે છે.
પરશ્વધહતઃ શૂરઃ શૈલાદિઃ શરભો યથા દુદ્રાવ ખડ્ગં નિષ્કૃષ્ય તારકાખ્યો ગણેશ્વરમ્
પરશુના ઘા ખાઈને, શૂરવીર તારક, પર્વતના ઘા ખાધેલા જંગલી પ્રાણીની જેમ, ખડગ કાઢી ગણેશ્વર સામે ભાગી ગયો.
યજ્ઞોપવીતમ્ આદાય ચિછેદ ચ નનાદ ચ તતઃ સિંહરવો ઘોરઃ શઙ્ખશબ્દશ્ચ ભૈરવઃ ગણેશ્વરૈઃ કૃતસ્તત્ર તારકાખ્યે નિષૂદિતે
પવિત્ર યજ્ઞોપવીત પકડીને, તેણે તેને કાપી નાખ્યું અને ગર્જના કરી; ત્યારબાદ ગણેશ્વરો દ્વારા ભયાનક સિંહની દહાડ અને ભયાનક શંખનાદ થયો, જ્યારે તારકનો નાશ થયો.
પ્રમથારસિતં શ્રુત્વા વાદિત્રસ્વનમેવ ચ પાર્શ્વસ્થઃ સુમહાપાર્શ્વં વિદ્યુન્માલિં મયો ઽબ્રવીત્
કાળા પ્રમથો અને વાદ્યના અવાજ સાંભળીને, નજીક ઊભેલા માયાએ મહાશક્તિશાળી વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
બહુવદનવતાં કિમેષ શબ્દો નદતાં શ્રૂયતે ભિન્નસાગરાભઃ વદ વચનં તડિન્માલિન્ કિં કિમ્ એતદ્ગણપાલા યુયુધુર્યયુર્ગજેન્દ્રાઃ
આ બહુમુખી જીવોની ગર્જના જેવો અવાજ કેમ સંભળાય છે, જાણે સાગર ફાટી ગયો હોય? કહો વિદ્યુન્માલી, આ શું છે? શું ગજપાલો યુદ્ધ માટે ગયા છે?
ઇતિ મયવચનાઙ્કુશાર્દિતસ્તં તડિન્માલી રવિરિવાંશુમાલી રણશિરસિ સમાગતઃ સુરાણાં નિજગાદેદમ્ અરિંદમો ઽતિહર્ષાત્
માયાના આ શબ્દો સાંભળીને, વિદ્યુન્માલી, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કિરણો સાથે, યુદ્ધભૂમિમાં આવ્યો અને દુશ્મન દેવતાઓને આનંદથી આ શબ્દો કહ્યા.
યમવરુણમહેન્દ્રરુદ્રવીર્યસ્ તવ યશસો નિધિર્ધીર તારકાખ્યઃ સકલસમરશીર્ષપર્વતેન્દ્રો યુદ્ધ્વા યસ્તપતિ હિ તારકો ગણેન્દ્રૈઃ
હે ધીરજવાન, તારક, જે યમ, વરુણ, મહેન્દ્ર અને રુદ્રની શક્તિ અને તારી કીર્તિનો ખજાનો હતો, અને જે દરેક યુદ્ધભૂમિનો શિખર હતો, હવે ગણેશ્વરો સાથેના યુદ્ધમાં નાશ પામે છે.
મૃદિતમ્ ઉપનિશમ્ય તારકાખ્યં રવિદીપ્તાનલભીષણાયતાક્ષમ્ હૃષિતસકલનેત્રલોમસત્ત્વાઃ પ્રમથાસ્તોયમુચો યથા નદન્તિ
તારકના વિધ્વંસના સમાચાર સાંભળીને, પ્રમથો, જેમના નેત્ર અને શરીર આનંદથી ભરાઈ ગયા હતા, તેઓ મેઘોની જેમ ગર્જના કરવા લાગ્યા, અને તેમની આંખો સૂર્ય અને અગ્નિ જેવી તેજસ્વી હતી.
ઇતિ સુહૃદો વચનં નિશમ્ય તત્ ત્વં તડિમાલેઃ સ મયઃ સુવર્ણમાલી રણશિરસ્ય્ અસિતાઞ્જનાચલાભો જગદે વાક્યમિદં નવેન્દુમાલિમ્
મિત્રના આ વચન સાંભળીને, સુવર્ણમાળા ધારણ કરનાર માયાએ યુદ્ધભૂમિમાં નવચંદ્રમાળા ધારણ કરનાર, કાજળ જેવા કાળા પર્વત સમાન વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
વિદ્યુન્માલિન્ન નઃ કાલઃ સાધિતું હ્યવહેલયા કરોમિ વિક્રમેણૈતત્ પુરં વ્યસનવર્જિતમ્
હે વિદ્યુન્માલી, હવે અવગણના કરીને કામ કરવાનો સમય નથી; હું પરાક્રમથી આ શહેરને સંકટમુક્ત કરીશ.
વિદ્યુન્માલી તતઃ ક્રુદ્ધો મયશ્ચ ત્રિપુરેશ્વરઃ ગણાઞ્જઘ્નુસ્તુ દ્રાઘિષ્ઠાઃ સહિતાસ્તૈર્મહાસુરૈઃ
પછી ક્રોધિત વિદ્યુન્માલી અને ત્રિપુરાના સ્વામી માયાએ મહાસુરો સાથે મળીને મુખ્ય ગણેશ્વરોને પરાજય આપ્યા.
યેન યેન તતો વિદ્યુન્ માલી યાતિ મયશ્ચ સઃ તેન તેન પુરં શૂન્યં પ્રમથૈઃ પ્રહૃતૈઃ કૃતમ્
જ્યાં જ્યાં વિદ્યુન્માલી અને માયા ગયા, ત્યાં ત્યાં પ્રમથોના પ્રહારથી શહેરો ખાલી થઈ ગયા.
અથ યમવરુણમૃદઙ્ગઘોષૈઃ પણવડિણ્ડિમજ્યાસ્વનપ્રઘોષૈઃ સકરતલપુટૈશ્ચ સિંહનાદૈર્ ભવમભિપૂજ્ય તદા સુરા અવતસ્થુઃ
પછી યમ અને વરુણના ઢોલના અવાજ, પણવ અને ઢીંડિમાના ઘંટીના અવાજ અને હાથ તાળી સાથે સિંહની દહાડ જેવી ગર્જના સાથે દેવતાઓએ ભવની પૂજા કરી અને તૈયાર ઊભા રહ્યા.
સમ્પૂજ્યમાનો દિતિજૈર્મહાત્મભિઃ સહસ્રરશ્મિપ્રતિમૌજસૈર્ વિભુઃ અભિષ્ટુતઃ સત્યરતૈસ્ તપોધનૈર્ યથાસ્તશૃઙ્ગાભિગતો દિવાકરઃ
મહાન દૈત્યોએ પૂજા કરી, હજારો સૂર્ય જેવી તેજસ્વી શક્તિ ધરાવનાર અને સત્યનિષ્ઠ તપસ્વીઓએ સ્તુતિ કરેલા, તે દેવતા સૂર્યના પર્વત પાસે જતાં જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
તારકાખ્યે હતે યુદ્ધે ઉત્સાર્ય પ્રમથાન્મયઃ ઉવાચ દાનવાન્ભૂયો ભૂયઃ સ તુ ભયાવૃતાન્
યુદ્ધમાં તારકના મૃત્યુ પછી અને પ્રમથોને હાંકી કાઢ્યા પછી, ડરથી ભરાયેલા માયાએ વારંવાર દાનવોને સંબોધ્યા.
ભો ઽસુરેન્દ્રાધુના સર્વે નિબોધધ્વં પ્રભાષિતમ્ યત્કર્તવ્યં મયા ચૈવ યુષ્માભિશ્ચ મહાબલૈઃ
હે અસુરરાજાઓ, હવે તમે સૌ મારા વચન ધ્યાનથી સાંભળો—મારે અને તમારે મહાબલીઓએ શું કરવું તે હું કહું છું.
પુષ્યં સમેષ્યતે કાલે ચન્દ્રશ્ચન્દ્રનિભાનનાઃ યદૈકં ત્રિપુરં સર્વં ક્ષણમેકં ભવિષ્યતિ
જ્યારે યોગ્ય સમયે પુષ્ય નક્ષત્ર આવશે અને ચંદ્ર, ચંદ્ર જેવા મુખવાળો, આવશે, ત્યારે એક ક્ષણ માટે ત્રણેય પુર એક બની જશે.