યથા ભ્રમન્તિ પ્રમથાઃ સદૈત્યાસ્ તથા ભ્રમન્તે તિમયઃ સનક્રાઃ યથૈવ છિન્દન્તિ પરસ્પરં તુ તથૈવ ક્રન્દન્તિ વિભિન્નદેહાઃ
જેમ પ્રમથો અને દૈત્યો ફરતા રહે છે, તેમ મગર અને નકર પણ ફરતા; જેમ તેઓ એકબીજાને ઘાયલ કરે છે, તેમ તૂટી ગયેલા દેહવાળા પણ ચીસો પાડતા.
વ્રણાનનૈર્ અઙ્ગરસં સ્રવદ્ભિઃ સુરાસુરૈર્નક્રતિમિઙ્ગિલૈશ્ચ કૃતો મુહૂર્તેન સમુદ્રદેશઃ સરક્તતોયઃ સમુદીર્ણતોયઃ
અલ્પ સમયમાં, ઘા ખાઈ લોહી વહાવતાં દેવ, અસુર, મગર અને તિમિંગલાઓના કારણે, દરિયાની આસપાસ લોહીથી લાલ અને ઉછળતા પાણીથી ભરાઈ ગયું.
પૂર્વં મહામ્ભોધરપર્વતાભં દ્વારં મહાન્તં ત્રિપુરસ્ય શક્રઃ નિપીડ્ય તસ્થૌ મહતા બલેન યુક્તો ઽમરાણાં મહતા બલેન
પ્રથમ, અમરદેવોની મહાન શક્તિથી યુક્ત ઇન્દ્રે, મહાસાગર અથવા મહાપર્વત જેવાં વિશાળ ત્રિપુરાના દ્વારને દબાવી રાખ્યું.
તથોત્તરં સો ઽન્તરજો હરસ્ય બાલાર્કજામ્બૂનદતુલ્યવર્ણઃ સ્કન્દઃ પુરદ્વારમથારુરોહ વૃદ્ધો ઽસ્તશૃઙ્ગં પ્રપતન્નિવાર્કઃ
પછી, કુમાર સ્કંદ, જેમનું રંગ નવાં સોનાં કે ઉગતા સૂર્ય જેવું હતું, હરાના નગરના ઉત્તર દ્વાર પર ચઢ્યા, જાણે વૃદ્ધ સૂર્ય આઠ શિખરવાળા પર્વત પર પડતો હોય તેમ.
યમશ્ચ વિત્તાધિપતિશ્ચ દેવો દણ્ડાન્વિતઃ પાશવરાયુધશ્ચ દેવારિણસ્તસ્ય પુરસ્ય દ્વારં તાભ્યાં તુ તત્પશ્ચિમતો નિરુદ્ધમ્
યમરાજ અને ધનની દેવતા, બંને દંડ અને પાશથી સજ્જ, દેવોના દુશ્મનોને રોકવા માટે એ શહેરના પશ્ચિમ દરવાજે ઊભા રહ્યા.
દક્ષારિરુદ્રસ્તપનાયુતાભઃ સ ભાસ્વતા દેવરથેન દેવઃ તદ્દક્ષિણદ્વારમરેઃ પુરસ્ય રુદ્ધ્વાવતસ્થૌ ભગવાંસ્ત્રિનેત્રઃ
દક્ષના દુશ્મન, ત્રિનેત્રવાળા રુદ્ર, દસ હજાર સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી કિરણો સાથે, પોતાના દિવ્ય રથ પર તેજથી ઝગમગતા, એ દુશ્મન શહેરના દક્ષિણ દરવાજે અવરોધ કરીને ઊભા રહ્યા.
તુઙ્ગાનિ વેશ્માનિ સગોપુરાણિ સ્વર્ણાનિ કૈલાસશશિપ્રભાણિ પ્રહ્લાદરૂપાઃ પ્રમથાવરુદ્ધા જ્યોતીંષિ મેઘા ઇવ ચાશ્મવર્ષાઃ
ઊંચા મહેલો, સુંદર ગોપુરવાળા, સોનાથી ચમકતા અને કૈલાસ પરના ચંદ્ર જેવી ઝાંખી આપતા, આનંદદાયક રૂપવાળા, પ્રમથગણોએ ઘેરી લીધા, જેમ મેઘો પથ્થર વરસાવે તેમ તેજથી ધધકતા.
ઉત્પાત્ય ચોત્પાટ્ય ગૃહાણિ તેષાં સશૈલમાલાસમવેદિકાનિ પ્રક્ષિપ્ય પ્રક્ષિપ્ય સમુદ્રમધ્યે કાલામ્બુદાભાઃ પ્રમથા વિનેદુઃ
પ્રમથગણોએ એ લોકોના ઘરો, પર્વતોની શ્રેણીઓ અને વેદિકાઓ સહિત ઉખાડી કાઢ્યા અને તેમને સમુદ્રના મધ્યમાં ફેંકી દીધા, અને તેઓ કાળા વાદળ જેવી ગર્જના કરતા હતા.
રક્તાનિ ચાશેષવનૈર્યુતાનિ સાશોકખણ્ડાનિ સકોકિલાનિ ગૃહાણિ હે નાથ પિતઃ સુતેતિ ભ્રાતેતિ કાન્તેતિ પ્રિયેતિ ચાપિ ઉત્પાટ્યમાનેષુ ગૃહેષુ નાર્યસ્ ત્વ્ અનાર્યશબ્દાન્વિવિધાન્પ્રચક્રુઃ
લાલ રંગના, અનેક વનોથી ભરેલા, દુઃખથી તૂટી ગયેલા અને કોયલોથી ગુંજતા ઘરો જ્યારે ઉખડતા હતા ત્યારે સ્ત્રીઓ 'હે સ્વામી! પિતા! પુત્ર! ભાઈ! પ્રિયતમ! પ્રિય!' એમ રડતી અને અનેક પ્રકારના અનુકૂળ ન લાગતા શબ્દો બોલતી હતી.
કલત્રપુત્રક્ષયપ્રાણનાશે તસ્મિન્પુરે યુદ્ધમતિપ્રવૃત્તે મહાસુરાઃ સાગરતુલ્યવેગા ગણેશ્વરાઃ કોપવૃતાઃ પ્રતીયુઃ
જ્યારે પત્ની, પુત્ર અને જીવનનો નાશ થતો હતો અને એ શહેરમાં યુદ્ધ ભયંકર રીતે ચાલતું હતું, ત્યારે મહાન અસુરો, સમુદ્ર જેવી ઝડપથી, ગુસ્સે ભરેલા ગણપતિઓને પાછા હાંકી કાઢતા.
પરશ્વધૈસ્તત્ર શિલોપલૈશ્ચ ત્રિશૂલવજ્રોત્તમકમ્પનૈશ્ચ શરીરસદ્મક્ષપણં સુઘોરં યુદ્ધં પ્રવૃત્તં દૃઢવૈરબદ્ધમ્
ત્યાં કુહાડા, પથ્થરો, ત્રિશૂળ, વજ્ર અને ભારે ગદાઓથી, એકબીજાને નાશ કરવા માટે, ઘોર દુશ્મનાવાળું ભયંકર યુદ્ધ શરૂ થયું.
અન્યોન્યમુદ્દિશ્ય વિમર્દતાં ચ પ્રધાવતાં ચૈવ વિનિઘ્નતાં ચ શબ્દો બભૂવામરદાનવાનાં યુગાન્તકાલેષ્વિવ સાગરાણામ્
જ્યારે તેઓ એકબીજા પર તૂટી પડતા, અથડાતા અને મારામારી કરતા, ત્યારે દેવો અને અસુરોના ટકરાવનો અવાજ, યુગના અંતે સમુદ્રોની ગર્જના જેવો હતો.
વ્રણૈરજસ્રં ક્ષતજં વમન્તઃ કોપોપરક્તા બહુધા નદન્તઃ ગણેશ્વરાસ્તે ઽસુરપુંગવાશ્ચ યુધ્યન્તિ શબ્દં ચ મહદુદ્ગિરન્તઃ
ઘાયલ થઈને સતત લોહી ઉગળતા, ગુસ્સાથી લાલ થયેલા, વિવિધ રીતે ગર્જના કરતા, ગણપતિઓ અને અગ્રણિ અસુરો યુદ્ધ કરતા અને ભયંકર ધ્વનિ ફેલાવતા.
માર્ગાઃ પુરે લોહિતકર્દમાલાઃ સ્વર્ણેષ્ટકાસ્ફાટિકભિન્નચિત્રાઃ કૃતા મુહૂર્તેન સુખેન ગન્તું છિન્નોત્તમાઙ્ગાઙ્ઘ્રિકરાઃ કરાલાઃ
શહેરના રસ્તાઓ લોહીથી કાદવવાળા, તૂટેલા સોનાના ઈંટો અને સ્ફટિકથી છવાયેલા, અને ક્ષણેક્ષણમાં, ભયાનક યોદ્ધાઓના કપાયેલા માથા, પગ અને હાથથી, રસ્તા સરળતાથી પસાર થઈ શકાય એવા બની ગયા.
કોપાવૃતાક્ષઃ સ તુ તારકાખ્યઃ સંખ્યે સવૃક્ષઃ સગિરિર્નિલીનઃ તસ્મિન્ક્ષણે દ્વારવરં રિરક્ષો રુદ્ધં ભવેનાદ્ભુતવિક્રમેણ
પછી તારક નામનો અસુર, ગુસ્સાથી આંખો લાલ કરીને, લડાઈમાં વૃક્ષો અને પર્વતોની પાછળ છુપાઈને, એ સમયે અદ્ભુત પરાક્રમથી અવરોધિત મુખ્ય દરવાજાની રક્ષા કરવા ઊભો રહ્યો.
સ તત્ર પ્રાકારાગતાંશ્ચ ભૂતાઞ્ છાતન્ મહાનદ્ભુતવીર્યસત્ત્વઃ ચચાર ચાપ્તેન્દ્રિયગર્વદૃપ્તઃ પુરાદ્વિનિષ્ક્રમ્ય રરાસ ઘોરમ્
એ મહાન અને અદ્ભુત શક્તિ અને સાહસ ધરાવનાર, ઇન્દ્રિયજયના ગર્વથી ભરેલો, પ્રાકાર પર આવેલા ભૂતોને દૂર હાંકી, શહેરમાંથી બહાર આવીને ભયાનક ગર્જના કરી.
તતઃ સ દૈત્યોત્તમપર્વતાભો યથાઞ્જસા નાગ ઇવાભિમત્તઃ નિવારિતો રુદ્રરથં જિઘૃક્ષુર્ યથાર્ણવઃ સર્પતિ ચાતિવેલઃ
પછી એ શ્રેષ્ઠ અસુર, મહાપર્વત જેવો ઊંચો, ઉગ્ર હાથી જેવો તૂટી પડ્યો, રુદ્રના રથને પકડી લેવા દોડ્યો, પણ જેમ સમુદ્ર પોતાની મર્યાદાએ અટકી જાય છે તેમ રોકાઈ ગયો.
શેષઃ સુધન્વા ગિરિશશ્ચ દેવશ્ ચતુર્મુખો યઃ સ ત્રિલોચનશ્ચ તે તારકાખ્યાભિગતા ગતાજૌ ક્ષોભં યથા વાયુવશાત્સમુદ્રાઃ
શેષ, સુધન્વા, ગિરિશ અને ચતુર્મુખ, ત્રિનેત્રવાળા દેવ, બધા તારક પાસે ગયા, પણ યુદ્ધમાં પવનથી સમુદ્રો જેમ ઉથલપાથલ થાય તેમ તેઓ પણ કંપાઈ ગયા.
શેષો ગિરીશઃ સપિતામહેશશ્ ચોત્ક્ષુભ્યમાણઃ સ રથે ઽમ્બરસ્થઃ બિભેદ સંધીષુ બલાભિપન્નઃ કૂજન્નિનાદાંશ્ચ કરોતિ ઘોરાન્
શેષ, ગિરિશ અને પિતામહના દેવ, ખૂબ જ ઉથલપાથલ થઈને, આકાશમાં પોતાના રથ પર ઊભા રહ્યા, અને શક્તિથી સાંધા પર આક્રમણ થતાં, ભયાનક અવાજો કરતા.
એકં તુ ઋગ્વેદતુરંગમસ્ય પૃષ્ઠે પદં ન્યસ્ય વૃષસ્ય ચૈકમ્ તસ્થૌ ભવઃ સોદ્યતબાણચાપઃ પુરસ્ય તત્સઙ્ગસમીક્ષમાણઃ
ભવ, ધનુષ્ય અને બાણ તાણીને, એક પગ ઋગ્વેદના ઘોડાના પીઠ પર અને બીજું વાછરડાના પીઠ પર રાખીને, શહેરના સમૂહને નિહાળી ઊભા રહ્યા.
તદા ભવપદન્યાસાદ્ ધયસ્ય વૃષભસ્ય ચ પેતુઃ સ્તનાશ્ચ દન્તાશ્ચ પીડિતાભ્યાં ત્રિશૂલિના
પછી, ભવના પગના દબાણથી, ઘોડા અને વાછરડા બંનેના સ્તન અને દાંત, ત્રિશૂળધારીના દબાણથી પડી ગયા.
તતઃપ્રભૃતિ ચાશ્વાનાં સ્તના દન્તા ગવાં તથા મૂઢાઃ સમભવંસ્તેન ચાદૃશ્યત્વમુપાગતાઃ
એ સમયે પછીથી, ઘોડા અને ગાયોના સ્તન અને દાંત મંદ થઈ ગયા, અને તેથી તેઓ એવા દેખાવા લાગ્યા.
તારકાખ્યસ્તુ ભીમાક્ષો રૌદ્રરક્તાન્તરેક્ષણઃ રુદ્રાન્તિકે સુસંરુદ્ધો નન્દિના કુલનન્દિના
તારક નામનો ભયાનક આંખો અને લાલ લોહી જેવી પાંખવાળો દાનવ, રુદ્રના સમક્ષ, પોતાના કુળને આનંદ આપનારા નંદિ દ્વારા મજબૂતીથી બાંધી દેવામાં આવ્યો.
પરશ્વધેન તીક્ષ્ણેન સ નન્દી દાનવેશ્વરમ્ તક્ષયામાસ વૈ તક્ષા ચન્દનં ગન્ધદો યથા
પછી નંદિએ તીક્ષ્ણ પરશુથી દાનવોના રાજાને એવી રીતે કાપી નાખ્યો જેમ લાકડહારો ચંદનના વૃક્ષને કપે છે.
પરશ્વધહતઃ શૂરઃ શૈલાદિઃ શરભો યથા દુદ્રાવ ખડ્ગં નિષ્કૃષ્ય તારકાખ્યો ગણેશ્વરમ્
પરશુના ઘા ખાઈને, શૂરવીર તારક, પર્વતના ઘા ખાધેલા જંગલી પ્રાણીની જેમ, ખડગ કાઢી ગણેશ્વર સામે ભાગી ગયો.
યજ્ઞોપવીતમ્ આદાય ચિછેદ ચ નનાદ ચ તતઃ સિંહરવો ઘોરઃ શઙ્ખશબ્દશ્ચ ભૈરવઃ ગણેશ્વરૈઃ કૃતસ્તત્ર તારકાખ્યે નિષૂદિતે
પવિત્ર યજ્ઞોપવીત પકડીને, તેણે તેને કાપી નાખ્યું અને ગર્જના કરી; ત્યારબાદ ગણેશ્વરો દ્વારા ભયાનક સિંહની દહાડ અને ભયાનક શંખનાદ થયો, જ્યારે તારકનો નાશ થયો.
પ્રમથારસિતં શ્રુત્વા વાદિત્રસ્વનમેવ ચ પાર્શ્વસ્થઃ સુમહાપાર્શ્વં વિદ્યુન્માલિં મયો ઽબ્રવીત્
કાળા પ્રમથો અને વાદ્યના અવાજ સાંભળીને, નજીક ઊભેલા માયાએ મહાશક્તિશાળી વિદ્યુન્માલીને કહ્યું.
બહુવદનવતાં કિમેષ શબ્દો નદતાં શ્રૂયતે ભિન્નસાગરાભઃ વદ વચનં તડિન્માલિન્ કિં કિમ્ એતદ્ગણપાલા યુયુધુર્યયુર્ગજેન્દ્રાઃ
આ બહુમુખી જીવોની ગર્જના જેવો અવાજ કેમ સંભળાય છે, જાણે સાગર ફાટી ગયો હોય? કહો વિદ્યુન્માલી, આ શું છે? શું ગજપાલો યુદ્ધ માટે ગયા છે?
ઇતિ મયવચનાઙ્કુશાર્દિતસ્તં તડિન્માલી રવિરિવાંશુમાલી રણશિરસિ સમાગતઃ સુરાણાં નિજગાદેદમ્ અરિંદમો ઽતિહર્ષાત્
માયાના આ શબ્દો સાંભળીને, વિદ્યુન્માલી, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કિરણો સાથે, યુદ્ધભૂમિમાં આવ્યો અને દુશ્મન દેવતાઓને આનંદથી આ શબ્દો કહ્યા.
યમવરુણમહેન્દ્રરુદ્રવીર્યસ્ તવ યશસો નિધિર્ધીર તારકાખ્યઃ સકલસમરશીર્ષપર્વતેન્દ્રો યુદ્ધ્વા યસ્તપતિ હિ તારકો ગણેન્દ્રૈઃ
હે ધીરજવાન, તારક, જે યમ, વરુણ, મહેન્દ્ર અને રુદ્રની શક્તિ અને તારી કીર્તિનો ખજાનો હતો, અને જે દરેક યુદ્ધભૂમિનો શિખર હતો, હવે ગણેશ્વરો સાથેના યુદ્ધમાં નાશ પામે છે.