કો ઽન્યો મન્માયયા ગુપ્તાં વાપીમ્ અમૃતતોયિનીમ્ પાસ્યતે વિષ્ણુમજિતં વર્જયિત્વા ગદાધરમ્
મારી માયાથી રક્ષિત અને અમૃતથી ભરેલું એ તળાવ કોણ પી શકે છે? વિજયી, ગદાધારી વિષ્ણુ સિવાય બીજું કોઈ નહીં.
સુગુહ્યમ્ અપિ દૈત્યાનાં નાસ્ત્યસ્યાવિદિતં ભુવિ યત્ર મદ્વરકૌશલ્યં વિજ્ઞાતં ન વૃતં બુધૈઃ
દૈત્યોના સૌથી ગુપ્ત કામ પણ ધરતી પર અજાણ્યા નથી, જ્યાં મારા વરદાન આપવાના કૌશલ્યને જ્ઞાની લોકો ઓળખે છે, ભલે તેઓ માંગતા નથી.
સમો ઽયં રુચિરો દેશો નિર્દ્રુમો નિર્દ્રુમાચલઃ નવામ્ભઃપૂરિતં કૃત્વા બાધન્તે ઽસ્માન્મરુદ્ગણાઃ
આ જગ્યા સરળી અને સુંદર છે, વૃક્ષો અને પર્વતો વગરની છે; અહીં તાજું પાણી ભર્યા પછી વાયુઓના સમૂહો આપણને ત્રાસ આપે છે.
તે યૂયં યદિ મન્યધ્વં સાગરોપરિધિષ્ઠિતાઃ પ્રમથાનાં મહાવેગં સહામઃ શ્વસનોપમમ્
જો તમને લાગે કે તમે સાગરકાંઠે ઊભેલા, પવનની જેમ તેજસ્વી અને પ્રમથગણોની મહાશક્તિને સહન કરી શકો છો—
એતેષાં ચ સમારમ્ભાસ્ તસ્મિન્સાગરસમ્પ્લવે નિરુત્સાહા ભવિષ્યન્તિ એતદ્રથપથાવૃતાઃ
ત્યારે સાગર પૂર આવે ત્યારે તેમનાં આક્રમણો, રથપથોથી અવરોધાતા, ઉત્સાહહીન થઈ જશે.
યુધ્યતાં નિઘ્નતાં શત્રૂન્ ભીતાનાં ચ દ્રવિષ્યતામ્ સાગરો ઽમ્બરસંકાશઃ શરણં નો ભવિષ્યતિ
યુદ્ધ કરતા, શત્રુઓને મારતા કે ડરીને ભાગતા સૌ માટે આ આકાશ જેવો સાગર આપણો આશરો બનશે.
ઇત્યુક્ત્વા સ મયો દૈત્યો દૈત્યાનામધિપસ્તદા ત્રિપુરેણ યયૌ તૂર્ણં સાગરં સિન્ધુબાન્ધવમ્
આ રીતે કહીને દૈત્યાધિપતિ માયા ત્રિપુરા સાથે ઝડપથી નદીઓના ભાઈ એવા સાગર તરફ ગયો.
સાગરે જલગમ્ભીર ઉત્પપાત પુરં વરમ્ અવતસ્થુઃ પુરાણ્યેવ ગોપુરાભરણાનિ ચ
ઘેરા પાણીવાળા સાગરમાં એ અદભુત શહેર ઊભું થયું અને જૂના કિલ્લા તથા ગોપુરના શણગાર જેમના તેમ જ રહ્યા.
અપક્રાન્તે તુ ત્રિપુરે ત્રિપુરારિસ્ત્રિલોચનઃ પિતામહમુવાચેદં વેદવાદવિશારદમ્
જ્યારે ત્રણેય શહેરો દૂર થઈ ગયા, ત્યારે ત્રણ આંખ ધરાવતા ત્રિપુરાના શત્રુએ, જે વેદશાસ્ત્રોમાં નિષ્ણાત એવા બ્રહ્માને કહ્યું:
પિતામહ દૃઢં ભીતા ભગવન્દાનવા હિ નઃ વિપુલં સાગરં તે તુ દાનવાઃ સમુપાશ્રિતાઃ
પિતામહ, દાનવો ખરેખર ખૂબ ડરેલા છે, ભગવાન. એ દાનવો હવે તમારા વિશાળ સાગરમાં આશરો લઈ બેઠા છે.
યત એવ હિ તે યાતાસ્ ત્રિપુરેણ તુ દાનવાઃ તત એવ રથં તૂર્ણં પ્રાપયસ્વ પિતામહ
કારણ કે દાનવો ત્રિપુરા સાથે ત્યાં ગયા છે, એટલે, પિતામહ, તું જલદીથી ત્યાંથી રથ લઈ આવો.
સિંહનાદં તતઃ કૃત્વા દેવા દેવરથં ચ તમ્ પરિવાર્ય યયુર્હૃષ્ટાઃ સાયુધાઃ પશ્ચિમોદધિમ્
પછી દેવતાઓએ સિંહની જેમ ગર્જના કરી, આનંદિત થઈને અને શસ્ત્રો લઈને એ દિવ્ય રથને ઘેરીને પશ્ચિમ દરિયાની દિશામાં ગયા.
તતો ઽમરામરગુરું પરિવાર્ય ભવં હરમ્ નર્દયન્તો યયુસ્તૂર્ણં સાગરં દાનવાલયમ્
પછી દેવતાઓએ દેવો અને દૈત્યોના ગુરુ એવા ભવને ઘેરીને, જોરથી ગર્જના કરતા, ઝડપથી દાનવોના નિવાસ એવા સાગર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
અમરવરપુરે ઽપિ દારુણો જલધરરાવમૃદઙ્ગગહ્વરઃ દનુતનયનિનાદમિશ્રિતઃ પ્રતિનિધિસંક્ષુભિતાણવોપમઃ
અમરલોકના સુંદર શહેરમાં પણ, ભયાનક ગર્જના અને ઢોલ-મૃદંગના અવાજ સાથે, સ્ત્રીઓની ચીસો ભળી, જાણે પાતાળમાં ઉથલપાથલ થાય તેમ, ભારે હલચલ મચી ગઈ.
અથ ભુવનપતિર્ગતિઃ સુરાણામ્ અરિમૃગયામ્ અદદાત્સુલબ્ધબુદ્ધિઃ ત્રિદશગણપતિર્હ્યુવાચ શક્રં ત્રિપુરગતં સહસા નિરીક્ષ્ય શત્રુમ્
પછી જગતના સ્વામી, દેવતાઓના નેતા, દુશ્મન શોધવાની ઇચ્છા સાથે, ત્રિપુરા ગયેલા શત્રુને તરત જોઈને, ઇન્દ્રને કહ્યું:
ત્રિદશગણપતે નિશામયૈતત્ ત્રિપુરનિકેતનં દાનવાઃ પ્રવિષ્ટાઃ યમવરુણકુબેરષણ્મુખૈસ્તત્ સહ ગણપૈરપિ હન્મિ તાવદેવ
દેવતાઓના નેતા, આ જો, દાનવો ત્રિપુરાના નિવાસમાં ઘૂસી ગયા છે. હું યમ, વરુણ, કુબેર, ષણ્મુખ અને તેમના ગણો સાથે મળીને તેમને તરત નાશ કરી દઈશ.
વિહિતપરબલાભિઘાતભૂતં વ્રજ જલધેસ્તુ યતઃ પુરાણિ તસ્થુઃ સ રથવરગતો ભવઃ સમર્થો હ્ય્ ઉદધિમગાત્ત્રિપુરં પુનર્નિહન્તુમ્
હવે શત્રુના વિનાશની વ્યવસ્થા થઈ ગઈ છે, જૂના શહેરો દરિયામાં ઊભા છે. ભવ ઉત્તમ રથ પર ચડીને ફરી ત્રિપુરાના વિનાશ માટે દરિયા તરફ ગયા.
ઇતિ પરિગણયન્તો દિતેઃ સુતા હ્ય્ અવતસ્થુર્લવણાર્ણવોપરિષ્ટાત્ અભિભવત્રિપુરં સદાનવેન્દ્રં શરવર્ષૈર્મુસલૈશ્ચ વજ્રમિશ્રૈઃ
આ રીતે પોતાની સેના ગણતાં, દિતિના પુત્રો ખારા દરિયા ઉપર ઊભા રહ્યા અને ત્રિપુરા તથા તેના રાજાને તીરો, ગદાઓ અને વજ્રની વરસાદથી આક્રમણ કરવા લાગ્યા.
અહમપિ રથવર્યમાસ્થિતઃ સુરવરવર્ય ભવેય પૃષ્ઠતઃ અસુરવરવધાર્થમુદ્યતાનાં પ્રતિવિદધામિ સુખાય તે ઽનઘ
હું પણ ઉત્તમ રથ પર ચડીને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારા પાછળ જઈશ. અસુરોમાં શ્રેષ્ઠના વિનાશ માટે, નિર્દોષ, હું તમારી સુખાકારી માટે પ્રયત્ન કરીશ.
ઇતિ ભવવચનપ્રચોદિતે દશશતનયનવપુઃ સમુદ્યતઃ ત્રિપુરપુરજિઘાંસયા હરિઃ પ્રવિકસિતામ્બુજલોચનો યયૌ
ભવના વચનથી પ્રેરિત થઈ, હરિ દશશતપુત્રનું રૂપ ધારણ કરીને, ત્રિપુરા શહેરના વિનાશની ઇચ્છાથી કમળ જેવા વિશાળ નેત્રો સાથે આગળ વધ્યા.
મઘવા તુ નિહન્તું તાનસુરાનમરેશ્વરઃ લોકપાલા યયુઃ સર્વે ગણપાલાશ્ચ સર્વશઃ
પછી અમરલોકના સ્વામી મઘવાન એ અસુરોને નાશ કરવા ગયા, અને બધા લોકપાલો તથા ગણપતિઓ પણ સાથે ગયા.
ઈશ્વરા મોદિતાઃ સર્વ ઉત્પેતુશ્ચામ્બરે તદા ખગતાસ્તુ વિરેજુસ્તે પક્ષવન્ત ઇવાચલાઃ
બધા દેવતાઓ આનંદિત થઈને આકાશમાં ઉડી ગયા; તેઓ પંખી ધરાવતા પહાડો જેવા તેજસ્વી લાગતા હતા.
પ્રયયુસ્તત્પુરં હન્તું શરીરમિવ વ્યાધયઃ શઙ્ખાડમ્બરનિર્ઘોષૈઃ પણવાન્પટહાનપિ નાદયન્તઃ પુરો દેવા દૃષ્ટાસ્ત્રિપુરવાસિભિઃ
તેઓ એ શહેરનો વિનાશ કરવા ગયા, જેમ રોગ શરીર પર હુમલો કરે છે. શંખ, ઢોલ અને અનેક વાદ્યોના ગર્જનાથી દેવતાઓ ત્રિપુરાના રહેવાસીઓની નજરે પડ્યા.
હરઃ પ્રાપ્ત ઇતીવોક્ત્વા બલિનસ્તે મહાસુરાઃ આજગ્મુઃ પરમં ક્ષોભમ્ અત્યયેષ્વિવ સાગરાઃ
'હર આવ્યા છે' એમ કહીને, શક્તિશાળી મહાસુરો ભારે ગભરાટમાં આવી ગયા, જેમ મહાપ્રલય સમયે સાગર ઉથલપાથલ થાય છે.
સુરતૂર્યરવં શ્રુત્વા દાનવા ભીમદર્શનાઃ નિનેદુર્વાદયન્તશ્ચ નાનાવાદ્યાન્યનેકશઃ
દિવ્ય વાદ્યોનો અવાજ સાંભળીને, ભયાનક દેખાવ ધરાવતા દાનવો પણ જોરથી ગર્જના કરવા અને અનેક પ્રકારના વાદ્યો વગાડવા લાગ્યા.
ભૂયોદીરિતવીર્યાસ્તે પરસ્પરકૃતાગસઃ પૂર્વદેવાશ્ચ દેવાશ્ચ સૂદયન્તઃ પરસ્પરમ્
જે લોકો પહેલાં પોતાની શક્તિ બતાવી ચૂક્યા હતા, એવા પૂર્વ દેવો અને વર્તમાન દેવો, હવે એકબીજાની ભૂલને લીધે,Parasparam વિનાશ કરવા લાગ્યા.
આક્રોશે ઽપિ સમપ્રખ્યે તેષાં દેહનિકૃન્તનમ્ પ્રવૃત્તં યુદ્ધમતુલં પ્રહારકૃતનિઃસ્વનમ્
તેઓ એકબીજાને ઊંચા અવાજે ધિક્કારી રહ્યા હતા, ત્યારે ભયાનક અને અદ્વિતીય યુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં હથિયારોના ઘંઘાટ વચ્ચે શરીરો કાપી નાખવામાં આવ્યા.
નિષ્પતન્ત ઇવાદિત્યાઃ પ્રજ્વલન્ત ઇવાગ્નયઃ શંસન્ત ઇવ નાગેન્દ્રા ભ્રમન્ત એવ પક્ષિણઃ ગિરીન્દ્રા ઇવ કમ્પન્તો ગર્જન્ત ઇવ તોયદાઃ
તેઓ જ્વલંત સૂર્ય જેવાં તેજવંત, અગ્નિ જેવી પ્રજ્વલિત, મહાન સાપો જેવી ગર્જના કરતા, પક્ષીઓ જેવી ફરતા, પહાડો જેવી હલનચલન કરતા અને મેઘો જેવી ગર્જના કરતા આગળ વધ્યા.
જૃમ્ભન્ત ઇવ શાર્દૂલાઃ ગર્જન્ત ઇવ તોયદાઃ પ્રવૃદ્ધોર્મિતરંગૌઘાઃ ક્ષુભ્યન્ત ઇવ સાગરાઃ
તેઓ સિંહો જેવી જંભાઈ લેતા, વાદળો જેવી ગર્જના કરતા, વધતી લહેરો સાથે સાગર જેવી ઉછળતા અને દરિયો જેમ ઉથલપાથલ થતો તેમ ઉગ્ર બનતા.
પ્રમથાશ્ચ મહાશૂરા દાનવાશ્ચ મહાબલાઃ યુયુધુર્નિશ્ચલા ભૂત્વા વજ્રા ઇવ મહાચલૈઃ
મહાન પરાક્રમી પ્રમથો અને શક્તિશાળી દાનવો અડગ રહીને લડ્યા, જાણે વીજળી મહાપર્વતો પર પડતી હોય તેમ.