યૂયં યત્પ્રથમં દૈત્યાઃ પશ્ચાચ્ચ બલપીડિતાઃ પ્રવિષ્ટા નગરં ત્રાસાત્ પ્રમથૈર્ભૃશમર્દિતાઃ
હે દૈત્યો, તમે સૌ પ્રથમ શહેરમાં પ્રવેશ્યા, અને પછી જ્યારે પ્રમથગણોએ ભારે ત્રાસ આપ્યો ત્યારે ડરથી ફરીથી શહેરમાં ઘૂસ્યા.
અપ્રિયં ક્રિયતે વ્યક્તં દેવૈર્નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ યત્ર નામ મહાભાગાઃ પ્રવિશન્તિ ગિરેર્વનમ્
દેવતાઓ આપણાં માટે અનિચ્છનીય કાર્ય કરી રહ્યાં છે, એ સ્પષ્ટ છે—આમાં કોઈ શંકા નથી. જ્યાં મહાન પુરુષો પર્વતના વનમાં પ્રવેશ કરે છે.
અહો હિ કાલસ્ય બલમ્ અહો કાલો હિ દુર્જયઃ યત્રેદૃશસ્ય દુર્ગસ્ય ઉપરોધો ઽવમાગતઃ
અરે, સમયની શક્તિ કેટલી પ્રબળ છે! સમયને કોઈ જીતતો નથી—જ્યારે આવું અજબ કિલ્લું પણ ઘેરાઈ ગયું છે.
મયે વિવદમાને તુ નર્દમાન ઇવામ્બુદે બભૂવુર્નિષ્પ્રભા દૈત્યા ગ્રહા ઇન્દૂદયે યથા
જ્યારે હું વિવાદ કરી રહ્યો હતો, વાદળની જેમ ગર્જના કરી રહ્યો હતો, ત્યારે દૈત્યોએ પોતાનું તેજ ગુમાવ્યું—જેમ ચાંદ્રોદયે ગ્રહોનું તેજ ઓસરાય છે.
વાપીપાલાસ્તતો ઽભ્યેત્ય નભઃ કાલ ઇવામ્બુદાઃ મયમાહુર્યમપ્રખ્યં સાઞ્જલિપ્રગ્રહાઃ સ્થિતાઃ
પછી તળાવના રક્ષકો આકાશમાં વિનાશકાળના વાદળો જેવી દૃઢતા સાથે આવ્યા અને હાથ જોડીને માયાની સમક્ષ ઊભા રહીને કહ્યું: 'તમે યમના સમાન છો.'
યા સામૃતરસા ગૂઢા વાપી વૈ નિર્મિતા ત્વયા સમાકુલોત્પલવના સમીનાકુલપઙ્કજા
એ તળાવ, જે તમે છુપાવ્યું અને બનાવ્યું હતું, જેમાં અમૃતનો રસ છુપાયેલો હતો, તે કમળોથી ભરેલું, માછલીઓથી ગૂંજતું અને જળકુમળાથી કાદવાળું હતું.
પીતા સા વૃષરૂપેણ કેનચિદ્દૈત્યનાયક વાપી સા સામ્પ્રતં દૃષ્ટા મૃતસંજ્ઞા ઇવાઙ્ગના
એ તળાવ કોઈ વૃષરૂપે આવીને પી ગયું, હે દૈત્યોના નેતા; હવે એ તળાવ જાણે પ્રાણહીન સ્ત્રી જેવી નિર્જીવ દેખાય છે.
વાપીપાલવચઃ શ્રુત્વા મયો ઽસૌ દાનવપ્રભુઃ કષ્ટમિત્યસકૃત્પ્રોચ્ય દિતિજાનિદમબ્રવીત્
તળાવના રક્ષકોએ એવું કહ્યું ત્યારે દાનવોના સ્વામી માયાએ વારંવાર 'હાય!' કહીને દિતિના પુત્રોને કહ્યું.
મયા માયાબલકૃતા વાપી પીતા ત્વિયં યદિ વિનષ્ટાઃ સ્મ ન સંદેહસ્ ત્રિપુરં દાનવા ગતમ્
જો મારી માયાથી બનાવેલું તળાવ પી ગયાં હોય, તો હવે આપણું સર્વનાશ થયું—આમાં કોઈ શંકા નથી, હે દાનવો, ત્રિપુરા હવે ગુમાઈ ગયું.
નિહતાન્નિહતાન્દૈત્યાન્ આજીવયતિ દૈવતૈઃ પીતા વા યદિ વા વાપી પીતા વૈ પીતવાસસા
દૈત્યોને દેવતાઓ માર્યા હોય કે જીવિત કર્યા હોય, તળાવ પી ગયાં હોય કે પીળા વસ્ત્રધારી કોઈએ પીધું હોય—
કો ઽન્યો મન્માયયા ગુપ્તાં વાપીમ્ અમૃતતોયિનીમ્ પાસ્યતે વિષ્ણુમજિતં વર્જયિત્વા ગદાધરમ્
મારી માયાથી રક્ષિત અને અમૃતથી ભરેલું એ તળાવ કોણ પી શકે છે? વિજયી, ગદાધારી વિષ્ણુ સિવાય બીજું કોઈ નહીં.
સુગુહ્યમ્ અપિ દૈત્યાનાં નાસ્ત્યસ્યાવિદિતં ભુવિ યત્ર મદ્વરકૌશલ્યં વિજ્ઞાતં ન વૃતં બુધૈઃ
દૈત્યોના સૌથી ગુપ્ત કામ પણ ધરતી પર અજાણ્યા નથી, જ્યાં મારા વરદાન આપવાના કૌશલ્યને જ્ઞાની લોકો ઓળખે છે, ભલે તેઓ માંગતા નથી.
સમો ઽયં રુચિરો દેશો નિર્દ્રુમો નિર્દ્રુમાચલઃ નવામ્ભઃપૂરિતં કૃત્વા બાધન્તે ઽસ્માન્મરુદ્ગણાઃ
આ જગ્યા સરળી અને સુંદર છે, વૃક્ષો અને પર્વતો વગરની છે; અહીં તાજું પાણી ભર્યા પછી વાયુઓના સમૂહો આપણને ત્રાસ આપે છે.
તે યૂયં યદિ મન્યધ્વં સાગરોપરિધિષ્ઠિતાઃ પ્રમથાનાં મહાવેગં સહામઃ શ્વસનોપમમ્
જો તમને લાગે કે તમે સાગરકાંઠે ઊભેલા, પવનની જેમ તેજસ્વી અને પ્રમથગણોની મહાશક્તિને સહન કરી શકો છો—
એતેષાં ચ સમારમ્ભાસ્ તસ્મિન્સાગરસમ્પ્લવે નિરુત્સાહા ભવિષ્યન્તિ એતદ્રથપથાવૃતાઃ
ત્યારે સાગર પૂર આવે ત્યારે તેમનાં આક્રમણો, રથપથોથી અવરોધાતા, ઉત્સાહહીન થઈ જશે.
યુધ્યતાં નિઘ્નતાં શત્રૂન્ ભીતાનાં ચ દ્રવિષ્યતામ્ સાગરો ઽમ્બરસંકાશઃ શરણં નો ભવિષ્યતિ
યુદ્ધ કરતા, શત્રુઓને મારતા કે ડરીને ભાગતા સૌ માટે આ આકાશ જેવો સાગર આપણો આશરો બનશે.
ઇત્યુક્ત્વા સ મયો દૈત્યો દૈત્યાનામધિપસ્તદા ત્રિપુરેણ યયૌ તૂર્ણં સાગરં સિન્ધુબાન્ધવમ્
આ રીતે કહીને દૈત્યાધિપતિ માયા ત્રિપુરા સાથે ઝડપથી નદીઓના ભાઈ એવા સાગર તરફ ગયો.
સાગરે જલગમ્ભીર ઉત્પપાત પુરં વરમ્ અવતસ્થુઃ પુરાણ્યેવ ગોપુરાભરણાનિ ચ
ઘેરા પાણીવાળા સાગરમાં એ અદભુત શહેર ઊભું થયું અને જૂના કિલ્લા તથા ગોપુરના શણગાર જેમના તેમ જ રહ્યા.
અપક્રાન્તે તુ ત્રિપુરે ત્રિપુરારિસ્ત્રિલોચનઃ પિતામહમુવાચેદં વેદવાદવિશારદમ્
જ્યારે ત્રણેય શહેરો દૂર થઈ ગયા, ત્યારે ત્રણ આંખ ધરાવતા ત્રિપુરાના શત્રુએ, જે વેદશાસ્ત્રોમાં નિષ્ણાત એવા બ્રહ્માને કહ્યું:
પિતામહ દૃઢં ભીતા ભગવન્દાનવા હિ નઃ વિપુલં સાગરં તે તુ દાનવાઃ સમુપાશ્રિતાઃ
પિતામહ, દાનવો ખરેખર ખૂબ ડરેલા છે, ભગવાન. એ દાનવો હવે તમારા વિશાળ સાગરમાં આશરો લઈ બેઠા છે.
યત એવ હિ તે યાતાસ્ ત્રિપુરેણ તુ દાનવાઃ તત એવ રથં તૂર્ણં પ્રાપયસ્વ પિતામહ
કારણ કે દાનવો ત્રિપુરા સાથે ત્યાં ગયા છે, એટલે, પિતામહ, તું જલદીથી ત્યાંથી રથ લઈ આવો.
સિંહનાદં તતઃ કૃત્વા દેવા દેવરથં ચ તમ્ પરિવાર્ય યયુર્હૃષ્ટાઃ સાયુધાઃ પશ્ચિમોદધિમ્
પછી દેવતાઓએ સિંહની જેમ ગર્જના કરી, આનંદિત થઈને અને શસ્ત્રો લઈને એ દિવ્ય રથને ઘેરીને પશ્ચિમ દરિયાની દિશામાં ગયા.
તતો ઽમરામરગુરું પરિવાર્ય ભવં હરમ્ નર્દયન્તો યયુસ્તૂર્ણં સાગરં દાનવાલયમ્
પછી દેવતાઓએ દેવો અને દૈત્યોના ગુરુ એવા ભવને ઘેરીને, જોરથી ગર્જના કરતા, ઝડપથી દાનવોના નિવાસ એવા સાગર તરફ પ્રયાણ કર્યું.
અમરવરપુરે ઽપિ દારુણો જલધરરાવમૃદઙ્ગગહ્વરઃ દનુતનયનિનાદમિશ્રિતઃ પ્રતિનિધિસંક્ષુભિતાણવોપમઃ
અમરલોકના સુંદર શહેરમાં પણ, ભયાનક ગર્જના અને ઢોલ-મૃદંગના અવાજ સાથે, સ્ત્રીઓની ચીસો ભળી, જાણે પાતાળમાં ઉથલપાથલ થાય તેમ, ભારે હલચલ મચી ગઈ.
અથ ભુવનપતિર્ગતિઃ સુરાણામ્ અરિમૃગયામ્ અદદાત્સુલબ્ધબુદ્ધિઃ ત્રિદશગણપતિર્હ્યુવાચ શક્રં ત્રિપુરગતં સહસા નિરીક્ષ્ય શત્રુમ્
પછી જગતના સ્વામી, દેવતાઓના નેતા, દુશ્મન શોધવાની ઇચ્છા સાથે, ત્રિપુરા ગયેલા શત્રુને તરત જોઈને, ઇન્દ્રને કહ્યું:
ત્રિદશગણપતે નિશામયૈતત્ ત્રિપુરનિકેતનં દાનવાઃ પ્રવિષ્ટાઃ યમવરુણકુબેરષણ્મુખૈસ્તત્ સહ ગણપૈરપિ હન્મિ તાવદેવ
દેવતાઓના નેતા, આ જો, દાનવો ત્રિપુરાના નિવાસમાં ઘૂસી ગયા છે. હું યમ, વરુણ, કુબેર, ષણ્મુખ અને તેમના ગણો સાથે મળીને તેમને તરત નાશ કરી દઈશ.
વિહિતપરબલાભિઘાતભૂતં વ્રજ જલધેસ્તુ યતઃ પુરાણિ તસ્થુઃ સ રથવરગતો ભવઃ સમર્થો હ્ય્ ઉદધિમગાત્ત્રિપુરં પુનર્નિહન્તુમ્
હવે શત્રુના વિનાશની વ્યવસ્થા થઈ ગઈ છે, જૂના શહેરો દરિયામાં ઊભા છે. ભવ ઉત્તમ રથ પર ચડીને ફરી ત્રિપુરાના વિનાશ માટે દરિયા તરફ ગયા.
ઇતિ પરિગણયન્તો દિતેઃ સુતા હ્ય્ અવતસ્થુર્લવણાર્ણવોપરિષ્ટાત્ અભિભવત્રિપુરં સદાનવેન્દ્રં શરવર્ષૈર્મુસલૈશ્ચ વજ્રમિશ્રૈઃ
આ રીતે પોતાની સેના ગણતાં, દિતિના પુત્રો ખારા દરિયા ઉપર ઊભા રહ્યા અને ત્રિપુરા તથા તેના રાજાને તીરો, ગદાઓ અને વજ્રની વરસાદથી આક્રમણ કરવા લાગ્યા.
અહમપિ રથવર્યમાસ્થિતઃ સુરવરવર્ય ભવેય પૃષ્ઠતઃ અસુરવરવધાર્થમુદ્યતાનાં પ્રતિવિદધામિ સુખાય તે ઽનઘ
હું પણ ઉત્તમ રથ પર ચડીને, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારા પાછળ જઈશ. અસુરોમાં શ્રેષ્ઠના વિનાશ માટે, નિર્દોષ, હું તમારી સુખાકારી માટે પ્રયત્ન કરીશ.
ઇતિ ભવવચનપ્રચોદિતે દશશતનયનવપુઃ સમુદ્યતઃ ત્રિપુરપુરજિઘાંસયા હરિઃ પ્રવિકસિતામ્બુજલોચનો યયૌ
ભવના વચનથી પ્રેરિત થઈ, હરિ દશશતપુત્રનું રૂપ ધારણ કરીને, ત્રિપુરા શહેરના વિનાશની ઇચ્છાથી કમળ જેવા વિશાળ નેત્રો સાથે આગળ વધ્યા.