સૂદિતાનથ તાન્દૈત્યાન્ અન્યે દાનવપુંગવાઃ ઉત્ક્ષિપ્ય ચિક્ષિપુર્ વાપ્યાં મયદાનવચોદિતાઃ
પછી, માયા દાનવના સંકેતે, બીજા અગ્રણિ દાનવો મૃત્યુ પામેલા દૈત્યોને ઉઠાવી કુંડમાં ફેંકી દીધા.
તે ચાપિ ભાસ્વરૈર્દેહૈઃ સ્વર્ગલોક ઇવામરાઃ ઉત્તસ્થુર્વાપીમાસાદ્ય સદ્રૂપાભરણામ્બરાઃ
અને તેઓ પણ, પોતાના તેજસ્વી શરીર, આભૂષણ અને વસ્ત્રો સાથે, કુંડમાંથી એ રીતે ઊભા થયા જાણે સ્વર્ગના અમર દેવતાઓ હોય.
અથૈકે દાનવાઃ પ્રાપ્ય વાપીપ્રક્ષેપણાદ્ અસૂન્ આસ્ફોટ્ય સિંહનાદં ચ કૃત્વાધાવંસ્તથાસુરાઃ
પછી કેટલાક દાનવો, કુંડમાં ફેંકાતા જીવ પાછા મેળવી, સિંહ જેવી ગર્જના કરી આગળ ધસી આવ્યા, જેમ અસુરોએ પણ કર્યું.
દાનવાઃ પ્રમથાનેતાન્ પ્રસર્પત કિમ્ આસથ હતાનપિ હિ વો વાપી પુનરુજ્જીવયિષ્યતિ
દાનવો પ્રમથાઓને ઠટ્ઠા કરતાં કહ્યા: 'પ્રમથો, કેમ આગળ વધો છો? તમે જેને મારી નાખો છો, તેને પણ કુંડ ફરી જીવંત કરી દેશે.'
એવં શ્રુત્વા શઙ્કુકર્ણો વચો ઽગ્રગ્રહસંનિભઃ દ્રુતમેવૈત્ય દેવેશમ્ ઇદં વચનમબ્રવીત્
આવી વાણી, જે સાપના દંશની જેમ તીખી હતી, સાંભળી શંકુકર્ણ ઝડપથી દેવોના સ્વામી પાસે ગયો અને કહ્યું:
સૂદિતાઃ સૂદિતા દેવ પ્રમથૈરસુરા હ્યમી ઉત્તિષ્ઠન્તિ પુનર્ભીમાઃ સસ્યા ઇવ જલોક્ષિતાઃ
'દેવ, દેવ! પ્રમથોએ અસુરોને મારી નાખ્યા છે, છતાં એ ફરી ઊભા થાય છે, જાણે વરસાદથી પાક ફરી જીવંત થાય.'
અસ્મિન્કિલ પુરે વાપી પૂર્ણામૃતરસામ્ભસા નિહતા નિહતા યત્ર ક્ષિપ્તા જીવન્તિ દાનવાઃ
'આ શહેરમાં એક કુંડ છે, જેમાં અમૃત ભરેલું છે; ત્યાં જે દાનવો મરે પછી નાખવામાં આવે, તેઓ ફરી જીવંત થાય છે.'
ઇતિ વિજ્ઞાપયદ્દેવં શઙ્કુકર્ણો મહેશ્વરમ્ અભવન્દાનવબલ ઉત્પાતા વૈ સુદારુણાઃ
આ રીતે શંકુકર્ણે મહાદેવને જાણ કરી; દાનવોની શક્તિ એટલી ભયાનક બની ગઈ કે ભયંકર અપશકુન દેખાવા લાગ્યા.
તારકાખ્યઃ સુભીમાક્ષો દારિતાસ્યો હરિર્યથા અભ્યધાવત્સુસંક્રુદ્ધો મહાદેવરથં પ્રતિ
તારક, જેના નેત્રો અત્યંત ભયાનક અને મોઢું ફાટેલું હતું, તે હરીની જેમ પ્રચંડ ક્રોધથી મહાદેવના રથ તરફ દોડી આવ્યો.
ત્રિપુરે તુ મહાન્ઘોરો ભેરીશઙ્ખરવો બભૌ દાનવા નિઃસૃતા દૃષ્ટ્વા દેવદેવરથે સુરમ્
ત્રિપુરામાં, ઢોલ અને શંખનો ભયાનક અવાજ ગૂંજ્યો; દેવો અને દેવાધિદેવના રથને જોઈ દાનવો બહાર નીકળી આવ્યા.
ભૂકમ્પશ્ચાભવત્તત્ર શતાઙ્ગો ભૂગતો ઽભવત્ દૃષ્ટ્વા ક્ષોભમગાદ્રુદ્રઃ સ્વયમ્ભૂશ્ચ પિતામહઃ
ત્યાં ધરતી ધ્રુજી ઉઠી; શતાંગ જમીન પર પડી ગયો. આ અશાંતિ જોઈ રુદ્ર અને સ્વયંભૂ પિતામહ પણ ચિંતિત થયા.
તાભ્યાં દેવવરિષ્ઠાભ્યામ્ અન્વિતઃ સ રથોત્તમઃ અનાયતનમ્ આસાદ્ય સીદતે ગુણવાનિવ
એ બે શ્રેષ્ઠ દેવો સાથે એ ઉત્તમ રથ, આધાર વિનાનું સ્થાન પામી, એ રીતે બેસી ગયો જાણે ગુણવાન માણસ લથડાય.
ધાતુક્ષયે દેહ ઇવ ગ્રીષ્મે ચાલ્પમિવોદકમ્ શૈથિલ્યં યાતિ સ રથઃ સ્નેહો વિપ્રકૃતો યથા
જેમ શરીરમાંથી જીવનદાયી તત્વો ઘટે ત્યારે શરીર ઢીલું પડી જાય છે, કે જેમ ઉનાળામાં પાણી ઓછી જાય છે, એ જ રીતે જ્યારે રથનું તેલ બગડે, ત્યારે રથ પણ શક્તિહીન થઈ જાય છે.
રથાદુત્પત્યાત્મભૂર્ વૈ સીદન્તં તુ રથોત્તમમ્ ઉજ્જહાર મહાપ્રાણો રથં ત્રૈલોક્યરૂપિણમ્
પછી મહાન પ્રાણશક્તિ એ રથમાંથી બહાર આવી, થાકેલા અને ઉત્તમ એવા ત્રણેય લોકોથી બનેલા રથને ઊંચકીને ઉઠાવી લીધો.
તદા શરાદ્વિનિષ્પત્ય પીતવાસા જનાર્દનઃ વૃષરૂપં મહત્કૃત્વા રથં જગ્રાહ દુર્ધરમ્
એ સમયે પીળાં વસ્ત્ર ધારણ કરનાર જનાર્દન રથમાંથી ફાંદ્યો, મહાન વૃષભનું રૂપ ધારણ કર્યું અને દુર્લભ એવા રથને પકડી લીધો.
સ વિષાણાભ્યાં ત્રૈલોક્યં રથમેવ મહારથઃ પ્રગૃહ્યોદ્વહતે સજ્જં કુલં કુલવહો યથા
એ મહારથીએ વૃષભના શિંગથી ત્રણેય લોકોથી બનેલા રથને પકડીને, જેમ વાછરડા સાથે વાછરિયું ચાલે છે, તેમ રથને લઈ ગયો.
તારકાખ્યો ઽપિ દૈત્યેન્દ્રો ગિરીન્દ્ર ઇવ પક્ષવાન્ અભ્યદ્રવત્તદા દેવં બ્રહ્માણં હતવાંશ્ચ સઃ
ત્યારે તારક નામના દૈત્યરાજાએ, પર્વત જેવાં પાંખો ધરાવતો, દેવ બ્રહ્મા તરફ દોડી ગયો અને તેમને પરાજિત કર્યા.
સ તારકાખ્યાભિહતઃ પ્રતોદં ન્યસ્ય કૂબરે વિજજ્વાલ મુહુર્બ્રહ્મા શ્વાસં વક્ત્રાત્ સમુદ્ગિરન્
તારકના પ્રહારે ઘાયલ થયેલા બ્રહ્માજીએ, પોતાનું અંકુશ કુબેર પર મૂકી દીધું અને વારંવાર તેજથી પ્રગટતા, મોઢામાંથી શ્વાસ બહાર કાઢવા લાગ્યા.
તત્ર દૈત્યૈર્મહાનાદો દાનવૈરપિ ભૈરવઃ તારકાખ્યસ્ય પૂજાર્થં કૃતો જલધરોપમઃ
ત્યાં દૈત્ય અને દાનવો તરફથી ભયાનક ગર્જના ઉઠી, જે તારકની પૂજા માટે હતી અને મેઘના ગર્જનાની જેમ ગુંજી ઉઠી.
રથચરણકરો ઽથ મહામૃધે વૃષભવપુર્વૃષભેન્દ્રપૂજિતઃ દિતિતનયબલં વિમર્દ્ય સર્વં ત્રિપુરપુરં પ્રવિવેશ કેશવઃ
પછી મહાસંગ્રામમાં વૃષભ અને વૃષભરાજાઓએ પૂજિત એ રથના ચક્રે, દિતિના પુત્રોની આખી સેના નાશ કરી અને કેશવે ત્રિપુરાના શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો.
સજલજલદરાજિતાં સમસ્તાં કુમુદવરોત્પલફુલ્લપઙ્કજાઢ્યામ્ સુરગુરુરપિબત્પયો ઽમૃતં તદ્ રવિરિવ સંચિતશાર્વરં તમો ઽન્ધમ્
પાણીથી ભરેલા મેઘોથી શોભાયમાન, કુમુદ અને નિલોત્પલથી ભરેલી સરોવરમાંથી, દેવગુરુએ અમૃત પીધું, જેમ રવિ રાત્રિના એકઠા થયેલા અંધકારને પી જાય છે.
વાપીં પીત્વાસુરેન્દ્રાણાં પીતવાસા જનાર્દનઃ નર્દમાનો મહાબાહુઃ પ્રવિવેશ શરં તતઃ
દૈત્યરાજાઓની વાપીમાંથી પીધા પછી, પીળાં વસ્ત્રધારી, મહાબાહુ જનાર્દન ગર્જના કરતા, પછી તીરમાં પ્રવેશ્યા.
તતો ઽસુરા ભીમગણેશ્વરૈર્હતાઃ પ્રહારસંવર્ધિતશોણિતાપગાઃ પરાઙ્મુખા ભીમમુખૈઃ કૃતા રણે યથા નયાભ્યુદ્યતતત્પરૈર્નરૈઃ
પછી ભયાનક ગણેશ્વરોના પ્રહારથી દૈત્યો મર્યા, લોહીથી નદીઓ લાલ થઈ, ભયાનક ચહેરાવાળાઓએ તેમને પલટાવી દીધા, જેમ યુદ્ધમાં કૌશલ્યવાન લોકો દુશ્મનને પછાડે છે.
સ તારકાખ્યસ્ તડિન્માલિરેવ ચ મયેન સાર્ધં પ્રમથૈરભિદ્રુતાઃ પુરં પરાવૃત્ય નુ તે શરાર્દિતા યથા શરીરં પવનોદયે ગતાઃ
તારક, વીજળીની માળા ધારણ કરનાર, માયા અને પ્રમથો સાથે શહેર પર તૂટી પડ્યો, પણ તીરોના ઘા ખાઈ તેઓ પાછા ફર્યા, જેમ પવન ઉઠે ત્યારે શરીર છોડી જાય છે.
ગણેશ્વરાભ્યુદ્યતદર્પકાશિનો મહેન્દ્રનન્દીશ્વરષણ્મુખા યુધિ વિનેદુરુચ્ચૈર્જહસુશ્ચ દુર્મદા જયેમ ચન્દ્રાદિદિગીશ્વરૈઃ સહ
ગણપતિઓ, મહેન્દ્ર, નંદી અને છમુખવાળા, વધતી ગર્વથી ચમકતા, યુદ્ધમાં ઉંચે ગર્જના કરતા અને અહંકારપૂર્વક હસતા, 'ચાલો જીતીએ!' એમ ચંદ્ર અને દિશાના દેવતાઓ સાથે બોલ્યા.
પ્રમથૈઃ સમરે ભિન્નાસ્ ત્રૈપુરાસ્તે સુરારયઃ પુરં પ્રવિવિશુર્ભીતાઃ પ્રમથૈર્ભગ્નગોપુરમ્
પ્રમથો દ્વારા યુદ્ધમાં પરાજિત થયેલા ત્રિપુરાવાસી દૈત્યો, ભયભીત થઈ, પ્રમથોએ દ્વાર તોડી નાખ્યા પછી શહેરમાં ઘૂસી ગયા.
શીર્ણદંષ્ટ્રા યથા નાગા ભગ્નશૃઙ્ગા યથા વૃષાઃ યથા વિપક્ષાઃ શકુના નદ્યઃ ક્ષીણોદકા યથા
તેઓ એવા હતા જેમ તૂટી ગયેલી દાંતવાળા હાથી, ભાંગેલા શિંગવાળા વાછરડા, તૂટી ગયેલા પાંખવાળા પક્ષી, કે જેમ પાણી વિહોણી નદીઓ.
મૃતપ્રાયાસ્તથા દૈત્યા દૈવતૈર્વિકૃતાનનાઃ બભૂવુસ્તે વિમનસઃ કથં કાર્યમિતિ બ્રુવન્
એ રીતે, દૈત્યો લગભગ મરી ગયા, દેવતાઓએ તેમના ચહેરા વિકૃત કરી દીધા, અને તેઓ નિરાશ થઈ, 'હવે શું કરીએ?' એમ બોલ્યા.
અથ તાન્મ્લાનમનસસ્ તદા તામરસાનનઃ ઉવાચ દૈત્યો દૈત્યાનાં પરમાધિપતિર્મયઃ
પછી, જ્યારે તેઓના મન મલિન થઈ ગયા, ત્યારે કમળ જેવા ચહેરાવાળા દૈત્ય, દૈત્યોના પ્રમુખ માયાએ તેમને કહ્યું.
કૃત્વા યુદ્ધાનિ ઘોરાણિ પ્રમથૈઃ સહ સામરૈઃ તોષયિત્વા તથા યુદ્ધે પ્રમથાનમરૈઃ સહ
પ્રમથો અને તેમના સાથીઓ સાથે ભયાનક યુદ્ધો કરીને, યુદ્ધમાં પ્રમથો અને તેમના સાથીઓને પ્રસન્ન કર્યા પછી...