દિષ્ટ્યા ત્વાં દૈત્ય પશ્યામિ યમલોકાદ્ ઇહાગતમ્ દુર્ગતાવનયગ્રસ્તં ભોક્ષ્યામો ઽદ્ય મહાનિધિમ્
નસીબથી, હે દૈત્ય, હું તને અહીં જોઈ રહ્યો છું, યમલોકમાંથી પાછો આવ્યો છે, દુઃખમાંથી બચી ગયો છે; આજે આપણે મહાન ખજાનોનો આનંદ માણીશું.
દૃષ્ટ્વા દૃષ્ટ્વા ચ તાં વાપીં માયયા મયનિર્મિતામ્ હૃષ્ટાનનાક્ષા દૈત્યેન્દ્રા ઇદં વચનમબ્રુવન્
માયાની માયાથી બનેલું એ કુંડ વારંવાર જોઈને, દૈત્યરાજાઓના ચહેરા અને આંખો આનંદથી ચમકી ઉઠ્યા અને તેઓએ આ રીતે કહ્યું:
દાનવા યુધ્યતેદાનીં પ્રમથૈઃ સહ નિર્ભયાઃ મયેન નિર્મિતા વાપી હતાન્સંજીવયિષ્યતિ
હવે દાનવો નિર્ભય થઈને પ્રમથો સાથે યુદ્ધ કરે; માયાએ બનાવેલું કુંડ મરેલા લોકોને ફરી જીવંત કરશે.
તતઃ ક્ષુબ્ધામ્બુધિનિભા ભેરી સા તુ ભયંકરી વાદ્યમાના નનાદોચ્ચૈ રૌરવી સા પુનઃ પુનઃ
પછી એ ભયાનક ઢોલ, જે ઉગ્ર સમુદ્ર જેવો ગાજતો હતો, તે વાગી ઉઠ્યો અને રૌરવ રાગે ઉંચે-ઉંચે ગુંજી ઉઠ્યો, વારંવાર.
શ્રુત્વા ભેરીરવં ઘોરં મેઘારમ્ભિતસંનિભમ્ ન્યપતન્નસુરાસ્તૂર્ણં ત્રિપુરાદ્યુદ્ધલાલસાઃ
એ ભયાનક ઢોલનો અવાજ, મેઘના ગર્જન જેવો, સાંભળી, ત્રિપુરાના યુદ્ધ માટે આતુર અસુરો ઝડપથી યુદ્ધભૂમિમાં દોડી ગયા.
લોહરાજતસૌવર્ણૈઃ કટકૈર્મણિરાજિતૈઃ આમુક્તૈઃ કુણ્ડલૈર્હારૈર્ મુકુટૈરપિ ચોત્કટૈઃ
લોહ, ચાંદી અને સોનાના, રત્નોથી શોભિત કટક, સુંદર કુંડળ, હાર અને ઊંચા મુકુટોથી તેઓ શણગારાયેલા હતા.
ધૂમાયિતા હ્યવિરમા જ્વલન્ત ઇવ પાવકાઃ આયુધાનિ સમાદાય કાશિનો દૃઢવિક્રમાઃ
સદાય ધૂમ્રપટ્ટા જેવા, અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતા, તેઓએ પોતાના શસ્ત્રો પકડી લીધા અને પરાક્રમથી તેજસ્વી બન્યા.
નૃત્યમાના ઇવ નટા ગર્જન્ત ઇવ તોયદાઃ કરોચ્છ્રયા ઇવ ગજાઃ સિંહા ઇવ ચ નિર્ભયાઃ
તેઓ નટો જેવી નૃત્ય કરતા, મેઘો જેવી ગર્જના કરતા, ઊંચા સુંડવાળા હાથી જેવા, અને સિંહો જેવી નિર્ભયતા ધરાવતા હતા.
હ્રદા ઇવ ચ ગમ્ભીરાઃ સૂર્યા ઇવ પ્રતાપિતાઃ દ્રુમા ઇવ ચ દૈત્યેન્દ્રાસ્ ત્રાસયન્તો બલં મહત્
હ્રદ જેવાં ઊંડા, સૂર્ય જેવાં પ્રખર, વૃક્ષો જેવા મજબૂત, એ દૈત્યરાજાઓએ મહાન સેના પર ભય છવાવી દીધો.
પ્રમથા અપિ સોત્સાહા ગરુડોત્પાતપાતિનઃ યુયુત્સવો ઽભિધાવન્તિ દાનવાન્દાનવારયઃ
પ્રમથો પણ ઉત્સાહથી ભરપૂર, ગરુડ જેવાં ઊડીને, દાનવો ઉપર તૂટી પડ્યા, દાનવોને રોકતા હતા.
નન્દીશ્વરેણ પ્રમથાસ્ તારકાખ્યેન દાનવાઃ ચક્રુઃ સંહત્ય સંગ્રામં ચોદ્યમાના બલેન ચ
નંદીશ્વરનાં નેતૃત્વમાં પ્રમથો અને તારકના નેતૃત્વમાં દાનવો, બંનેએ પોતાની પોતાની સેના સાથે યુદ્ધમાં જોડાઈ ગયા.
તે ઽસિભિશ્ચન્દ્રસંકાશૈઃ શૂલૈશ્ચાનલપિઙ્ગલૈઃ બાણૈશ્ચ દૃઢનિર્મુક્તૈર્ અભિજઘ્નુઃ પરસ્પરમ્
ચાંદની જેવી ચમકતી તલવારો, અગ્નિ જેવા લાલ શૂળ અને મજબૂતીથી છોડાયેલા બાણોથી, તેઓએ એકબીજાને ઘાયલ કર્યા.
શરાણાં સૃજ્યમાનાનામ્ અસીનાં ચ નિપાત્યતામ્ રૂપાણ્યાસન્મહોલ્કાનાં પતન્તીનામિવામ્બરાત્
જ્યારે બાણો છૂટતા અને તલવારો પડતી, ત્યારે તેમનું રૂપ આકાશમાંથી પડતા મહાન તારા જેવું લાગતું હતું.
શક્તિભિર્ભિન્નહૃદયા નિર્દયા ઇવ પાતિતાઃ નિરયેષ્વિવ નિર્મગ્નાઃ કૂજન્તે પ્રમથાસુરાઃ
શક્તિથી હૃદય ભેદાઈને, નિર્દયતાથી પછાડાઈને, પ્રમથો અને અસુરો, જાણે નરકમાં ડૂબી ગયા હોય તેમ, કરુણ રડવા લાગ્યા.
હેમકુણ્ડલયુક્તાનિ કિરીટોત્કટવન્તિ ચ શિરાંસ્યુર્વ્યાં પતન્તિ સ્મ ગિરિકૂટા ઇવાત્યયે
સોનાની કુંડળીઓ અને ઊંચા મુકુટોથી શોભતા માથાં ધરતી પર પડતાં હતાં, જાણે કોઈ મહા વિપત્તિમાં પર્વતશિખરો તૂટી પડે તેમ.
પરશ્વધૈઃ પટ્ટિશૈશ્ચ ખડ્ગૈશ્ચ પરિઘૈસ્તથા છિન્નાઃ કરિવરાકારા નિપેતુસ્તે ધરાતલે
કુહાડા, ભાલા, તલવાર અને ગદાથી ઘાયલ થયેલા, હાથી જેવી કાયાવાળા વીરો ધરતી પર ઢળી પડ્યા.
ગર્જન્તિ સહસા હૃષ્ટાઃ પ્રમથા ભીમગર્જનાઃ સાધયન્ત્યપરે સિદ્ધા યુદ્ધગાન્ધર્વમદ્ભુતમ્
પ્રમથગણો આનંદથી અચાનક ભયાનક ગર્જના કરતા, તો બીજા સિદ્ધો અદ્ભુત ગંધર્વ યુદ્ધ કળા બતાવતા.
બલવાન્ભાસિ પ્રમથ દર્પિતો ભાસિ દાનવ ઇતિ ચોચ્ચારયન્વાચં વારણા રણધૂર્ગતાઃ
પ્રમથાઓ ગર્વથી અને શક્તિથી ભરપૂર, યુદ્ધના મેદાનમાં હાથીઓની જેમ આગળ વધતા, બોલતા: 'તારી તાકાત દેખાય છે! તું તો દૈત્ય જેવો લાગે છે!'
પરિઘૈરાહતાઃ કેચિદ્ દાનવૈઃ શંકરાનુગાઃ વમન્તે રુધિરં વક્ત્રૈઃ સ્વર્ણધાતુમિવાચલાઃ
કેટલાંક શંકરભક્તો દાનવોની ગદાથી ઘાયલ થઈ મોઢેથી લોહી ઉગળી રહ્યા હતા, જાણે પર્વતોમાંથી સોનાની ધારા વહેતી હોય.
પ્રમથૈરપિ નારાચૈર્ અસુરાઃ સુરશત્રવઃ દ્રુમૈશ્ચ ગિરિશૃઙ્ગૈશ્ચ ગાઢમેવાહવે હતાઃ
પ્રમથોએ તીરો, વૃક્ષો અને પર્વતશિખરો વડે દેવશત્રુ અસુરોને યુદ્ધમાં ઘાત કર્યા.
સૂદિતાનથ તાન્દૈત્યાન્ અન્યે દાનવપુંગવાઃ ઉત્ક્ષિપ્ય ચિક્ષિપુર્ વાપ્યાં મયદાનવચોદિતાઃ
પછી, માયા દાનવના સંકેતે, બીજા અગ્રણિ દાનવો મૃત્યુ પામેલા દૈત્યોને ઉઠાવી કુંડમાં ફેંકી દીધા.
તે ચાપિ ભાસ્વરૈર્દેહૈઃ સ્વર્ગલોક ઇવામરાઃ ઉત્તસ્થુર્વાપીમાસાદ્ય સદ્રૂપાભરણામ્બરાઃ
અને તેઓ પણ, પોતાના તેજસ્વી શરીર, આભૂષણ અને વસ્ત્રો સાથે, કુંડમાંથી એ રીતે ઊભા થયા જાણે સ્વર્ગના અમર દેવતાઓ હોય.
અથૈકે દાનવાઃ પ્રાપ્ય વાપીપ્રક્ષેપણાદ્ અસૂન્ આસ્ફોટ્ય સિંહનાદં ચ કૃત્વાધાવંસ્તથાસુરાઃ
પછી કેટલાક દાનવો, કુંડમાં ફેંકાતા જીવ પાછા મેળવી, સિંહ જેવી ગર્જના કરી આગળ ધસી આવ્યા, જેમ અસુરોએ પણ કર્યું.
દાનવાઃ પ્રમથાનેતાન્ પ્રસર્પત કિમ્ આસથ હતાનપિ હિ વો વાપી પુનરુજ્જીવયિષ્યતિ
દાનવો પ્રમથાઓને ઠટ્ઠા કરતાં કહ્યા: 'પ્રમથો, કેમ આગળ વધો છો? તમે જેને મારી નાખો છો, તેને પણ કુંડ ફરી જીવંત કરી દેશે.'
એવં શ્રુત્વા શઙ્કુકર્ણો વચો ઽગ્રગ્રહસંનિભઃ દ્રુતમેવૈત્ય દેવેશમ્ ઇદં વચનમબ્રવીત્
આવી વાણી, જે સાપના દંશની જેમ તીખી હતી, સાંભળી શંકુકર્ણ ઝડપથી દેવોના સ્વામી પાસે ગયો અને કહ્યું:
સૂદિતાઃ સૂદિતા દેવ પ્રમથૈરસુરા હ્યમી ઉત્તિષ્ઠન્તિ પુનર્ભીમાઃ સસ્યા ઇવ જલોક્ષિતાઃ
'દેવ, દેવ! પ્રમથોએ અસુરોને મારી નાખ્યા છે, છતાં એ ફરી ઊભા થાય છે, જાણે વરસાદથી પાક ફરી જીવંત થાય.'
અસ્મિન્કિલ પુરે વાપી પૂર્ણામૃતરસામ્ભસા નિહતા નિહતા યત્ર ક્ષિપ્તા જીવન્તિ દાનવાઃ
'આ શહેરમાં એક કુંડ છે, જેમાં અમૃત ભરેલું છે; ત્યાં જે દાનવો મરે પછી નાખવામાં આવે, તેઓ ફરી જીવંત થાય છે.'
ઇતિ વિજ્ઞાપયદ્દેવં શઙ્કુકર્ણો મહેશ્વરમ્ અભવન્દાનવબલ ઉત્પાતા વૈ સુદારુણાઃ
આ રીતે શંકુકર્ણે મહાદેવને જાણ કરી; દાનવોની શક્તિ એટલી ભયાનક બની ગઈ કે ભયંકર અપશકુન દેખાવા લાગ્યા.
તારકાખ્યઃ સુભીમાક્ષો દારિતાસ્યો હરિર્યથા અભ્યધાવત્સુસંક્રુદ્ધો મહાદેવરથં પ્રતિ
તારક, જેના નેત્રો અત્યંત ભયાનક અને મોઢું ફાટેલું હતું, તે હરીની જેમ પ્રચંડ ક્રોધથી મહાદેવના રથ તરફ દોડી આવ્યો.
ત્રિપુરે તુ મહાન્ઘોરો ભેરીશઙ્ખરવો બભૌ દાનવા નિઃસૃતા દૃષ્ટ્વા દેવદેવરથે સુરમ્
ત્રિપુરામાં, ઢોલ અને શંખનો ભયાનક અવાજ ગૂંજ્યો; દેવો અને દેવાધિદેવના રથને જોઈ દાનવો બહાર નીકળી આવ્યા.