શરભાનષ્ટપાદાંશ્ચ અપઃ પવનમેવ ચ મયો માયાબલેનૈવ પાતયત્યેવ શત્રુષુ
માયાએ પોતાની માયાની શક્તિથી પાણી, પવન અને શરભના અંગો દુશ્મનો પર વરસાવ્યા.
તે તારકાખ્યેન મયેન માયયા સંમુહ્યમાના વિવશા ગણેશ્વરાઃ નાશક્નુવંસ્તે મનસાપિ ચેષ્ટિતું યથેન્દ્રિયાર્થા મુનિનાભિસંયતાઃ
તારક નામના માયાવાન માયાના પ્રભાવથી, ગણેશ્વરો એટલા ગૂંચવાઈ ગયા કે તેઓ કંઈ પણ વિચારવા કે કરવાનું શક્યા નહીં, જેમ મુનિએ ઇન્દ્રિયોને વિષયોથી દૂર રાખી હોય.
મહાજલાગ્ન્યાદિસકુઞ્જરોરગૈર્ હરીન્દ્રવ્યાઘ્રર્ક્ષતરક્ષુરાક્ષસૈઃ વિબાધ્યમાનાસ્તમસા વિમોહિતાઃ સમુદ્રમધ્યેષ્વિવ ગાધકાઙ્ક્ષિણઃ
મોટા પાણી, અગ્નિ, હાથી, સાપ, સિંહ, વાઘ, રીંછ, રાક્ષસ અને દૈત્યોથી ઘેરાયેલા અને અંધકારથી ભ્રમિત થયેલા, તેઓ સમુદ્રના મધ્યમાં ઊંડાઈ શોધતા લોકો જેવા થઈ ગયા.
સંમર્દ્યમાનેષુ ગણેશ્વરેષુ સંનર્દમાનેષુ સુરેતરેષુ તતઃ સુરાણાં પ્રવરાભિરક્ષિતું રિપોર્બલં સંવિવિશુઃ સહાયુધાઃ
ગણેશ્વરો દબાઈ રહ્યા હતા અને દેવ-અસુરો ગર્જના કરી રહ્યા હતા ત્યારે, દેવોમાં શ્રેષ્ઠો પોતાના શસ્ત્રો સાથે દુશ્મનના સેના બચાવવા માટે તેમાં પ્રવેશ્યા.
યમો ગદાસ્ત્રો વરુણશ્ચ ભાસ્કરસ્ તથા કુમારો ઽમરકોટિસંયુતઃ સ્વયં ચ શક્રઃ સિતનાગવાહનઃ કુલીશપાણિઃ સુરલોકપુંગવઃ
યમરાજે ગદા સાથે, વરુણ, ભાસ્કર, અનેક અમરદેવો સાથે કુમાર અને પોતે ઇન્દ્ર, સફેદ હાથી પર બેઠેલા અને વજ્ર પાણે, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, એ બધા આવ્યા.
સ ચોડુનાથઃ સસુતો દિવાકરઃ સ સાન્તકસ્ત્ર્યક્ષપતિર્ મહાદ્યુતિઃ એતે રિપૂણાં પ્રબલાભિરક્ષિતં તદા બલં સંવિવિશુર્મદોદ્ધતાઃ
ઓડનાથ પોતાના પુત્ર સાથે, સૂર્ય પોતાના અનુયાયીઓ સાથે અને તેજસ્વી ત્રિનેત્રધારી ભગવાન—આ બધા શક્તિથી મદમસ્ત થઈને, દુશ્મનના મજબૂત સેના માં ઘૂસી ગયા.
યથા વનં દર્પિતકુઞ્જરાધિપા યથા નભઃ સામ્બુધરં દિવાકરઃ યથા ચ સિંહૈર્વિજનેષુ ગોકુલં તથા બલં તત્ત્રિદશૈર્ અભિદ્રુતમ્
જેમ ગર્વીલા હાથીઓ જંગલમાં દોડી જાય, જેમ સૂર્ય વાદળોથી ભરેલા આકાશમાં પ્રવેશે, કે જેમ સિંહો એકાંતમાં ગાયોના ઝુંડ પર તૂટી પડે, તેમ દેવતાઓએ એ સેના પર આક્રમણ કર્યું.
કૃતપ્રહારાતુરદીનદાનવં તતસ્ત્વભજ્યન્ત બલં હિ પાર્ષદાઃ સ્વર્જ્યોતિષાં જ્યોતિર્ ઇવોષ્મવાન્ હરિર્ યથા તમો ઘોરતરં નરાણામ્
પછી, જ્યારે દૈત્યોએ ઘા ખાઈ દુઃખી થઈ ગયેલા હતા, ત્યારે પાર્ષદોએ એ સેના તોડી નાંખી, જેમ તેજસ્વી સૂર્ય માનવોના ઘોર અંધકારને દૂર કરે છે કે અગ્નિ ઘન અંધકારને ભસ્મ કરે છે.
વિશાન્તયામાસ યથા સદૈવ નિશાકરઃ સંચિતશાર્વરં તમઃ તતો ઽપકૃષ્ટે ચ તમઃપ્રભાવે અસ્ત્રપ્રભાવે ચ વિવર્ધમાને
જેમ ચંદ્ર હંમેશા રાત્રિના એકઠા થયેલા અંધકારને શાંત કરે છે, તેમ તેણે શાંતિ પેદા કરી; અને જેમ અંધકારનો પ્રભાવ ઘટતો ગયો, તેમ શસ્ત્રોનું તેજ વધતું ગયું.
દિગ્લોકપાલૈર્ ગણનાયકૈશ્ચ કૃતો મહાન્સિંહરવો મુહૂર્તમ્ સંખ્યે વિભગ્ના વિકરા વિપાદાશ્ છિન્નોત્તમાઙ્ગાઃ શરપૂરિતાઙ્ગાઃ
દિશાના રક્ષકો અને ગણેશ્વરો દ્વારા થોડા ક્ષણ માટે મહાન સિંહની ગર્જના થઈ; યુદ્ધમાં વિકૃત, ખંડિત અને અંગવિહિન દુશ્મનો તૂટી પડ્યા, તેમના માથાં કપાઈ ગયા અને શરીર તીરોથી ભરાઈ ગયા.
દેવેતરા દેવવરૈર્વિભિન્નાઃ સીદન્તિ પઙ્કેષુ યથા ગજેન્દ્રાઃ વજ્રેણ ભીમેન ચ વજ્રપાણિઃ શક્ત્યા ચ શક્ત્યા ચ મયૂરકેતુઃ
દેવશ્રેષ્ઠો દ્વારા ઘાયલ થયેલા અસુરો કાદવમાં ડૂબી જતા મહારાજા હાથીઓ જેવાં થઈ ગયા; વજ્રપાણી વજ્રથી અને મયૂરકેતુ શક્તિશાળી ભાલાથી હુમલો કરતા.
દણ્ડેન ચોગ્રેણ ચ ધર્મરાજઃ પાશેન ચોગ્રેણ ચ વારિગોપ્તા શૂલેન કાલેન ચ યક્ષરાજો વીર્યેણ તેજસ્વિતયા સુકેશઃ
ધર્મરાજે ભયાનક દંડથી, વરુણે ભયાનક પાશથી, યક્ષરાજે ત્રિશૂલથી અને સુકેશે પોતાની તાકાત અને તેજથી યુદ્ધ કર્યું.
ગણેશ્વરાસ્તે સુરસંનિકાશાઃ પૂર્ણાહુતીસિક્તશિખિપ્રકાશાઃ ઉત્સાદયન્તે દનુપુત્રવૃન્દાન્ યથૈવ ઇન્દ્રાશનયઃ પતન્ત્યઃ
દેવ સમાન તે ગણેશ્વરો, જેમના મસ્તક પર પૂર્ણાહુતિથી ચમકતા મુગટ હતા, તેમણે દાનુના પુત્રોના જૂથને નષ્ટ કરી નાખ્યા, જેમ ઇન્દ્રના વજ્ર તૂટી પડે છે.
મયસ્તુ દેવાન્પરિરક્ષિતારમ્ ઉમાત્મજં દેવવરં કુમારમ્ શરેણ ભિત્ત્વા સ હિ તારકાસુતં સ તારકાખ્યાસુરમ્ આબભાષે
પણ માયાએ, ઉમાપુત્ર અને દેવોના રક્ષક એવા કુમારને તીરે ઘાયલ કરીને, તારકના પુત્ર, એટલે તારક નામના અસુરને કહ્યું.
કૃત્વા પ્રહારં પ્રવિશામિ વીરં પુરં હિ દૈત્યેન્દ્રબલેન યુક્તઃ વિશ્રામમૂર્જસ્કરમપ્યવાપ્ય પુનઃ કરિષ્યામિ રણં પ્રપન્નૈઃ
હું ઘા મારીને, દૈત્યરાજાની શક્તિથી ભરેલી નગરીમાં જઈશ; આરામ અને નવી તાકાત મેળવીને, ફરીથી યુદ્ધમાં ઉતરીશ.
વયં હિ શસ્ત્રક્ષતવિક્ષતાઙ્ગા વિશીર્ણશસ્ત્રધ્વજવર્મવાહાઃ જયૈષિણસ્તે જયકાશિનશ્ચ ગણેશ્વરા લોકવરાધિપાશ્ચ
અમે શસ્ત્રઘાતથી ઘાયલ, આપણા શસ્ત્ર, ધ્વજ, કવચ અને વાહન તૂટી ગયેલા, વિજયની ઇચ્છા અને તેજથી ભરેલા છીએ, જેમ ગણેશ્વરો અને લોકપતિઓ પણ છે.
મયસ્ય શ્રુત્વા દિવિ તારકાખ્યો વચો ઽભિકાઙ્ક્ષન્ક્ષતજોપમાક્ષઃ વિવેશ તૂર્ણં ત્રિપુરં દિતેઃ સુતૈઃ સુતૈરદિત્યા યુધિ વૃદ્ધહર્ષૈઃ
માયાના આકાશમાં બોલેલા વચન સાંભળી, લાલ આંખોવાળો તારક, દિતિના પુત્રો અને અદિતિના પુત્રો સાથે, યુદ્ધમાં આનંદિત થઈને, ઝડપથી ત્રિપુરામાં પ્રવેશ્યો.
મયઃ પ્રહારં કૃત્વા તુ માયાવી દાનવર્ષભઃ વિવેશ તૂર્ણં ત્રિપુરમ્ અભ્રં નીલમિવામ્બરમ્
પછી, માયાવાન અને દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા માયાએ ઘા મારીને, આકાશમાં નીલા વાદળ જેવાં ત્રિપુરામાં ઝડપથી પ્રવેશ કર્યો.
સ દીર્ઘમુષ્ણં નિઃશ્વસ્ય દાનવાન્વીક્ષ્ય મધ્યગાન્ દધ્યૌ લોકક્ષયે પ્રાપ્તે કાલં કાલ ઇવાપરઃ
તે લાંબો, ગરમ શ્વાસ લઈ, વચ્ચે બેઠેલા દૈત્યોને જોયા અને જ્યારે લોકનો વિનાશ નજીક આવ્યો હતો, ત્યારે તે સમયની જેમ વિચારી રહ્યો હતો.
ઇન્દ્રો ઽપિ બિભ્યતે યસ્ય સ્થિતો યુદ્ધેપ્સુરગ્રતઃ સ ચાપિ નિધનં પ્રાપ્તો વિદ્યુન્માલી મહાયશાઃ
જેના સામે યુદ્ધ કરવા ઇન્દ્ર પણ ડરે છે, તે મહાન યશવંત વિદ્યુન્માલી પણ હવે મૃત્યુ પામ્યો છે.
દુર્ગં વૈ ત્રિપુરસ્યાસ્ય ન સમં વિદ્યતે પુરમ્ તસ્યાપ્યેષો ઽનયઃ પ્રાપ્તો ન દુર્ગં કારણં ક્વચિત્
ત્રિપુરાનું દુર્ગ તો અપ્રતિમ હતું, પણ એ પણ હવે નાશ પામ્યું છે—કોઈ દુર્ગ સાચી સુરક્ષા આપી શકે એવું નથી.
કાલસ્યૈવ વશે સર્વં દુર્ગં દુર્ગતરં ચ યત્ કાલે ક્રુદ્ધે કથં કાલાત્ ત્રાણં નો ઽદ્ય ભવિષ્યતિ
સમસ્ત વસ્તુઓ, દૃઢ દુર્ગો પણ, બધું સમયના વશમાં છે; જ્યારે સમય ગુસ્સે થાય ત્યારે કોઈ પણ બચાવ શક્ય નથી.
એકેષુ ત્રિષુ યત્કિંચિદ્ બલં વૈ સર્વજન્તુષુ કાલસ્ય તદ્વશં સર્વમ્ ઇતિ પૈતામહો વિધિઃ
ત્રણે લોકમાં, સર્વ જીવોમાં જે કંઈ શક્તિ છે, એ બધું સમયના હાથે બંધાયેલું છે—આ પિતામહનું નિયમ છે.
અસ્મિન્કઃ પ્રભવેદ્યોગો હ્ય્ અસંધાર્યે ઽમિતાત્મનિ લઙ્ઘને કઃ સમર્થઃ સ્યાદ્ ઋતે દેવં મહેશ્વરમ્
આ અપરિમિત અને અદમ્ય શક્તિ પર અહીં કોણ કાબુ મેળવી શકે? મહાદેવ સિવાય બીજું કોણ એને પાર કરી શકે?
બિભેમિ નેન્દ્રાદ્ધિ યમાદ્ વરુણાન્ન ચ વિત્તપાત્ સ્વામી ચૈષાં તુ દેવાનાં દુર્જયઃ સ મહેશ્વરઃ
હું ઇન્દ્રથી, યમથી, વરુણથી કે કુબેરથી ડરતો નથી; પણ એ સર્વ દેવોના સ્વામી મહેશ્વર તો અપરાજિત છે.
ઐશ્વર્યસ્ય ફલં યત્તત્ પ્રભુત્વસ્ય ચ યત્ફલમ્ તદદ્ય દર્શયિષ્યામિ યાવદ્વીરાઃ સમન્તતઃ
રાજ્ય અને સત્તાનો જે ફળ છે, એ આજે હું બધાની સામે બતાવીશ, જ્યાં સુધી વીરો四 તરફ છે.
વાપીમમૃતતોયેન પૂર્ણાં સ્રક્ષ્યે વરૌષધીઃ જીવિષ્યન્તિ તદા દૈત્યાઃ સંજીવનવરૌષધૈઃ
હું અમૃતથી ભરેલી અને દુર્લભ ઔષધીઓથી યુક્ત વાપી બનાવીશ; પછી દૈત્યોએ એ જીવનદાયી ઔષધીઓથી ફરી જીવશે.
ઇતિ સંચિન્ત્ય બલવાન્ મયો માયાવિનાં વરઃ માયયા સસૃજે વાપીં રમ્ભામિવ પિતામહઃ
આ રીતે વિચારીને, શક્તિશાળી અને માયાવાન માયાએ પોતાની માયાથી એવી વાપી સર્જી, જેવી પિતામહે કદી આમ્રવૃક્ષ માટે કરી હતી.
દ્વિયોજનાયતાં દીર્ઘાં પૂર્ણયોજનવિસ્તૃતામ્ આરોહસંક્રમવતીં ચિત્રરૂપાં કથામિવ
એ વાપી બે યોજન લાંબી, એક યોજન પહોળી, ચઢવા-ઉતરવાની સોળીઓથી યુક્ત અને અજાયબીથી ભરપૂર હતી, જાણે કોઈ રસપ્રદ વાર્તા હોય.
ઇન્દોઃ કિરણકલ્પેન મૃષ્ટેનામૃતગન્ધિના પૂર્ણાં પરમતોયેન ગુણપૂર્ણામિવાઙ્ગનામ્
એ વાપી અમૃતની સુગંધથી મહેકતી, ચંદ્રકિરણ જેવી તેજસ્વી અને ઉત્તમ જળથી ભરેલી હતી, જાણે સર્વ ગુણોથી ભરેલી સજ્ઞા સ્ત્રી હોય.