ઉત્પથાન્માર્ગમાગચ્છેન્ માર્ગાચ્ચેવ વિમાર્ગતામ્ વિનાશસ્તસ્ય નિર્દેશ્ય ઇતિ વેદવિદો વિદુઃ
માર્ગ છોડીને ભટકી જવાથી કે સાચા માર્ગથી વિમુખ થવાથી વિનાશ નિશ્ચિત છે – એવું વેદજ્ઞો કહે છે.
ત્વમધર્મરથારૂઢઃ સહૈભિર્મત્તદાનવૈઃ અપકારિષુ દેવાનાં કુરુષે ત્વં સહાયતામ્
તમે અધર્મના રથ પર ચડીને, આ દાનવો સાથે મળીને, દેવતાઓના દુશ્મનોને મદદ કરો છો.
તદેતાન્યેવમાદીનિ ઉત્પાતાવેદિતાનિ ચ વૈનાશિકાનિ દૃશ્યન્તે દાનવાનાં તથૈવ ચ
આ અને આવા બીજા ઘણા અશુભ સંકેતો દેખાઈ રહ્યા છે, જે દાનવો માટે વિનાશનું સૂચન કરે છે.
એષ રુદ્રઃ સમાસ્થાય મહાલોકમયં રથમ્ આયાતિ ત્રિપુરં હન્તું મય ત્વામસુરાનપિ
રુદ્ર મહાન લોકોથી બનેલા રથ પર ચડીને, ત્રિપુરા અને તારી સાથે બધા અસુરોને નાશ કરવા આવી રહ્યા છે.
સ ત્વં મહૌજસં નિત્યં પ્રપદ્યસ્વ મહેશ્વરમ્ યાસ્યસે સહ પુત્રેણ દાનવૈઃ સહ માનદ
માટે હંમેશા મહાદેવનો આશ્રય લો; તું, તારો પુત્ર અને દાનવો સાથે અહીંથી વિદાય લેશો, હે માનદ.
ઇત્યેવમાવેદ્ય ભયં દાનવોપસ્થિતં મહત્ દાનવાનાં પુનર્દેવો દેવેશપદમાગતઃ
આ રીતે દાનવો પર આવનારા ભયની માહિતી આપી, દેવતા ફરીથી દેવોના સ્વામીના ધામે પરત ગયા.
નારદે તુ મુનૌ યાતે મયો દાનવનાયકઃ શૂરસંમતમિત્યેવં દાનવાનાહ દાનવઃ
નારદજી, મહાન મુનિ, જતા રહ્યા પછી, દાનવોના નેતા માયાએ, શૂરવીર દાનવોને આમ સંબોધ્યા.
શૂરાઃ સ્થ જાતપુત્રાઃ સ્થ કૃતકૃત્યાઃ સ્થ દાનવાઃ યુધ્યધ્વં દૈવતૈઃ સાર્ધં કર્તવ્યં ચાપિ નો ભયમ્
તમે બધા શૂરવીર છો, સંતાનોવાળા છો, અને જીવનકર્તવ્ય પૂરા કર્યા છે, હે દાનવો; દેવતાઓ સાથે યુદ્ધ કરો, આપણને કોઈ ભય નથી.
જિત્વા વયં ભવિષ્યામઃ સર્વે ઽમરસભાસદઃ દેવાંશ્ચ સેન્દ્રકાન્હત્વા લોકાન્ભોક્ષ્યામહે ઽસુરાઃ
અમે જીત્યા પછી બધા અમર દેવોની સભામાં સામેલ થઈશું; અને ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓને હરાવીને, અમે અસુરો દુનિયાનો આનંદ માણીશું.
અટ્ટાલકેષુ ચ તથા તિષ્ઠધ્વં શસ્ત્રપાણયઃ દંશિતા યુદ્ધસજ્જાશ્ચ તિષ્ઠધ્વં પ્રોદ્યતાયુધાઃ
તમે બધા કિલ્લાની મિનારો પર હથિયાર હાથમાં લઈને મજબૂતપણે ઊભા રહો; ચેતન રહો, યુદ્ધ માટે તૈયાર રહો અને હથિયારો ઊંચા રાખો.
પુરાણિ ત્રીણિ ચૈતાનિ યથાસ્થાનેષુ દાનવાઃ તિષ્ઠધ્વં લઙ્ઘનીયાનિ ભવિષ્યન્તિ પુરાણિ ચ
તમે દાનવો, આ ત્રણ શહેરોમાં જે-તે સ્થાન પર ઊભા રહો; શહેરો કોઈ રીતે તૂટવા ન જોઈએ.
નમોગતાસ્તથા શૂરા દેવતા વિદિતા હિ વઃ તાઃ પ્રયત્નેન વાર્યાશ્ચ વિદાર્યાશ્ચૈવ સાયકૈઃ
જે શૂરવીર દેવતાઓ અહીં આવ્યા છે, તેઓ તમને ઓળખીતા છે; તેમને પુરજોશથી રોકો અને તીરો વડે ઘાયલ કરો.
ઇતિ દનુતનયાન્મયસ્તથોક્ત્વા સુરગણવારણવારણે વચાંસિ યુવતિજનવિષણ્ણમાનસં તત્ ત્રિપુરપુરં સહસા વિવેશ રાજા
મયાએ દાનુના પુત્રોને આ રીતે કહ્યા પછી, દેવસેનાને રોકનાર એવા મયાએ, યુવાન સ્ત્રીઓના મન દુઃખી થવા પાત્ર એવા શબ્દો કહી, તરત જ ત્રિપુરા શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો, રાજા.
અથ રજતવિશુદ્ધભાવભાવો ભવમભિપૂજ્ય દિગમ્બરં સુગીર્ભિઃ શરણમુપજગામ દેવદેવં મદનાર્યન્ધકયજ્ઞદેહઘાતમ્
પછી ચાંદી જેવી શુદ્ધ મનવૃત્તિથી, ભવને મીઠા શબ્દોથી પૂજ્યા પછી, તેણે દિગંબર ભગવાનનો આશરો લીધો, જે કામદેવ, શત્રુ, અંધક અને યજ્ઞશરીરનો વિનાશક છે.
મયમભયપદૈષિણં પ્રપન્નં ન કિલ બુબોધ તૃતીયદીપ્તનેત્રઃ તદભિમતમદાત્તતઃ શશાઙ્કી સ ચ કિલ નિર્ભય એવ દાનવો ઽભૂત્
ત્રણ આંખો ધરાવનાર તેજસ્વી ભગવાને, ભયમુક્તિની આશા રાખીને શરણમાં આવેલા મયાને ઓળખ્યા નહીં; છતાં તેણે મયાની ઈચ્છિત વરદાન આપી, અને ચંદ્રચિહ્નિત એ દાનવ ખરેખર નિર્ભય બની ગયો.
તતો રણે દેવબલં નારદો ઽભ્યગમત્પુનઃ આગત્ય ચૈવ ત્રિપુરાત્ સભાયામાસ્થિતઃ સ્વયમ્
પછી યુદ્ધમાં નારદજી ફરીથી દેવસેનાની પાસે આવ્યા; ત્રિપુરાથી આવીને તેઓ પોતે સભામાં બેઠા.
ઇલાવૃતમિતિ ખ્યાતં તદ્વર્ષં વિસ્તૃતાયતમ્ યત્ર યજ્ઞો બલેર્વૃત્તો બલિર્યત્ર ચ સંયતઃ
એ વિશાળ અને પ્રસિદ્ધ પ્રદેશનું નામ ઇલાવૃત છે, જ્યાં બલિનું યજ્ઞ થયું હતું અને જ્યાં બલિ બંધાયો હતો.
દેવાનાં જન્મભૂમિર્યા ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા વિવાહાઃ ક્રતવશ્ચૈવ જાતકર્માદિકાઃ ક્રિયાઃ
એ સ્થળ દેવતાઓની જન્મભૂમિ છે, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાં લગ્ન, યજ્ઞ અને જન્માદિ વિધિઓ થાય છે.
દેવાનાં યત્ર વૃત્તાનિ કન્યાદાનાનિ યાનિ ચ રેમે નિત્યં ભવો યત્ર સહાયૈઃ પાર્ષદૈર્ગણૈઃ
ત્યાં દેવતાઓના કન્યાદાન અને અન્ય કાર્યો થયા; અને ત્યાં ભવો પોતાના સહાયકો અને ગણો સાથે હંમેશા આનંદ પામે છે.
લોકપાલાઃ સદા યત્ર તસ્થુર્મેરુગિરૌ યથા મધુપિઙ્ગલનેત્રસ્તુ ચન્દ્રાવયવભૂષણઃ દેવાનામધિપં પ્રાહ ગણપાંશ્ચ મહેશ્વરઃ
ત્યાં, જેમ મેરુ પર્વત પર, લોકપાલો હંમેશા ઊભા રહે છે; મધુ રંગની આંખો અને ચંદ્રના ભાગથી શોભતા મહેશ્વરે દેવતાઓના સ્વામી અને ગણોને સંબોધ્યા.
વાસવૈતદ્ અરીણાં તે ત્રિપુરં પરિદૃશ્યતે વિમાનૈશ્ચ પતાકાભિર્ ધ્વજૈશ્ચ સમલંકૃતમ્
વાસવ, તારા દુશ્મનોનું ત્રિપુરા શહેર અહીં દેખાય છે, જે વિમાનો, ધ્વજ અને ઝંડાથી શોભાયમાન છે.
ઇદં વૃત્તમિદં ખ્યાતં વહ્નિવદ્ભૃશતાપનમ્ એતે જના ગિરિપ્રખ્યાઃ સકુણ્ડલકિરીટિનઃ
આ ઘટના જાણીતી અને અગ્નિ જેવી પ્રખર છે; આ લોકો પર્વત જેવા છે અને કાનમાં કુંડળ તથા માથે મુગટ ધારણ કરે છે.
પ્રાકારગોપુરાટ્ટેષુ કક્ષાન્તે દાનવાઃ સ્થિતાઃ ઇમે ચ તોયદાભાસા દનુજા વિકૃતાનનાઃ
કિલ્લાની દીવાલો, દરવાજા અને મિનારોમાં દાનવો ઊભેલા છે; અને આ દાનવો વાદળ જેવા શરીર અને વિકૃત ચહેરા ધરાવે છે.
નિર્ગચ્છન્તિ પુરો દૈત્યાઃ સાયુધા વિજયૈષિણઃ
દૈત્યોએ હથિયાર લઈ, વિજયની ઈચ્છાથી, શહેરની સામે આગળ વધવાનું શરૂ કર્યું છે.
સ ત્વં સુરશતૈઃ સાર્ધં સસહાયો વરાયુધઃ સહદ્ભિર્મામકૈર્ભૃત્યૈર્ વ્યાપાદય મહાસુરાન્
તેથી, તું અનેક દેવતાઓ અને પોતાના સાથીઓ સાથે, પસંદગીના શસ્ત્ર લઈને, મારા સેવકો સાથે મળીને મહાસુરોનો નાશ કર.
અહં ચ રથવર્યેણ નિશ્ચલાચલવત્સ્થિતઃ પુરઃ પુરસ્ય રન્ધ્રાર્થી સ્થાસ્યામિ વિજયાય વઃ
અને હું શ્રેષ્ઠ રથમાં અડગ પર્વત જેવો ઊભો રહીશ, શહેર સામે રહી, તમારી વિજય માટે તક શોધીશ.
યદા તુ પુષ્યયોગેણ એકત્વં સ્થાસ્યતે પુરમ્ તદેતન્નિર્દહિષ્યામિ શરેણૈકેન વાસવ
પુષ્ય નક્ષત્રના સંયોગે જ્યારે ત્રણેય શહેરો એક થઈ જશે, ત્યારે હું એક જ બાણથી એ શહેરોને ભસ્મ કરી દઈશ, હે ઇન્દ્ર.
ઇત્યુક્તો વૈ ભગવતા રુદ્રેણેહ સુરેશ્વરઃ યયૌ તત્ત્રિપુરં જેતું તેન સૈન્યેન સંવૃતઃ
ભગવાન રુદ્રે આવું કહ્યાના પછી દેવતાઓના રાજા પોતાની સેનાને સાથે લઈને ત્રિપુરા પર વિજય મેળવવા માટે રવાના થયા.
પ્રક્રાન્તરથભીમૈસ્તૈઃ સદેવૈઃ પાર્ષદાં ગણૈઃ કૃતસિંહરવોપેતૈર્ ઉદ્ગચ્છદ્ભિરિવામ્બુદૈઃ
ભયાનક રથો સાથે દેવતાઓ અને તેમના સહયોગીઓ સિંહની જેમ ગર્જના કરતાં, મેઘો ઊઠે એમ આગળ વધ્યા.
તેન નાદેન ત્રિપુરાદ્ દાનવા યુદ્ધલાલસાઃ ઉત્પત્ય દુદ્રુવુશ્ચેલુઃ સાયુધાઃ ખે ગણેશ્વરાન્
એ ગર્જનાથી ત્રિપુરાના દાનવો યુદ્ધની ઉત્સુકતા સાથે હથિયાર લઈને આકાશમાં ઉડીને દેવસેનાપતિઓ તરફ દોડી ગયા.