ઇત્યુક્ત્વા દેવદેવેન દેવા વિદ્ધા ઇવેષુભિઃ અવાપુર્મહતીં ચિન્તાં કથં કાર્યમિતિ બ્રુવન્
દેવદેવીએ આવું કહ્યા પછી, દેવતાઓ જાણે તીક્ષ્ણ બાણ વાગ્યા હોય એમ ચિંતામાં પડી ગયા અને કહેવા લાગ્યા, 'આ કામ હવે કેવી રીતે થશે?'
મહાદેવસ્ય દેવો ઽન્યઃ કો નામ સદૃશો ભવેત્ મુક્ત્વા ચક્રાયુધં દેવં સો ઽપ્યસ્યેષું સમાશ્રિતઃ
મહાદેવને બરાબર કોણ હોઈ શકે? ચક્રધારી દેવને છોડીએ તો એ પણ મહાદેવના આશ્રયમાં છે.
ધુરિ યુક્તા ઇવોક્ષાણો ઘટન્ત ઇવ પર્વતૈઃ નિશ્વસન્તઃ સુરાઃ સર્વે કથમેતદિતિ બ્રુવન્
બધા દેવતાઓ જાણે ભારે ભાર ખેંચતા બળદો જેવા થાકી ગયા, ઊંડા શ્વાસ લેતા અને પૂછતા, 'આ કામ કેવી રીતે થશે?'
દેવેષ્વાહ દેવદેવો લોકનાથસ્ય ધૂર્ગતાન્ અહં સારથિરિત્યુક્ત્વા જગ્રાહાશ્વાંસ્તતો ઽગ્રજઃ
દેવોમાં ભગવાને, વિશ્વના સ્વામીના ભારથી દુઃખી થયેલા દેવોને કહ્યું, 'હું રથચાલક બનિશ,' અને પછી મોટા ભાઈએ ઘોડા પકડી લીધા.
તતો દેવૈઃ સગન્ધર્વૈઃ સિંહનાદો મહાન્કૃતઃ પ્રતોદહસ્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય બ્રહ્માણં સૂતતાં ગતમ્
પછી દેવો અને ગંધર્વો સાથે જોરદાર સિંહગર્જના થઈ, કારણ કે તેમણે બ્રહ્માને હાથમાં ચાબુક લઈને રથચાલક બનતા જોયા.
ભગવાનપિ વિશ્વેશો રથસ્થે વૈ પિતામહે સદૃશઃ સૂત ઇત્યુક્ત્વા ચારુરોહ રથં હરઃ
વિશ્વના સ્વામી ભગવાને, પિતામહને રથ પર જોઈને, તેમને યોગ્ય રથચાલક ગણ્યા અને હરાએ રથ પર ચઢ્યા.
આરોહતિ રથં દેવે હ્ય્ અશ્વા હરભરાતુરાઃ જાનુભિઃ પતિતા ભૂમૌ રજોગ્રાસશ્ચ ગ્રાસિતઃ
જ્યારે ભગવાન રથ પર ચઢ્યા, ત્યારે હરાના ભારથી ઘોડા થાકી ગયા, ઘૂંટણે પડી ગયા અને ધૂળ પણ ગળી ગઈ.
દેવો દૃષ્ટ્વાથ વેદાંસ્તાન્ અભીરુગ્રહયાન્ ભયાત્ ઉજ્જહાર પિતૄનાર્તાન્ સુપુત્ર ઇવ દુઃખિતાન્
ભગવાને, ડરથી કાંપતા અને દુઃખી થયેલા વેદોને જોઈને, પીડાતાં પિતૃઓને એમ જ બચાવ્યા જેમ દુઃખી પુત્ર પોતાના માતાપિતાને બચાવે.
તતઃ સિંહરવો ભૂયો બભૂવ રથભૈરવઃ જયશબ્દશ્ચ દેવાનાં સંબભૂવાર્ણવોપમઃ
પછી ફરી એકવાર રથ પરથી ભયાનક સિંહગર્જના ઉઠી અને દેવતાઓનો વિજયધ્વનિ દરિયા જેવો ગુંજી ઉઠ્યો.
તદોંકારમયં ગૃહ્ય પ્રતોદં વરદઃ પ્રભુઃ સ્વયમ્ભૂઃ પ્રયયૌ વાહાન્ અનુમન્ત્ર્ય યથાજવમ્
પછી, 'ઓમ'થી બનેલો ચાબુક લઈને, દાતા સ્વયંભૂ ભગવાને ઘોડાઓને તેમની ઝડપ પ્રમાણે હાંકી દીધા.
ગ્રસમાના ઇવાકાશં મુષ્ણન્ત ઇવ મેદિનીમ્ મુખેભ્યઃ સસૃજુઃ શ્વાસાન્ ઉચ્છ્વસન્ત ઇવોરગાઃ
સર્પો જાણે આકાશ ગળી જાય છે અને ધરતી લૂંટે છે એમ, મોઢામાંથી જોરદાર શ્વાસ છોડતા હતા.
સ્વયમ્ભુવા ચોદ્યમાનાશ્ ચોદિતેન કપર્દિના વ્રજન્તિ તે ઽશ્વા જવનાઃ ક્ષયકાલ ઇવાનિલાઃ
સ્વયંભૂ અને કપર્ધી દ્વારા હાંકાયેલા એ ઝડપી ઘોડા જાણે વિનાશકાળના પવન જેવા દોડવા લાગ્યા.
ધ્વજોચ્છ્રયવિનિર્માણે ધ્વજયષ્ટિમનુત્તમામ્ આક્રમ્ય નન્દી વૃષભસ્ તસ્થૌ તસ્મિઞ્છિવેચ્છયા
ઊંચા ધ્વજના નિર્માણ સમયે, નંદી વૃષભે ચડીને, શિવજીની ઈચ્છાથી, તે ઉત્તમ ધ્વજદંડ પર ઊભો રહ્યો.
ભાર્ગવાઙ્ગિરસૌ દેવૌ દણ્ડહસ્તૌ રવિપ્રભૌ રથચક્રે તુ રક્ષેતે રુદ્રસ્ય પ્રિયકાઙ્ક્ષિણૌ
ભૃગુ અને અંગિરા દેવતાઓ, હાથમાં દંડ લઈને, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવતા, રથના ચકરાંની રક્ષા કરતા, રુદ્રજીની કૃપા મેળવવા ઈચ્છતા હતા.
શેષશ્ચ ભગવાન્નાગો ઽનન્તો ઽનન્તકરો ઽરિણામ્ શરહસ્તો રથં પાતિ શયનં બ્રહ્મણસ્તદા
ભગવાન અનંત શેષ, દુશ્મનોનો નાશક, હાથમાં બાણ લઈને, એ સમયે બ્રહ્માજીના રથ અને શય્યાની રક્ષા કરતો હતો.
યમસ્તૂર્ણં સમાસ્થાય મહિષં ચાતિદારુણમ્ દ્રવિણાધિપતિર્વ્યાલં સુરાણામધિપો દ્વિપમ્
યમરાજે ઝડપથી પોતાના ભયાનક મહિષ પર આરોહણ કર્યું; ધનની દેવતાએ સાપ પર અને દેવતાઓના રાજાએ હાથી પર ચઢ્યા.
મયૂરં શતચન્દ્રં ચ કૂજન્તં કિંનરં યથા ગુહ આસ્થાય વરદો યુગોપમરથં પિતુઃ
વરદાન આપનાર ગુહદેવે, શતચંદ્ર જેવી કાંતિવાળો અને કિનર જેવી મધુર કૂજન કરતો મોર પર આરૂઢ થઈ, પોતાના પિતાના રથ પર યોગ્ય સ્થાન લીધું.
નન્દીશ્વરશ્ચ ભગવાઞ્ છૂલમાદાય દીપ્તિમાન્ પૃષ્ઠતશ્ચાપિ પાર્શ્વાભ્યાં લોકસ્ય ક્ષયકૃદ્યથા
પ્રભુ નંદીશ્વર, તેજથી ભરપૂર અને ત્રિશૂલ ધારણ કરીને, પૃષ્ઠ ભાગે તથા બાજુઓએ, જગતના વિનાશક જેવો ઊભો રહ્યો.
પ્રમથાશ્ચાગ્નિવર્ણાભાઃ સાગ્નિજ્વાલા ઇવાચલાઃ અનુજગ્મૂ રથં શાર્વં નક્રા ઇવ મહાર્ણવમ્
અગ્નિ જેવી કાંતિ ધરાવતા અને જ્વાળાઓ જેવી અડગ પ્રમથગણો, શર્વજીના રથને મહાસાગરમાંના મગરો જેવી રીતે અનુસરી રહ્યા હતા.
ભૃગુર્ભરદ્વાજવસિષ્ઠગૌતમાઃ ક્રતુઃ પુલસ્ત્યઃ પુલહસ્તપોધનાઃ મરીચિરત્રિર્ભગવાનથાઙ્ગિરાઃ પરાશરાગસ્ત્યમુખા મહર્ષયઃ
ભૃગુ, ભરદ્વાજ, વસિષ્ઠ, ગૌતમ, ક્રતુ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, તપોધન, મરીચિ, અત્રિ, ભગવાન અંગિરા, પરાશર, અગસ્ત્ય અને બીજા મહર્ષિઓ હાજર હતા.
હરમજિતમજં પ્રતુષ્ટુવુર્ વચનવિશેષૈર્ વિચિત્રભૂષણૈઃ રથસ્ત્રિપુરે સકાઞ્ચનાચલો વ્રજતિ સપક્ષ ઇવાદ્રિરમ્બરે
તેમણે અજેય અને અજન્મા હરજીનું વિશેષ વચનો અને અદભુત આભૂષણોથી સ્તુતિ કરી; ત્રિપુરા ખાતે સોનાથી શોભતો રથ, પર્વત જેવો આભામાં પાંખો ધરાવતો પર્વત હોય તેમ ગતિ કરી રહ્યો હતો.
મકરતિમિતિમિઙ્ગિલાવૃતઃ પ્રલય ઇવાતિસમુદ્ધતો ઽર્ણવઃ વ્રજતિ રથવરો ઽતિભાસ્વરો હ્ય્ અશનિનિપાતપયોદનિઃસ્વનઃ
મકર, તિમિ અને મિઙ્ગિલ માછલીઓથી ઘેરાયેલો, વીજળીના પડઘા સાથે ગર્જનારા મેઘો જેવો, તે તેજસ્વી રથ મહાપ્રલય સમયે ઊઠતા સાગર જેવો આગળ વધતો હતો.
પૂજ્યમાને રથે તસ્મિંલ્ લોકૈર્દેવે રથે સ્થિતે પ્રમથેષુ નદત્સૂગ્રં પ્રવદત્સુ ચ સાધ્વિતિ
જ્યારે એ રથનું બધા લોકોએ પૂજન કર્યું, દેવતા એમાં ઊભા હતા, ત્યારે પ્રમથગણો જોરથી ગર્જન કરવા લાગ્યા અને લોકો 'શાબાશ' કહીને પ્રશંસા કરતા.
ઈશ્વરસ્વરઘોષેણ નર્દમાને મહાવૃષે જયત્સુ વિપ્રેષુ તથા ગર્જત્સુ તુરગેષુ ચ
ઈશ્વરનો અવાજ ગુંજતો, મહાન વૃષભ ગર્જતો, બ્રાહ્મણો વિજયી થતા અને ઘોડાઓ હિંસતા, એ અવાજ આખા વાતાવરણમાં વ્યાપી ગયો.
રણાઙ્ગણાત્સમુત્પત્ય દેવર્ષિર્નારદઃ પ્રભુઃ કાન્ત્યા ચન્દ્રોપમસ્તૂર્ણં ત્રિપુરં પુરમાગતઃ
યુદ્ધભૂમિમાંથી દેવર્ષિ નારદ, ચંદ્ર જેવી કાંતિ ધરાવતા, ઝડપથી ત્રિપુરા શહેરમાં આવી પહોંચ્યા.
ઔત્પાતિકં તુ દૈત્યાનાં ત્રિપુરે વર્તતે ધ્રુવમ્ નારદશ્ચાત્ર ભગવાન્ પ્રાદુર્ભૂતસ્તપોધનઃ
ત્રિપુરામાં દૈત્યોમાં નિશ્ચિતપણે અશુભ સંકેત દેખાયો અને ત્યાં તપસ્વી, ભગવાન નારદ પ્રગટ થયા.
આગતં જલદાભાસં સમેતાઃ સર્વદાનવાઃ ઉત્તસ્થુર્નારદં દૃષ્ટ્વા અભિવાદનવાદિનઃ
જ્યારે નારદજી મેઘ જેવો રૂપ ધારણ કરીને આવ્યા, ત્યારે બધા દાનવો એકઠા થઈ, તેમને જોઈને ઊભા થયા અને આદરપૂર્વક અભિવાદન કર્યું.
તમર્ઘ્યેણ ચ પાદ્યેન મધુપર્કેણ ચેશ્વરાઃ નારદં પૂજયામાસુર્ બ્રહ્માણમિવ વાસવઃ
પ્રભુઓએ નારદજીનું અર્ચન, પાદ્ય અને મધુપર્કથી સન્માન કર્યું, જેમ ઇન્દ્ર બ્રહ્માજીનું સન્માન કરે છે.
તેષાં સ પૂજાં પૂજાર્હઃ પ્રતિગૃહ્ય તપોધનઃ નારદઃ સુખમાસીનઃ કાઞ્ચને પરમાસને
પૂજનીય નારદજી એ દાનવોની પૂજા સ્વીકારી, અને તપસ્વી હોવા છતાં, સુખથી સુવર્ણના ઉત્તમ આસન પર બેઠા.
મયસ્તુ સુખમાસીને નારદે નારદોદ્ભવે યથાર્હં દાનવૈઃ સાર્ધમ્ આસીનો દાનવાધિપઃ
જ્યારે નારદ, જે નારદથી જન્મેલા છે, આરામથી બેઠા હતા, ત્યારે માયા, દાનવોના રાજા, દાનવો સાથે યોગ્ય રીતે બેઠા.