ભૂમ્યાનાં જલજાનાં ચ શાપાનાં મુનિતેજસામ્ દેવપ્રહરણાનાં ચ દેવાનાં ચ પ્રજાપતેઃ
'એવું બને કે તે ભૂમિજન, જલજન, ઋષિઓના શ્રાપ, દેવોના શસ્ત્રો કે દેવો પોતે પણ, હે પ્રજાપતિ, તેને નુકસાન ન કરી શકે.'
અલઙ્ઘનીયં ભવતુ ત્રિપુરં યદિ તે પ્રિયમ્ વિશ્વકર્મા ઇતીવોક્તઃ સ તદા વિશ્વકર્મણા
'જો તમને પ્રિય હોય તો ત્રિપુર દુર્ગ અજય્ય બને.' એમ વિશ્વકર્માએ કહ્યું ત્યારે, તેમણે—
ઉવાચ પ્રહસન્વાક્યં મયં દૈત્યગણાધિપમ્ સર્વામરત્વં નૈવાસ્તિ અસદ્વૃત્તસ્ય દાનવ
માયા દૈત્યોના વડાને હસતાં કહ્યું: દાનવ, દુશ્ચરિત્ર વાળાને અમરત્વ મળતું નથી.
તસ્માદ્દુર્ગવિધાનં હિ ક્ષણાદપિ વિધીયતામ્ પિતામહવચઃ શ્રુત્વા તદૈવં દાનવો મયઃ
તેથી તું તરત જ એક મજબૂત કિલ્લો બનાવવાનું શરૂ કર. પિતામહના વચન સાંભળીને માયાએ એ જ રીતે કર્યું.
પ્રાઞ્જલિઃ પુનરપ્યાહ બ્રહ્માણં પદ્મસમ્ભવમ્ યસ્તદેકેષુણા દુર્ગં સકૃન્મુક્તેન નિર્દહેત્
માયા ફરી હાથ જોડીને કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજી પાસે બોલ્યો: જે કોઈ એ કિલ્લાને એક જ તીરમાં, એક જ વાર છોડીને નાશ કરે—
સમં સ સંયુગે હન્યાદ્ અવધ્યં શેષતો ભવેત્ એવમસ્ત્વિતિ ચાપ્યુક્ત્વા મયં દેવઃ પિતામહઃ
યુદ્ધમાં તે બધાને સરખા રીતે મારશે; પછી બાકીના લોકો અજેય રહેશે. દેવ પિતામહે માયાને કહ્યું: એવું જ થાઓ.
સ્વપ્ને લબ્ધો યથાર્થો વૈ તત્રૈવાદર્શનં યયૌ ગતે પિતામહે દૈત્યા ગતા મયરવિપ્રભાઃ
જેમ સ્વપ્નમાં કંઈ દેખાય અને પછી અદૃશ્ય થઈ જાય, તેમ એ દૃશ્ય પણ અદૃશ્ય થયું; પિતામહ જતા રહ્યા, ત્યારે દૈત્યોએ માયાને વડા બનાવીને ત્યાંથી પ્રસ્થાન કર્યું.
વરદાનાદ્વિરેજુસ્તે તપસા ચ મહાબલાઃ સ મયસ્તુ મહાબુદ્ધિર્ દાનવો વૃષસત્તમઃ
વરદાન મળતાં જ બધા મહાબળવાન દૈત્યોએ આનંદ કર્યો અને પોતાના તપથી પ્રસન્ન થયા; પણ મહાબુદ્ધિશાળી દાનવ માયા તેમાં સર્વોપરી હતો.
દુર્ગં વ્યવસિતઃ કર્તુમ્ ઇતિ ચાચિન્તયત્તદા કથં નામ ભવેદ્દુર્ગં તન્મયા ત્રિપુરં કૃતમ્
માયાએ કિલ્લો બનાવવાનો નક્કી કર્યો અને વિચાર્યું: કેવી રીતે હું એવો કિલ્લો બનાવી શકું, કારણ કે ત્રિપુર તો મેં જ બનાવ્યું છે.
વત્સ્યતે તત્પુરં દિવ્યં મત્તો નાન્યૈર્ન સંશયઃ યથાચૈકેષુણા તેન તત્પુરં ન હિ હન્યતે
એ દિવ્ય નગરમાં માત્ર હું જ રહીશ, બીજું કોઈ નહીં, એમાં શંકા નથી; અને જેમ એ નગર એક જ તીરમાં નાશ પામતું નથી, તેમ જ રહેશે.
દેવૈસ્તથા વિધાતવ્યં મયા મતિવિચારણમ્ વિસ્તારો યોજનશતમ્ એકૈકસ્ય પુરસ્ય તુ
મારા વિચાર પ્રમાણે દેવોએ પણ એ જ રીતે વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ; દરેક નગરનું વિસ્તરણ સો યોજન જેટલું હશે.
કાર્યસ્તેષાં ચ વિષ્કમ્ભશ્ ચૈકૈકશતયોજનમ્ પુષ્યયોગેણ નિર્માણં પુરાણં ચ ભવિષ્યતિ
દરેક નગરની પહોળાઈ પણ સો યોજનની રહેશે; પુષ્ય નક્ષત્રના સંયોગે એ નગરનું નિર્માણ પૂર્ણ થશે અને એ નગર પ્રાચીન ગણાશે.
પુષ્યયોગેણ ચ દિવિ સમેષ્યન્તિ પરસ્પરમ્ પુષ્યયોગેણ યુક્તાનિ યસ્તાન્યાસાદયિષ્યતિ
પુષ્ય નક્ષત્રના સંયોગે એ નગરો આકાશમાં એકબીજામાં જોડાશે; પુષ્યના સંયોગે જોડાયેલા એ નગરો, જે કોઈ ત્યાં પહોંચશે—
પુરાણ્યેકપ્રહારેણ શતાનિ નિહનિષ્યતિ આયસં તુ ક્ષિતિતલે રાજતં તુ નભસ્તલે
એક જ ઘાતથી અનેક પ્રાચીન નગરો નાશ પામશે; પૃથ્વી પર લોખંડનું, આકાશમાં ચાંદીનું નગર હશે.
રાજતસ્યોપરિષ્ટાત્તુ સૌવર્ણં ભવિતા પુરમ્ એવં ત્રિભિઃ પુરૈર્યુક્તં ત્રિપુરં તદ્ભવિષ્યતિ શતયોજનવિષ્કમ્ભૈર્ અન્તરૈસ્તદ્દુરાસદમ્
ચાંદીના ઉપર સોનાનું નગર હશે; આમ ત્રણ નગરો સાથે ત્રિપુર બનેલું હશે, દરેક વચ્ચે સો યોજનનું અંતર હશે અને એ કિલ્લો અપ્રાપ્ય રહેશે.
અટ્ટાલકૈર્ યન્ત્રશતઘ્નિભિશ્ચ સચક્રશૂલોપલકમ્પનૈશ્ચ દ્વારૈર્મહામન્દરમેરુકલ્પૈઃ પ્રાકારશૃઙ્ગૈઃ સુવિરાજમાનમ્
એ નગર ઉંચા મિનારો, અનેક યંત્રો, ચક્રો, ભાલા અને ધ્રુજાવનારા સાધનોથી સજ્જ હશે; મહામંદર અને મેરુ જેવા દ્વાર અને તેજસ્વી પ્રાકારશિખરો એમાં હશે.
સતારકાખ્યેન મયેન ગુપ્તં સ્વસ્થં ચ ગુપ્તં તડિન્માલિનાપિ કો નામ હન્તું ત્રિપુરં સમર્થો મુક્ત્વા ત્રિનેત્રં ભગવન્તમેકમ્
સતારક નામે માયા દ્વારા રક્ષિત, સુરક્ષિત અને વીજળીની માળાથી ઘેરાયેલું એ ત્રિપુર, ત્રણ આંખવાળા ભગવાન સિવાય બીજું કોઈ નાશ કરી શકે તેમ નથી.
ઇતિ ચિન્તાયુતો દૈત્યો દિવ્યોપાયપ્રભાવજમ્ ચકાર ત્રિપુરં દુર્ગં મનઃસંચારચારિતમ્
આ રીતે અનેક વિચારોમાં મગ્ન દૈત્યે દિવ્ય શક્તિથી પોતાના મનના સંકલ્પથી ત્રિપુર નામે કિલ્લો ઊભો કર્યો.
પ્રાકારો ઽનેન માર્ગેણ ઇહ વામુત્ર ગોપુરમ્ ઇહ ચાટ્ટાલકદ્વારમ્ ઇહ ચાટ્ટાલગોપુરમ્
અહીં પ્રાકાર છે, આ રસ્તો અહીંથી કે ત્યાં જાય છે, અહીં મુખ્ય દ્વાર છે; અહીં મિનારોવાળું દ્વાર છે, અહીં મિનારોવાળું ગોપુર છે.
રાજમાર્ગ ઇતશ્ચાપિ વિપુલો ભવતામિતિ રથ્યોપરથ્યાઃ સત્ત્રિકા ઇહ ચત્વર એવ ચ
અહીં રાજમાર્ગ પણ વિશાળ છે; રસ્તાઓ, ગલીઓ, સભામંડપો અને ચોક પણ અહીં જ છે.
ઇદમન્તઃપુરસ્થાનં રુદ્રાયતનમત્ર ચ સવટાનિ તડાગાનિ હ્ય્ અત્ર વાપ્યઃ સરાંસિ ચ
આ શહેરના અંદરના ભાગમાં રુદ્રના મંદિરો છે, અને અહીં છાયાવટાવાળા મંડપો, તળાવો, કૂવો અને સરોવર પણ છે.
આરામાશ્ચ સભાશ્ચાત્ર ઉદ્યાનાન્યત્ર વા તથા ઉપનિર્ગમો દાનવાનાં ભવત્યત્ર મનોહરઃ
અહીં બગીચાઓ, સભા મંડપો અને ઉદ્યાનો છે; દાનવો માટે મનોહર ફરવાનું સ્થળ પણ અહીં જ છે.
ઇત્યેવં માનસં તત્રાકલ્પયત્પુરકલ્પવિત્ મયેન તત્પુરં સૃષ્ટં ત્રિપુરં ત્વિતિ નઃ શ્રુતમ્
આ રીતે શહેર રચનારએ પોતાના મનમાં આ શહેર બનાવ્યું; અમે સાંભળ્યું છે કે માયાએ ત્રિપુરા નામનું આ શહેર ઊભું કર્યું હતું.
કાર્ષ્ણાયસમયં યત્તુ મયેન વિહિતં પુરમ્ તારકાખ્યો ઽધિપસ્તત્ર કૃતસ્થાનાધિપો ઽવસત્
કાળી લોખંડથી બનેલું જે શહેર માયાએ બનાવ્યું હતું, ત્યાં તારક નામનો રાજા સ્થાપિત થયો હતો.
યત્તુ પૂર્ણેન્દુસંકાશં રાજતં નિર્મિતં પુરમ્ વિદ્યુન્માલી પ્રભુસ્તત્ર વિદ્યુન્માલી ત્વિવામ્બુદઃ
પૂર્ણ ચાંદની જેવું ચમકતું ચાંદીનું શહેર માયાએ બનાવ્યું હતું, અને ત્યાં વિદ્યુન્માલી મેઘ જેવો તેજસ્વી રાજા હતો.
સુવર્ણાધિકૃતં યચ્ચ મયેન વિહિતં પુરમ્ સ્વયમેવ મયસ્તત્ર ગતસ્તદધિપઃ પ્રભુઃ
સોનું વડે બનેલું શહેર પણ માયાએ જ ઊભું કર્યું હતું, અને તે પોતે જ તેમાં જઈને તેનો સ્વામી બન્યો હતો.
તારકસ્ય પુરં તત્ર શતયોજનમન્તરમ્ વિદ્યુન્માલિપુરં ચાપિ શતયોજનકે ઽન્તરે
તારકનું શહેર ત્યાં એક સો યોજન દૂર હતું, અને વિદ્યુન્માલીનું શહેર પણ એ જ અંતરે હતું.
મેરુપર્વતસંકાશં મયસ્યાપિ પુરં મહત્ પુષ્યસંયોગમાત્રેણ કાલેન સ મયઃ પુરા
માયાનું મહાન શહેર મેરુ પર્વત જેવું દેખાતું હતું; પુષ્ય નક્ષત્રના સંયોગે, માયાએ એ શહેર બનાવ્યું હતું.
કૃતવાંસ્ત્રિપુરં દૈત્યસ્ ત્રિનેત્રઃ પુષ્પકં યથા યેન યેન મયો યાતિ પ્રકુર્વાણઃ પુરં પુરાત્
તે દૈત્યે ત્રિપુરા શહેર બનાવ્યું, જેમ ત્રણ નેત્રવાળાએ પુષ્પક બનાવ્યું હતું; માયા જ્યાં જ્યાં ગયો, ત્યાં ત્યાં શહેરો ઊભાં કર્યા.
પ્રશસ્તાસ્તત્ર તત્રૈવ વારુણ્યામાલયાઃ સ્વયમ્ રુક્મરૂપ્યાયસાનાં ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
વરુણના પ્રદેશમાં ત્યાં સોનાં, ચાંદી અને લોખંડનાં સૈકડો અને હજારો સુંદર મહેલો હતા.