ઇત્યેતે પર્વતાઃ સપ્ત કુશદ્વીપે પ્રભાષિતાઃ તેષાં વર્ષાણિ વક્ષ્યામિ સપ્તૈવ તુ વિભાગશઃ
આ રીતે કુશદ્વીપના સાત પર્વતો વર્ણવાયા છે; હવે હું તેમના સાત વિભાગો અલગથી કહીશ.
કુમુદસ્ય સ્મૃતઃ શ્વેત ઉન્નતશ્ચેવ સ સ્મૃતઃ ઉન્નતસ્ય તુ વિજ્ઞેયં વર્ષં લોહિતસંજ્ઞકમ્
કુમુદનું પ્રદેશ શ્વેત કહેવાય છે, અને ઉન્નતનું પણ એ જ નામ છે; ઉન્નતનું પ્રદેશ લોહિત તરીકે ઓળખાય છે.
વેણુમણ્ડલકં ચૈવ તથૈવ પરિકીર્તિતમ્ બલાહકસ્ય જીમૂતઃ સ્વૈરથાકારમિત્યપિ
વેણુમંડલક પણ એ જ રીતે ઓળખાય છે; બલાહકનું પ્રદેશ જીમૂત કહેવાય છે, જેને પોતાનું સ્વરૂપ છે એમ કહે છે.
દ્રોણસ્ય હરિકં નામ લવણં ચ પુનઃ સ્મૃતમ્ કઙ્કસ્યાપિ કકુન્ નામ ધૃતિમચ્ચૈવ તત્સ્મૃતમ્
દ્રોણાનું પ્રદેશ હરિકા કહેવાય છે, અને ફરીથી લવણ પણ કહેવાય છે; કંકાનું પ્રદેશ કકુન કહેવાય છે, અને તેને ધૃતિમત પણ કહે છે.
મહિષં મહિષસ્યાપિ પુનશ્ચાપિ પ્રભાકરમ્ કકુદ્મિનસ્તુ તદ્વર્ષં કપિલં નામ વિશ્રુતમ્
મહિષનું પ્રદેશ મહિષ કહેવાય છે, અને ફરીથી પ્રભાકર પણ કહેવાય છે; કકુદ્મિનનું પ્રદેશ કપિલ નામે પ્રસિદ્ધ છે.
એતાન્યપિ વિશિષ્ટાનિ સપ્ત સપ્ત પૃથક્પૃથક્ વર્ષાણિ પર્વતાશ્ચૈવ નદીસ્તેષુ નિબોધત
આ પણ વિશિષ્ટ છે—સાત પ્રદેશો અને સાત પર્વતો, દરેક અલગ અલગ; હવે તેમાં આવેલી નદીઓ જાણો.
તત્રાપિ નદ્યઃ સપ્તૈવ પ્રતિવર્ષં હિ તાઃ સ્મૃતાઃ દ્વિનામવત્યસ્તાઃ સર્વાઃ સર્વાઃ પુણ્યજલાઃ સ્મૃતાઃ
ત્યાં પણ દરેક પ્રદેશમાં સાત નદીઓ માનવામાં આવે છે; બધી નદીઓના બે નામ છે અને બધી પવિત્ર જળવાળી છે.
ધૂતપાપા નદી નામ યોનિશ્ચૈવ પુનઃ સ્મૃતા સીતા દ્વિતીયા વિજ્ઞેયા સા ચૈવ હિ નિશા સ્મૃતા
ધૂતપાપા એ એક નદીનું નામ છે, અને યોની પણ યાદ રાખાય છે; બીજી સીતાનું નામ છે, જેને નિશા પણ કહે છે.
પવિત્રા તૃતીયા વિજ્ઞેયા વિતૃષ્ણાપિ ચ યા પુનઃ ચતુર્થી હ્લાદિનીત્યુક્તા ચન્દ્રભા ઇતિ ચ સ્મૃતા
પવિત્રા ત્રીજી નદી તરીકે ઓળખાય છે, અને વિતૃષ્ણા પણ બીજી છે; ચોથી હ્લાદિની કહેવાય છે, અને તેને ચંદ્રભા પણ કહે છે.
વિદ્યુચ્ચ પઞ્ચમી પ્રોક્તા શુક્લા ચૈવ વિભાવ્યતે પુણ્ડ્રા ષષ્ઠી તુ વિજ્ઞેયા પુનશ્ચૈવ વિભાવરી
વિદ્યુચ્ચા પાંચમી કહેવાય છે, અને શુક્લા પણ ઓળખાય છે; છઠ્ઠી પુંડ્રા કહેવાય છે, અને તેને વિભાવરી પણ કહે છે.
મહતી સપ્તમી પ્રોક્તા પુનશ્ચૈષા ધૃતિઃ સ્મૃતા અન્યાસ્તાભ્યો ઽપિ સંજાતાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
મહતી સાતમી કહેવાય છે, અને તેને ધૃતિ પણ કહે છે; આ નદીઓમાંથી સૈકડો અને હજારો બીજી નદીઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
અભિગચ્છન્તિ તા નદ્યો યતો વર્ષતિ વાસવઃ ઇત્યેષ સંનિવેશો વઃ કુશદ્વીપસ્ય વર્ણિતઃ
આ નદીઓ ત્યાં જાય છે જ્યાં ઇન્દ્ર વરસાદ કરે છે; આ રીતે કુશદ્વીપની રચના વર્ણવાઈ છે.
શાકદ્વીપેન વિસ્તારઃ પ્રોક્તસ્તસ્ય સનાતનઃ કુશદ્વીપઃ સમુદ્રેણ ઘૃતમણ્ડોદકેન ચ
શાકદ્વીપનું શાશ્વત વિસ્તરણ કહેવામાં આવ્યું છે; કુશદ્વીપ ઘી અને પાણીના સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
સર્વતઃ સુમહાન્દ્વીપશ્ ચન્દ્રવત્પરિવેષ્ટિતઃ વિસ્તારાન્મણ્ડલાચ્ચૈવ ક્ષીરોદાદ્દ્વિગુણો મતઃ
આ મહાન દ્વીપ ચાંદની જેમ સર્વત્ર ઘેરાયેલો છે; તેની પહોળાઈ અને પરિધિ ક્ષીરસાગર કરતાં બે ગણી માનવામાં આવે છે.
તતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ક્રૌઞ્ચદ્વીપં યથા તથા કુશદ્વીપસ્ય વિસ્તારાદ્ દ્વિગુણસ્તસ્ય વિસ્તરઃ
હવે હું Krauncha દ્વીપનું વર્ણન કરું છું. આ દ્વીપનું વિસ્તાર, Kuśa દ્વીપ કરતાં બમણું છે.
ઘૃતોદકઃ સમુદ્રો વૈ ક્રૌઞ્ચદ્વીપેન સંવૃતઃ ચક્રનેમિપ્રમાણેન વૃતો વૃત્તેન સર્વશઃ
Krauncha દ્વીપને ઘી અને પાણીથી ભરેલા સમુદ્રે ચારે બાજુથી ઘેરી લીધું છે, જે ચક્રના કિનારા જેવું ગોળ અને સમાન છે.
તસ્મિન્દ્વીપે નગાઃ શ્રેષ્ઠા દેવનો ગિરિરુચ્યતે દેવનાત્પરતશ્ચાપિ ગોવિન્દો નામ પર્વતઃ
આ દ્વીપમાં ઉત્તમ પર્વતો છે. તેમાં દેવન નામનો પર્વત છે અને દેવન પછી ગોવિંદ નામનો બીજો પર્વત આવે છે.
ગોવિન્દાત્પરતશ્ચાપિ ક્રૌઞ્ચસ્તુ પ્રથમો ગિરિઃ ક્રૌઞ્ચાત્પરે પાવનકઃ પાવનાદન્ધકારકઃ
ગોવિંદ પછી Krauncha નામનો પ્રથમ પર્વત છે. Krauncha પછી પાવનક પર્વત છે અને પાવનક પછી અંધકારક પર્વત આવે છે.
અન્ધકારાત્પરે ચાપિ દેવાવૃન્ નામ પર્વતઃ દેવાવૃતઃ પરેણાપિ પુણ્ડરીકો મહાન્ગિરિઃ
અંધકારક પછી દેવાવૃત નામનો પર્વત છે. દેવાવૃત પછી પુંડરીક નામનો મહાન પર્વત છે.
એતે રત્નમયાઃ સપ્ત ક્રૌઞ્ચદ્વીપસ્ય પર્વતાઃ પરસ્પરસ્ય દ્વિગુણો વિષ્કમ્ભો વર્ષપર્વતઃ
આ Krauncha દ્વીપના સાતેય પર્વતો રત્નોથી બનેલા છે. દરેક વર્ષ પર્વતનો પહોળાઈ પહેલાંના કરતાં બમણી છે.
વર્ષાણિ તસ્ય વક્ષ્યામિ નામતસ્તુ નિબોધત ક્રૌઞ્ચસ્ય કુશલો દેશો વામનસ્ય મનોનુગઃ
હવે હું તેના વિસ્તારોના નામ કહું છું, સાંભળો: Krauncha નો પ્રદેશ કુશલ છે અને વામનનો પ્રદેશ મનોનુગ છે.
મનોનુગાત્પરે ચોષ્ણાસ્ તૃતીયો ઽપિ સ ઉચ્યતે ઉષ્ણાત્પરે પાવનકઃ પાવનાદન્ધકારકઃ
મનોનુગ પછી ઉષ્ણ નામનો ત્રીજો પ્રદેશ છે. ઉષ્ણ પછી પાવનક છે અને પાવનક પછી અંધકારક છે.
અન્ધકારકદેશાત્તુ મુનિદેશસ્તથા પરઃ મુનિદેશાત્પરે ચાપિ પ્રોચ્યતે દુન્દુભિસ્વનઃ
અંધકારક પ્રદેશ પછી મુનિદેશ આવે છે. મુનિદેશ પછી દુન્દુભિસ્વન નામનો પ્રદેશ છે.
સિદ્ધચારણસંકીર્ણો ગૌરપ્રાયઃ શુચિર્જનઃ શ્રુતાસ્તત્રૈવ નદ્યસ્તુ પ્રતિવર્ષં ગતાઃ શુભાઃ
ત્યાંના લોકો શુદ્ધ અને મોટેભાગે ધોળા છે, અને તેઓમાં સિદ્ધ તથા ચારણો પણ રહે છે. દરેક પ્રદેશમાં શુભ નદીઓ વહે છે.
ગૌરી કુમુદ્વતી ચૈવ સંધ્યા રાત્રિર્મનોજવા ખ્યાતી ચ પુણ્ડરીકા ચ ગઙ્ગા સપ્તવિધા સ્મૃતા
ગૌરી, કુમુદવતી, સંધ્યા, રાત્રિ, મનોજવા, ખ્યાતી અને પુંડરીકા તથા ગંગા — આ સાત નદીઓ જાણીતી છે.
તાસાં સહસ્રશશ્ચાન્યા નદ્યઃ પાર્શ્વસમીપગાઃ અભિગચ્છન્તિ તા નદ્યો બહુલાશ્ચ બહૂદકાઃ
આ નદીઓની કિનારે અને નજીકમાં હજારો અન્ય નદીઓ વહે છે. આ નદીઓ બહુ જ વધારે અને પાણીથી ભરપૂર છે.
તેષાં નિસર્ગો દેશાનામ્ આનુપૂર્વ્યેણ સર્વશઃ ન શક્યો વિસ્તરાદ્વક્તુમ્ અપિ વર્ષશતૈરપિ
આ વિસ્તારોની સર્વાંગી રીતે ક્રમશઃ જે રચના છે, તેનું સંપૂર્ણ વર્ણન તો સો વર્ષમાં પણ શક્ય નથી.
સર્ગો યશ્ચ પ્રજાનાં તુ સંહારો યશ્ચ તેષુ વૈ અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ શાલ્મલસ્ય નિબોધત
ત્યાં જીવજંતુઓની ઉત્પત્તિ અને લય કેવી રીતે થાય છે — હવે આગળ હું શાલમલી દ્વીપ વિશે કહું છું, સાંભળો.
શાલ્મલો દ્વિગુણો દ્વીપઃ ક્રૌઞ્ચદ્વીપસ્ય વિસ્તરાત્ પરિવાર્ય સમુદ્રં તુ દધિમણ્ડોદકં સ્થિતઃ
શાલમલી દ્વીપ Krauncha દ્વીપ કરતાં બમણો વિશાળ છે અને દહીં તથા પાણીના સમુદ્રથી ઘેરાયેલો છે.
તત્ર પુણ્યા જનપદાશ્ ચિરાચ્ચ મ્રિયતે જનઃ કુત એવ તુ દુર્ભિક્ષં ક્ષમાતેજોયુતા હિ તે
ત્યાંના ગામો પવિત્ર છે. લોકો લાંબા સમય પછી જ મરે છે અને ક્યારેય દુર્ભિક્ષ થતું નથી, કારણ કે તેઓમાં ધરતી અને તેજની શક્તિ છે.