યામમાત્રે ગતે રાત્રૌ વિનિર્ગત્ય ગુહામુખાત્ આવસન્સંયુતાઃ કાન્તૈઃ પરર્દ્ધિરચિતાં ગુહામ્
રાત્રીના એક પ્રહર પછી, તેઓ ગુફાના દ્વારેથી બહાર નીકળી, પોતાના પ્રિયજન સાથે મહાસૌંદર્યથી શોભાયમાન ગુફામાં રહેવા ગયા.
નાનાગન્ધાન્વિતલતાં નાનાગન્ધસુગન્ધિનીમ્ નાનાવિચિત્રશયનાં કુસુમોત્કરમણ્ડિતામ્
તે ગુફા વિવિધ સુગંધવાળી લતાવૃક્ષોથી ભરેલી, અનેક પ્રકારની સુગંધથી મહેકતી, વિવિધ સુંદર શયનસ્થાનો અને પુષ્પોના ઢગલાંથી શોભાયમાન હતી.
એવમ્ અપ્સરસાં પશ્યન્ ક્રીડિતાનિ સ પર્વતે તપસ્તેપે મહારાજન્ કેશવાર્પિતમાનસઃ
એ રીતે, પરવતમાં અપ્સરાઓની રમણીઓ જોઈને, એ મહારાજાએ પોતાના મનને કેશવમાં લગાડી તપ કર્યો.
તમૂચુર્નૃપતિં ગત્વા ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ રાજન્સ્વર્ગોપમં દેશમ્ ઇમં પ્રાપ્તો ઽસ્યરિંદમ
પછી ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહ રાજા પાસે આવ્યા અને કહ્યું: 'અરે શત્રુવિજયી રાજા, તમે સ્વર્ગ સમાન આ પ્રદેશમાં આવ્યા છો.'
વયં હિ તે પ્રદાસ્યામો મનસઃ કાઙ્ક્ષિતાન્વરાન્ તાનાદાય ગૃહં ગચ્છ તિષ્ઠેહ યદિ વા પુનઃ
'અમે તમને મનગમતા વરદાન આપશું. તે લઈ ઘર જાઓ, અથવા ઇચ્છા હોય તો અહીં ફરીથી રહી શકો.'
અમોઘદર્શનાઃ સર્વે ભવન્તસ્ત્વમિતૌજસઃ વરં વિતરતાદ્યૈવ પ્રસાદં મધુસૂદનાત્
'તમારા સૌના દર્શન નિષ્ફળ નથી, અને તમે પણ મહાબળવાન છો. આજે મધુસૂદનના પ્રસાદથી વરદાન આપો.'
એવમસ્ત્વિત્યથોક્તસ્તૈઃ સ તુ રાજા પુરૂરવાઃ તત્રોવાસ સુખી માસં પૂજયાનો જનાર્દનમ્
એમ કહીને, પુરુરવા રાજાએ 'તેમ જ થાઓ' કહ્યું અને ત્યાં એક મહિનો આનંદથી રહી, જનાર્દનનું પૂજન કરતો રહ્યો.
પ્રિય એવ સદૈવાસીદ્ ગન્ધર્વાપ્સરસાં નૃપઃ તુતોષ સ જનો રાજ્ઞસ્ તસ્યાલૌલ્યેન કર્મણા
રાજા હંમેશા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓને પ્રિય હતો. પ્રજાજન રાજાના લોભરહિત વર્તનથી ખુશ હતા.
ફાલ્ગુનામલપક્ષાન્તે રાજા સ્વપ્ને પુરૂરવાઃ તસ્યૈવ દેવદેવસ્ય શ્રુતવાન્ગદિતં શુભમ્
ફાગણના શુક્લ પક્ષના અંતે, પુરુરવા રાજાએ સ્વપ્નમાં એ દેવદેવના શુભ વચનો સાંભળ્યા.
રાત્ર્યામસ્યાં વ્યતીતાયામ્ અત્રિણા ત્વં સમેષ્યસિ તેન રાજન્સમાગમ્ય કૃતકૃત્યો ભવિષ્યસિ
'આ રાત્રિનો પ્રહર પૂરો થાય ત્યારે, રાજા, તું અત્રિ સાથે મળશે. એ મુલાકાત પછી તારો ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ થશે.'
સ્વપ્નમેવં સ રાજર્ષિર્ દૃષ્ટ્વા દેવેન્દ્રવિક્રમઃ પ્રત્યૂષકાલે વિધિવત્ સ્નાતઃ સ પ્રયતેન્દ્રિયઃ
સ્વપ્નમાં આવું જોઈ, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી રાજર્ષિ, પ્રભાતે વિધિપૂર્વક સ્નાન કરીને, ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ રાખી તૈયાર થયો.
કૃતકૃત્યો યથાકામં પૂજયિત્વા જનાર્દનમ્ દદર્શાત્રિં મુનિં રાજા પ્રત્યક્ષં તપસાં નિધિમ્
ઈચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ કરીને અને મનગમતું જનાર્દનનું પૂજન કરીને, રાજાએ તપસ્વી અત્રિ મુનિને સામે જોઈને દર્શન કર્યું.
સ્વપ્નં તુ દેવદેવસ્ય ન્યવેદયત ધાર્મિકઃ તતઃ શુશ્રાવ વચનં દેવતાનાં સમીરિતમ્
ધર્મી પુરુષે ભગવાનનું સ્વપ્ન જણાવ્યું, પછી તેણે દેવતાઓનું વચન સાંભળ્યું.
એવમેતન્મહીપાલ નાત્ર કાર્યા વિચારણા એવં પ્રસાદં સમ્પ્રાપ્ય દેવદેવાજ્જનાર્દનાત્
હે રાજા, વાત એવી જ છે, અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી. ભગવાન જનાર્દનના કૃપાથી બધું પ્રાપ્ત થયું છે.
કૃતદેવાર્ચનો રાજા તથા હુતહુતાશનઃ સર્વાન્કામાનવાપ્તો ઽસૌ વરદાનેન કેશવાત્
રાજાએ દેવોની પૂજા કરી અને અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી, પછી કેશવનાં આશીર્વાદથી તેને બધા ઈચ્છિત ફળ મળ્યાં.
તસ્યાશ્રમસ્યોત્તરતસ્ ત્રિપુરારિનિષેવિતઃ નાનારત્નમયૈઃ શૃઙ્ગૈઃ કલ્પદ્રુમસમન્વિતૈઃ
આ આશ્રમના ઉત્તર તરફ, ત્રિપુરાના શત્રુએ પૂજેલું, અનેક રત્નોથી શોભતા અને કલ્પવૃક્ષોથી ભરેલું એક સુંદર પર્વત છે.
મધ્યે હિમવતઃ પૃષ્ઠે કૈલાસો નામ પર્વતઃ તસ્મિન્નિવસતિ શ્રીમાન્ કુબેરઃ સહ ગુહ્યકૈઃ
હિમાલયના મધ્યભાગમાં, તેની પીઠ પર, કૈલાસ નામે પર્વત છે. ત્યાં શ્રીમંત કુબેર પોતાના ગુહ્યક સાથે વસે છે.
અપ્સરો ઽનુગુપ્તો રાજા મોદતે હ્યલકાધિપઃ કૈલાસપાદસમ્ભૂતં પુણ્યં શીતજલં શુભમ્
અલકાનગરના રાજા, અપ્સરાઓથી અવરોધિત ન થતો, ત્યાં આનંદ કરે છે. કૈલાસ પર્વતના પાદે પવિત્ર, શુદ્ધ અને ઠંડુ પાણી ઉગે છે.
મન્દોદકં નામ સરઃ પયસ્તુ દધિસંનિભમ્ તસ્માત્ પ્રવહતે દિવ્યા નદી મન્દાકિની શુભા
ત્યાં મંડોદક નામનું સરોવર છે, જેના પાણી દૂધ અને દહીં જેવાં લાગે છે. એમાંથી દિવ્ય અને શુભ મન્દાકિની નદી વહે છે.
દિવ્યં ચ નન્દનં તત્ર તસ્યાસ્તીરે મહદ્વનમ્ પ્રાગુત્તરેણ કૈલાસાદ્ દિવ્યં સૌગન્ધિકં ગિરિમ્
એના કાંઠે દિવ્ય અને વિશાળ નંદનવન છે. કૈલાસના પૂર્વ-ઉત્તર તરફ દિવ્ય સૌગંધિક પર્વત છે.
સર્વધાતુમયં દિવ્યં સુવેલં પર્વતં પ્રતિ ચન્દ્રપ્રભો નામ ગિરિઃ યઃ શુભ્રો રત્નસંનિભઃ
ત્યાં સર્વ ધાતુોથી બનેલું દિવ્ય અને સુંદર સુવેલ પર્વત છે. તેની સામે ચમકતા રત્ન જેવો ચાંદ્રપ્રભા નામે પર્વત છે.
તત્સમીપે સરો દિવ્યમ્ અચ્છોદં નામ વિશ્રુતમ્ તસ્માત્પ્રભવતે દિવ્યા નદી હ્યચ્છોદકા શુભા
એની નજીક અચ્છોદા નામે પ્રસિદ્ધ દિવ્ય સરોવર છે. એમાંથી શુદ્ધ અને શુભ અચ્છોદકા નદી વહે છે.
તસ્યાસ્તીરે વનં દિવ્યં મહચ્ચૈત્રરથં શુભમ્ તસ્મિન્ગિરૌ નિવસતિ મણિભદ્રઃ સહાનુગઃ
એના કાંઠે દિવ્ય અને વિશાળ ચૈત્રરથ નામનું વન છે. એ પર્વત પર મણિભદ્ર પોતાના અનુયાયીઓ સાથે વસે છે.
યક્ષસેનાપતિઃ ક્રૂરો ગુહ્યકૈઃ પરિવારિતઃ પુણ્યા મન્દાકિની નામ નદી હ્યચ્છોદકા શુભા
યક્ષસેનાપતિ, ક્રૂર સ્વભાવનો, ગુહ્યકો સાથે ત્યાં વસે છે. ત્યાં પવિત્ર અને શુદ્ધ મન્દાકિની નદી વહે છે.
મહીમણ્ડલમધ્યે તુ પ્રવિષ્ટે તુ મહોદધિમ્ કૈલાસદક્ષિણે પ્રાચ્યાં શિવં સર્વૌષધિં ગિરિમ્
પૃથ્વીનું મધ્ય ભાગ, જ્યાં મહાસાગર પ્રવેશે છે, કૈલાસના દક્ષિણ-પૂર્વે સર્વ ઔષધિથી ભરેલો શિવ પર્વત છે.
મનઃશિલામયં દિવ્યં સુવેલં પર્વતં પ્રતિ લોહિતો હેમશૃઙ્ગસ્તુ ગિરિઃ સૂર્યપ્રભો મહાન્
ત્યાં મન:શિલાથી બનેલું દિવ્ય અને સુંદર સુવેલ પર્વત છે. તેની સામે લાલ અને સોનાના શિખરો ધરાવતો મહાન સૂર્યપ્રભા પર્વત છે.
તસ્ય પાદે મહદ્દિવ્યં લોહિતં સુમહત્સરઃ તસ્માત્પ્રભવતે પુણ્યો લૌહિત્યશ્ચ નદો મહાન્
એના પાદે વિશાળ અને દિવ્ય લાલ સરોવર છે. એમાંથી પવિત્ર અને મહાન લૌહિત્ય નદી વહે છે.
દિવ્યારણ્યં વિશોકં ચ તસ્ય તીરે મહદ્વનમ્ તસ્મિન્ગિરૌ નિવસતિ યક્ષો મણિધરો વશી
એના કાંઠે દુ:ખરહિત અને દિવ્ય વિશાળ વન છે. એ પર્વત પર યક્ષ મણિધર, સંયમી સ્વભાવનો, વસે છે.
સૌમ્યૈઃ સુધાર્મિકૈશ્ચૈવ ગુહ્યકૈઃ પરિવારિતઃ કૈલાસાત્પશ્ચિમોદીચ્યાં કકુદ્માનૌષધીગિરિઃ
તેને સૌમ્ય અને સદ્ગુણવાળા ગુહ્યકો ઘેરી રાખે છે. કૈલાસના પશ્ચિમ-ઉત્તર તરફ ઔષધિઓથી ભરેલો કકુદ્માન પર્વત છે.
કકુદ્મતિ ચ રુદ્રસ્ય ઉત્પત્તિશ્ચ કકુદ્મિનઃ તદઞ્જનં ત્રૈકકુદં શૈલં ત્રિકકુદં પ્રતિ
કકુદ્માન પર્વત પર રુદ્રની ઉત્પત્તિ અને કકુદ્મિનનો જન્મ થયો. ત્યાં અંજના નામે પર્વત અને ત્રિકકુદ નામે ત્રણ શિખરવાળો પર્વત છે.