ક્વચિચ્ ચ દદૃશે રાજા લતાગૃહગતાઃ સ્ત્રિયઃ મણ્ડયન્તીઃ સ્વગાત્રાણિ કાન્તસંન્યસ્તમાનસાઃ
બીજી જગ્યાએ, રાજાએ લતાવૃક્ષોની છાયામાં બેઠેલી સ્ત્રીઓને જોયા, જે પોતાના શરીરને શણગારતી અને મનથી પ્રિયમાં લીન હતી.
કાચિદ્ આદર્શનકરા વ્યગ્રા દૂતીમુખોદ્ગતમ્ શૃણ્વતી કાન્તવચનમ્ અધિકા તુ તથા બભૌ
એક સ્ત્રી, હાથમાં દર્પણ લઈને વ્યસ્ત હતી; દૂત દ્વારા મળેલા પ્રિયના સંદેશા સાંભળતી, તે વધુ તેજસ્વી લાગી.
કાચિત્ સત્વરિતા દૂત્યા ભૂષણાનાં વિપર્યયમ્ કુર્વાણા નૈવ બુબુધે મન્મથાવિષ્ટચેતના
બીજી એક, દૂતે ઉતાવળ કરાવતાં, પોતાનાં આભૂષણ બદલતી હતી; પ્રેમમાં એટલી લીન હતી કે, શું કરી રહી છે એ જ ખબર ન રહી.
વાયુનુન્નાતિસુરભિકુસુમોત્કરમણ્ડિતે કાચિત્પિબન્તી દદૃશે મૈરેયં નીલશાદ્વલે
હવા સાથે ફૂલોના સુગંધથી ભરેલા, નીલા ઘાસવાળા મેદાનમાં, એક સ્ત્રી માયરેય પાન કરતી દેખાઈ.
પાયયામાસ રમણં સ્વયં કાચિદ્વરાઙ્ગના કાચિત્પપૌ વરારોહા કાન્તપાણિસમર્પિતમ્
એક સુંદર યુવતીએ પોતે પોતાના પ્રિયતમને પીવાનું પીવડાવ્યું. બીજી એક રૂપાળી યુવતીએ પોતાના પ્રિયના હાથેથી આપેલું પીણું આનંદથી પીધું.
કાચિત્સ્વનેત્રચપલનીલોત્પલયુતં પયઃ પીત્વા પપ્રચ્છ રમણં ક્વ ગતે તે મમોત્પલે
કોઈએ પોતાની આંખોની ચપલતાથી નિલોત્પલથી શોભતા દૂધ પીધા પછી, હસતાં હસતાં પોતાના પ્રિયતમને પૂછ્યું: 'મારા કમળ, તું ક્યાં ગયો હતો?'
ત્વયૈવ પીતૌ તૌ નૂનમ્ ઇત્યુક્તા રમણેન સા તથા વિદિત્વા મુગ્ધત્વાદ્ બભૂવ વ્રીડિતા ભૃશમ્
પ્રિયતમે કહ્યું કે, 'તમે જ બંને પીધા છે,' એમ જાણીને તે નિર્દોષતાથી ખૂબ શરમાઈ ગઈ.
કાચિત્કાન્તાર્પિતં સુભ્રૂઃ કાન્તપીતાવશેષિતમ્ સવિશેષરસં પાનં પપૌ મન્મથવર્ધનમ્
સુંદર ભ્રૂવાળી એક યુવતીએ પોતાના પ્રિયએ આપેલું, ખાસ સ્વાદવાળું અને મનમાં પ્રેમ વધારતું બચેલું પીણું આનંદથી પીધું.
આપાનગોષ્ઠીષુ તથા તાસાં સ નરપુંગવઃ શુશ્રાવ વિવિધં ગીતં તન્ત્રીસ્વરવિમિશ્રિતમ્
એ પીવાના મેળાવડામાં, એ મહાન પુરુષે તેમની પાસેથી વિવિધ ગીતો સાંભળ્યા, જે તાંત્રી વાદ્યોના સ્વરો સાથે ગુંજતા હતા.
પ્રદોષસમયે તાશ્ચ દેવદેવં જનાર્દનમ્ રાજન્સદોપનૃત્યન્તિ નાનાવાદ્યપુરઃસરાઃ
પ્રદોષના સમયે, રાજા, એ સ્ત્રીઓ અનેક વાદ્યોની સાથે દેવદેવ જનાર્દન સામે નૃત્ય કરતી હતી.
યામમાત્રે ગતે રાત્રૌ વિનિર્ગત્ય ગુહામુખાત્ આવસન્સંયુતાઃ કાન્તૈઃ પરર્દ્ધિરચિતાં ગુહામ્
રાત્રીના એક પ્રહર પછી, તેઓ ગુફાના દ્વારેથી બહાર નીકળી, પોતાના પ્રિયજન સાથે મહાસૌંદર્યથી શોભાયમાન ગુફામાં રહેવા ગયા.
નાનાગન્ધાન્વિતલતાં નાનાગન્ધસુગન્ધિનીમ્ નાનાવિચિત્રશયનાં કુસુમોત્કરમણ્ડિતામ્
તે ગુફા વિવિધ સુગંધવાળી લતાવૃક્ષોથી ભરેલી, અનેક પ્રકારની સુગંધથી મહેકતી, વિવિધ સુંદર શયનસ્થાનો અને પુષ્પોના ઢગલાંથી શોભાયમાન હતી.
એવમ્ અપ્સરસાં પશ્યન્ ક્રીડિતાનિ સ પર્વતે તપસ્તેપે મહારાજન્ કેશવાર્પિતમાનસઃ
એ રીતે, પરવતમાં અપ્સરાઓની રમણીઓ જોઈને, એ મહારાજાએ પોતાના મનને કેશવમાં લગાડી તપ કર્યો.
તમૂચુર્નૃપતિં ગત્વા ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ રાજન્સ્વર્ગોપમં દેશમ્ ઇમં પ્રાપ્તો ઽસ્યરિંદમ
પછી ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહ રાજા પાસે આવ્યા અને કહ્યું: 'અરે શત્રુવિજયી રાજા, તમે સ્વર્ગ સમાન આ પ્રદેશમાં આવ્યા છો.'
વયં હિ તે પ્રદાસ્યામો મનસઃ કાઙ્ક્ષિતાન્વરાન્ તાનાદાય ગૃહં ગચ્છ તિષ્ઠેહ યદિ વા પુનઃ
'અમે તમને મનગમતા વરદાન આપશું. તે લઈ ઘર જાઓ, અથવા ઇચ્છા હોય તો અહીં ફરીથી રહી શકો.'
અમોઘદર્શનાઃ સર્વે ભવન્તસ્ત્વમિતૌજસઃ વરં વિતરતાદ્યૈવ પ્રસાદં મધુસૂદનાત્
'તમારા સૌના દર્શન નિષ્ફળ નથી, અને તમે પણ મહાબળવાન છો. આજે મધુસૂદનના પ્રસાદથી વરદાન આપો.'
એવમસ્ત્વિત્યથોક્તસ્તૈઃ સ તુ રાજા પુરૂરવાઃ તત્રોવાસ સુખી માસં પૂજયાનો જનાર્દનમ્
એમ કહીને, પુરુરવા રાજાએ 'તેમ જ થાઓ' કહ્યું અને ત્યાં એક મહિનો આનંદથી રહી, જનાર્દનનું પૂજન કરતો રહ્યો.
પ્રિય એવ સદૈવાસીદ્ ગન્ધર્વાપ્સરસાં નૃપઃ તુતોષ સ જનો રાજ્ઞસ્ તસ્યાલૌલ્યેન કર્મણા
રાજા હંમેશા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓને પ્રિય હતો. પ્રજાજન રાજાના લોભરહિત વર્તનથી ખુશ હતા.
ફાલ્ગુનામલપક્ષાન્તે રાજા સ્વપ્ને પુરૂરવાઃ તસ્યૈવ દેવદેવસ્ય શ્રુતવાન્ગદિતં શુભમ્
ફાગણના શુક્લ પક્ષના અંતે, પુરુરવા રાજાએ સ્વપ્નમાં એ દેવદેવના શુભ વચનો સાંભળ્યા.
રાત્ર્યામસ્યાં વ્યતીતાયામ્ અત્રિણા ત્વં સમેષ્યસિ તેન રાજન્સમાગમ્ય કૃતકૃત્યો ભવિષ્યસિ
'આ રાત્રિનો પ્રહર પૂરો થાય ત્યારે, રાજા, તું અત્રિ સાથે મળશે. એ મુલાકાત પછી તારો ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ થશે.'
સ્વપ્નમેવં સ રાજર્ષિર્ દૃષ્ટ્વા દેવેન્દ્રવિક્રમઃ પ્રત્યૂષકાલે વિધિવત્ સ્નાતઃ સ પ્રયતેન્દ્રિયઃ
સ્વપ્નમાં આવું જોઈ, ઇન્દ્ર સમાન પરાક્રમી રાજર્ષિ, પ્રભાતે વિધિપૂર્વક સ્નાન કરીને, ઇન્દ્રિયો પર નિયંત્રણ રાખી તૈયાર થયો.
કૃતકૃત્યો યથાકામં પૂજયિત્વા જનાર્દનમ્ દદર્શાત્રિં મુનિં રાજા પ્રત્યક્ષં તપસાં નિધિમ્
ઈચ્છિત કાર્ય પૂર્ણ કરીને અને મનગમતું જનાર્દનનું પૂજન કરીને, રાજાએ તપસ્વી અત્રિ મુનિને સામે જોઈને દર્શન કર્યું.
સ્વપ્નં તુ દેવદેવસ્ય ન્યવેદયત ધાર્મિકઃ તતઃ શુશ્રાવ વચનં દેવતાનાં સમીરિતમ્
ધર્મી પુરુષે ભગવાનનું સ્વપ્ન જણાવ્યું, પછી તેણે દેવતાઓનું વચન સાંભળ્યું.
એવમેતન્મહીપાલ નાત્ર કાર્યા વિચારણા એવં પ્રસાદં સમ્પ્રાપ્ય દેવદેવાજ્જનાર્દનાત્
હે રાજા, વાત એવી જ છે, અહીં વધુ વિચાર કરવાની જરૂર નથી. ભગવાન જનાર્દનના કૃપાથી બધું પ્રાપ્ત થયું છે.
કૃતદેવાર્ચનો રાજા તથા હુતહુતાશનઃ સર્વાન્કામાનવાપ્તો ઽસૌ વરદાનેન કેશવાત્
રાજાએ દેવોની પૂજા કરી અને અગ્નિમાં હોળી અર્પણ કરી, પછી કેશવનાં આશીર્વાદથી તેને બધા ઈચ્છિત ફળ મળ્યાં.
તસ્યાશ્રમસ્યોત્તરતસ્ ત્રિપુરારિનિષેવિતઃ નાનારત્નમયૈઃ શૃઙ્ગૈઃ કલ્પદ્રુમસમન્વિતૈઃ
આ આશ્રમના ઉત્તર તરફ, ત્રિપુરાના શત્રુએ પૂજેલું, અનેક રત્નોથી શોભતા અને કલ્પવૃક્ષોથી ભરેલું એક સુંદર પર્વત છે.
મધ્યે હિમવતઃ પૃષ્ઠે કૈલાસો નામ પર્વતઃ તસ્મિન્નિવસતિ શ્રીમાન્ કુબેરઃ સહ ગુહ્યકૈઃ
હિમાલયના મધ્યભાગમાં, તેની પીઠ પર, કૈલાસ નામે પર્વત છે. ત્યાં શ્રીમંત કુબેર પોતાના ગુહ્યક સાથે વસે છે.
અપ્સરો ઽનુગુપ્તો રાજા મોદતે હ્યલકાધિપઃ કૈલાસપાદસમ્ભૂતં પુણ્યં શીતજલં શુભમ્
અલકાનગરના રાજા, અપ્સરાઓથી અવરોધિત ન થતો, ત્યાં આનંદ કરે છે. કૈલાસ પર્વતના પાદે પવિત્ર, શુદ્ધ અને ઠંડુ પાણી ઉગે છે.
મન્દોદકં નામ સરઃ પયસ્તુ દધિસંનિભમ્ તસ્માત્ પ્રવહતે દિવ્યા નદી મન્દાકિની શુભા
ત્યાં મંડોદક નામનું સરોવર છે, જેના પાણી દૂધ અને દહીં જેવાં લાગે છે. એમાંથી દિવ્ય અને શુભ મન્દાકિની નદી વહે છે.
દિવ્યં ચ નન્દનં તત્ર તસ્યાસ્તીરે મહદ્વનમ્ પ્રાગુત્તરેણ કૈલાસાદ્ દિવ્યં સૌગન્ધિકં ગિરિમ્
એના કાંઠે દિવ્ય અને વિશાળ નંદનવન છે. કૈલાસના પૂર્વ-ઉત્તર તરફ દિવ્ય સૌગંધિક પર્વત છે.