મુક્તાફલાનિ મુક્તાનાં તારાવિગ્રહધારિણામ્
મુક્તાઓ એ તારા જેવો રૂપ ધારણ કરનારા લોકોના શરીરને શોભાવે છે.
સુખોષ્ણં ચૈવ તત્તોયં સ્નાનાચ્છીતવિનાશનમ્ વૈડૂર્યસ્ય શિલા મધ્યે સરસસ્તસ્ય શોભના
તે જળ સુખદ અને ગરમ છે, સ્નાનની ઠંડક દૂર કરે છે; વૈડૂર્ય પથ્થરની અંદરનું સરોવર ખૂબ જ સુંદર છે.
પ્રમાણેન તથા સા ચ દ્વે ચ રાજન્ધનુઃશતે ચતુરસ્રા તથા રમ્યા તપસા નિર્મિતાત્રિણા
હે રાજા, તેનું માપ બે સો ધનુષ જેટલું છે, ચોરસ આકારનું અને મનોહર છે, અને તે ત્રણેયના તપથી સર્જાયું છે.
બિલદ્વારસમો દેશો યત્ર યત્ર હિરણ્મયઃ પ્રદેશઃ સ તુ રાજેન્દ્ર દ્વીપે તસ્મિન્મનોહરે
તે મનોહર દ્વીપમાં એક પ્રદેશ છે, જે ગુફાના પ્રવેશદ્વાર જેવો છે અને આખો સોનાનો છે, હે રાજાધિરાજ.
તથા પુષ્કરિણી રમ્યા તસ્મિન્રાજઞ્શિલાતલે સુશીતામલપાનીયા જલજૈશ્ચ વિરાજિતા
ત્યાં પથ્થરની સપાટીએ એક સુંદર કમળવાળી વાવ છે, જેમાં શુદ્ધ અને ઠંડું પીવાનું પાણી છે અને જળકમળોથી શોભાયમાન છે.
આકાશપ્રતિમા રાજંશ્ ચતુરસ્રા મનોહરા તસ્યાસ્તદુદકં સ્વાદુ લઘુ શીતં સુગન્ધિકમ્
હે રાજા, તે વાવ આકાશ જેવી, ચોરસ અને આકર્ષક છે; તેનું પાણી મીઠું, હલકું, ઠંડુ અને સુગંધિત છે.
ન ક્ષિણોતિ યથા કણ્ઠં કુક્ષિં નાપૂરયત્યપિ તૃપ્તિં વિધત્તે પરમાં શરીરે ચ મહત્સુખમ્
તે પાણી ગળાને સુકાવતું નથી, પેટને ભરતું નથી, છતાં શરીરને પરમ તૃપ્તિ અને મહાન આનંદ આપે છે.
મધ્યે તુ તસ્યાઃ પ્રાસાદં નિર્મિતં તપસાત્રિણા રુક્મસેતુપ્રવેશાન્તં સર્વરત્નમયં શુભમ્
તેના મધ્યમાં ત્રણેયના તપથી બનેલું એક મહેલ છે, જેમાં સોનાનો પુલ પ્રવેશદ્વાર પર છે અને તે સર્વપ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન છે.
શશાઙ્કરશ્મેઃ સંકાશં પ્રાસાદં રાજતં હિતમ્ રમ્યવૈડૂર્યસોપાનં વિદ્રુમામલસારકમ્
મહેલ ચાંદની જેવી તેજસ્વી અને ચાંદીથી બનેલો છે, વૈડૂર્યના સુંદર પગથિયાં અને શુદ્ધ મોતીનાં કાંઠા ધરાવે છે.
ઇન્દ્રનીલમહાસ્તમ્ભં મરકતાસક્તવેદિકમ્ વજ્રાંશુજાલૈઃ સ્ફુરિતં રમ્યં દૃષ્ટિમનોરમમ્
તેમાં નીલમના મોટા થાંભલા છે, પાચા જડેલા ઓટલા છે અને વજ્રના કિરણોથી ઝગમગતું સુંદર અને દ્રષ્ટિને આનંદ આપતું છે.
પ્રાસાદે તત્ર ભગવાન્ દેવદેવો જનાર્દનઃ ભોગિભોગાવલીસુપ્તઃ સર્વાલંકારભૂષિતઃ
તે મહેલમાં ભગવાન જનાર્દન, દેવોમાંના દેવ, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન, ભોગીના પાંખ પર આરામ કરે છે.
જાનુનાકુઞ્ચિતસ્ત્વેકો દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ફણીન્દ્રસંનિવિષ્ટો ઽઙ્ઘ્રિર્ દ્વિતીયશ્ચ તથાનઘ
હે નિર્દોષ, દેવોમાંના દેવના એક ઘૂંટણ વાંકડું છે અને તેમના પગ ભોગીના રાજાના ફણ પર આરામ કરે છે; બીજું પગ પણ એ જ રીતે છે.
લક્ષયુત્સઙ્ગગતો ઽઙ્ઘ્રિસ્તુ શેષભોગપ્રશાયિનઃ ફણીન્દ્રભોગસંન્યસ્તબાહુઃ કેયૂરભૂષણઃ
એક પગ લક્ષ્મીના ગોદમાં આરામ કરે છે, જે શેષના પાંખને શાંત કરે છે; તેમનો હાથ કાંડા વડે શોભાયમાન છે અને ભોગીના ફણ પર રાખેલો છે.
અઙ્ગુલીપૃષ્ઠવિન્યસ્તદેવશીર્ષધરં ભુજમ્ એકં વૈ દેવદેવસ્ય દ્વિતીયં તુ પ્રસારિતમ્
દેવોમાંના દેવનો એક હાથ માથાની પાછળ રાખેલો છે અને બીજો હાથ લંબાવેલો છે.
સમાકુઞ્ચિતજાનુસ્થમણિબન્ધેન શોભિતમ્ કિંચિદાકુઞ્ચિતં ચૈવ નાભિદેશકરસ્થિતમ્
વાંકડા ઘૂંટણ પર મણિયાળથી શોભાયમાન છે; બીજો હાથ થોડો વાંકડો છે અને નાભિ પાસે આરામ કરે છે.
તૃતીયં તુ ભુજં તસ્ય ચતુર્થં તુ તથા શૃણુ આત્તસંતાનકુસુમં ઘ્રાણદેશાનુસર્પિણમ્
હવે તેમના ત્રીજા અને ચોથા હાથ વિશે સાંભળો: એક હાથમાં પારિજાતના ફૂલોની માળા છે, જે નાકની લાઇન સાથે જાય છે.
લક્ષ્મ્યા સંવાહ્યમાનાઙ્ઘ્રિઃ પદ્મપત્ત્રનિભૈઃ કરૈઃ સંતાનમાલામુકુટં હારકેયૂરભૂષિતમ્
લક્ષ્મી કમળની પાંખ જેવી નરમ હાથે તેમના પગને દબાવે છે; તેઓ માળા, મુગટ, હાર અને કાંડા વડે શોભાયમાન છે.
ભૂષિતં ચ તથા દેવમ્ અઙ્ગદૈરઙ્ગુલીયકૈઃ ફણીન્દ્રફણવિન્યસ્તચારુરત્નશિરોજ્જ્વલમ્
ભગવાન હાથકડી અને વળીથી શોભાયમાન છે, તેમનું સુંદર તેજસ્વી માથું ભોગીના રત્નમય ફણ પર આરામ કરે છે.
અજ્ઞાતવસ્તુચરિતં પ્રતિષ્ઠિતમ્ અથાત્રિણા સિદ્ધાનુપૂજ્યં સતતં સંતાનકુસુમાર્ચિતમ્
જે સ્થળનું સાચું સ્વરૂપ અજાણતું હતું, તે અત્રિએ સ્થાપિત કર્યું હતું. ત્યાં સિદ્ધ લોકો હંમેશા પૂજા કરતા અને વંશના ફૂલોની વણાટથી તે સ્થાન સજાવેલું હતું.
દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગં દિવ્યધૂપેન ધૂપિતમ્ સુરસૈઃ સુફલૈર્હૃદ્યૈઃ સિદ્ધૈરુપહૃતૈઃ સદા
તેના શરીર પર દિવ્ય સુગંધના તેલ લગાવવામાં આવ્યા હતા, દિવ્ય ધૂપથી સુગંધિત કરવામાં આવ્યું હતું, અને સિદ્ધ લોકો હંમેશા તેને સ્વાદિષ્ટ અને ઉત્તમ ફળો અર્પણ કરતા.
શોભિતોત્તમપાર્શ્વં તં દેવમુત્પલશીર્ષકમ્ તતઃ સમ્મુખમ્ ઉદ્વીક્ષ્ય વવન્દે સ નરાધિપઃ
કમળ જેવા મુગટ ધરાવતાં દેવના બાજુઓ સુંદર રીતે ઝળહળતા હતા; રાજાએ તેને સીધા જોઈને શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કર્યું.
જાનુભ્યાં શિરસા ચૈવ ગત્વા ભૂમિં યથાવિધિ નામ્નાં સહસ્રેણ તદા તુષ્ટાવ મધુસૂદનમ્
રાજા નિયમ પ્રમાણે ઘૂંટણ અને માથું જમીન પર લગાડીને, હજારો નામોથી મધુસૂદનની સ્તુતિ કરી.
પ્રદક્ષિણમથો ચક્રે સ તૂત્થાય પુનઃ પુનઃ રમ્યમાયતનં દૃષ્ટ્વા તત્રોવાસાશ્રમે પુનઃ
પછી, તે વારંવાર ઊભો થઈને, સુંદર મંદિરની પરિક્રમા કરી, અને ત્યાંના આશ્રમમાં ફરી રહેવા લાગ્યો.
બિલાદ્બહિર્ગુહાં કાંચિદ્ આશ્રિત્ય સુમનોહરામ્ તપશ્ચકાર તત્રૈવ પૂજયન્મધુસૂદનમ્
કુહામાંથી બહાર આવી, તે એક બીજી સુંદર ગુફામાં ગયો, અને ત્યાં મધુસૂદનની પૂજા કરતા તપ કરવાનું શરૂ કર્યું.
નાનાવિધૈસ્તથા પુષ્પૈઃ ફલમૂલૈઃ સગોરસૈઃ નિત્યં ત્રિષવણસ્નાયી વહ્નિપૂજાપરાયણઃ
વિવિધ ફૂલો, ફળો, મૂળ અને દૂધથી, હંમેશા દિવસમાં ત્રણ વખત સ્નાન કરીને, અગ્નિપૂજામાં તત્પર રહેતો.
દેવવાપીજલૈઃ કુર્વન્ સતતં પ્રાણધારણમ્ સર્વાહારપરિત્યાગં કૃત્વા તુ મનુજેશ્વરઃ
દેવવાપીના પાણીથી સતત પ્રાણાયામ કરતો, અને રાજાએ તમામ ખોરાકનો ત્યાગ કર્યો.
અનાસ્તૃતગુહાશાયી કાલં નયતિ પાર્થિવઃ ત્યક્તાહારક્રિયશ્ચૈવ કેવલં તોયતો નૃપઃ ન તસ્ય ગ્લાનિમાયાતિ શરીરં ચ તદદ્ભુતમ્
અસજજ ગુફામાં સૂઈ, રાજાએ સમય પસાર કર્યો; ખોરાકની રીત છોડીને માત્ર પાણી પર જીવતો; તેના શરીરે ક્યારેય થાક લાગતો નહોતો, જે અદ્દભુત વાત હતી.
એવં સ રાજા તપસિ પ્રસક્તઃ સમ્પૂજયન્દેવવરં સદૈવ તત્રાશ્રમે કાલમુવાસ કંચિત્ સ્વર્ગોપમે દુઃખમ્ અવિન્દમાનઃ
એ રીતે, રાજા તપમાં લીન રહીને હંમેશા દેવની પૂજા કરતો, એ આશ્રમમાં થોડો સમય વિતાવ્યો, અને ત્યાં સ્વર્ગ જેવી શાંતિમાં કોઈ દુઃખ અનુભવ્યું નહીં.
સ ત્વાશ્રમપદે રમ્યે ત્યક્તાહારપરિચ્છદઃ ક્રીડાવિહારં ગન્ધર્વૈઃ પશ્યન્નપ્સરસાં સહ
તે સુંદર આશ્રમમાં, ખોરાક અને વસ્તુઓનો ત્યાગ કરીને, રાજા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ સાથે રમતાં અને આનંદ કરતાં જોઈ રહ્યો.
કૃત્વા પુષ્પોચ્ચયં ભૂરિ ગ્રન્થયિત્વા તથા સ્રજઃ અગ્રં નિવેદ્ય દેવાય ગન્ધર્વેભ્યસ્તદા દદૌ
ઘણા ફૂલો ભેગા કરીને અને હાર વણીને, રાજાએ શ્રેષ્ઠ ફૂલ દેવને અર્પણ કર્યા, અને પછી ગંધર્વોને આપ્યા.