તદાશ્રમં સમન્તાચ્ચ હિમસંરુદ્ધકન્દરૈઃ શૈલવાટૈઃ પરિવૃતમ્ અગમ્યં મનુજૈઃ સદા
એ આશ્રમકુટિર ચારેય બાજુ હિમથી ભરેલી ગુફાઓ અને પર્વતની વાડીઓથી ઘેરાયેલ હતી, જે માનવો માટે હંમેશા અપ્રાપ્ય હતી.
પૂર્વારાધિતભાવો ઽસૌ મહારાજઃ પુરૂરવાઃ તદાશ્રમપદં પ્રાપ્તો દેવદેવપ્રસાદતઃ
એ મહારાજા પુરુરવા, જેમણે પહેલેથી જ ભક્તિથી આરાધના કરી હતી, દેવોના દેવના કૃપાથી એ આશ્રમકુટિરે પહોંચ્યા.
તદાશ્રમં શ્રમશમનં મનોહરં મનોહરૈઃ કુસુમશતૈરલંકૃતમ્ કૃતં સ્વયં રુચિરમથાત્રિણા શુભં શુભાવહં ચ હિ દદૃશે સ મદ્રરાટ્
ત્યારે, થાક દૂર કરતું અને મનને ભાવે એવું આશ્રમ, અત્રિએ પોતાના હાથથી સુંદર રીતે શોભાવેલું, અનેક મનમોહક ફૂલો વડે સજાવેલું, શુભ અને શુભ ફળ આપનારું, મદ્રદેશના રાજાને દેખાયું.
તત્ર યૌ તૌ મહાશૃઙ્ગૌ મહાવર્ણૌ મહાહિમૌ તૃતીયં તુ તયોર્મધ્યે શૃઙ્ગમત્યન્તમુચ્છ્રિતમ્
ત્યાં બે વિશાળ શિખરો, વિશાળ રંગવાળા અને ભારે હિમથી ઢંકાયેલા, અને એમની વચ્ચે ત્રીજું શિખર ખૂબ ઊંચાઈએ ઊભેલું હતું.
નિત્યાતપ્તશિલાજાતં સદાભ્રપરિવર્જિતમ્ તસ્યાધસ્તાદ્વૃક્ષગણે દિશાં ભાગે ચ પશ્ચિમે
એ શિખર સદા ગરમ પથ્થરથી બનેલું, ક્યારેય વાદળોથી ઢંકાતું નથી, અને એના નીચે, પશ્ચિમ દિશામાં વૃક્ષોની વચ્ચે હતું.
જાતીલતાપરિક્ષિપ્તં વિવરં ચારુદર્શનમ્ દૃષ્ટ્વૈવ કૌતુકાવિષ્ટસ્ તં વિવેશ મહીપતિઃ
જાસુદની વેલીઓથી ઘેરાયેલું, સુંદર દેખાતું એક ગુફા હતી; રાજાને એ જોઈને જ નવાઈ લાગી અને તે ગુફામાં પ્રવેશ્યો.
તમસા ચાતિનિબિડં નલ્વમાત્રં સુસંકટમ્ નલ્વમાત્રમતિક્રમ્ય સ્વપ્રભાભરણોજ્જ્વલમ્
એ ગુફા ઘન અંધકારથી ભરેલી, નલવા જેટલી સાંકડી હતી; એટલી જ લંબાઈ પાર કર્યા પછી, પોતાની જ કાંતિથી ઝગમગતી હતી.
તમ્ ઉચ્છ્રિતમ્ અથાત્યન્તં ગમ્ભીરં પરિવર્તુલમ્ ન તત્ર સૂર્યસ્તપતિ ન વિરાજતિ ચન્દ્રમાઃ
એ સ્થાન ખૂબ ઊંચું, ઊંડું અને વળાંકવાળું હતું, જ્યાં ન તો સૂર્યની કિરણો પહોંચે, ન ચાંદની ઝલકે.
તથાપિ દિવસાકારં પ્રકાશં તદહર્નિશમ્ ક્રોશાધિકપરીમાણં સરસા ચ વિરાજિતમ્
છતાંય, એ હંમેશા દિવસ જેવું પ્રકાશમય લાગતું, દિવસ-રાત બંને સમયે તેજસ્વી, એક ક્રોશથી પણ વિશાળ અને સરોવરથી શોભાયમાન હતું.
સમન્તાત્સરસસ્તસ્ય શૈલલગ્ના તુ વેદિકા સૌવર્ણૈ રાજતૈર્વૃક્ષૈર્ વિદ્રુમૈરુપશોભિતમ્
એ સરોવર આસપાસ, પર્વત સાથે જોડાયેલી વેદિકાઓ હતી, જે સુવર્ણ, ચાંદી અને મોતીના વૃક્ષોથી શોભિત હતી.
નાનામાણિક્યકુસુમૈઃ સુપ્રભાભરણોજ્જ્વલૈઃ તસ્મિન્સરસિ પદ્માનિ પદ્મરાગચ્છદાનિ તુ
વિવિધ રત્નમય ફૂલો અને તેજસ્વી આભૂષણોથી ઝગમગતા, એ સરોવરમાં પદ્મરાગના પાંદડાવાળા કમળો ખીલેલા હતા.
વજ્રકેસરજાલાનિ સુગન્ધીનિ તથા યુતમ્ પત્ત્રૈર્ મરકતૈર્ નીલૈર્ વૈડૂર્યસ્ય મહીપતે
એ કમળોમાં વજ્ર જેવા કેશરનાં ગુચ્છો, સુગંધથી ભરપૂર, અને પાન મરકત તથા નીલમના હતા, રાજન.
કર્ણિકાશ્ચ તથા તેષાં જાતરૂપસ્ય પાર્થિવ તસ્મિન્સરસિ યા ભૂમિર્ ન સા વજ્રસમાકુલા
એ કમળોની મધ્યમાં સોનાની ગૂંજી હતી, રાજા; એ સરોવરની જમીન વજ્રોથી ભરેલી નહોતી.
નાનારત્નૈરુપચિતા જલજાનાં સમાશ્રયઃ કપર્દિકાનાં શુક્તીનાં શઙ્ખાનાં ચ મહીપતે
એ સરોવર વિવિધ રત્નોથી ઢંકાયેલું હતું, જળજીવો જેમ કે કાપરડી, શંખ અને શુક્તિઓનું નિવાસસ્થાન હતું, રાજન.
મકરાણાં ચ મત્સ્યાનાં ચણ્ડાનાં કચ્છપૈઃ સહ તત્ર મરકતખણ્ડાનિ વજ્રાણાં ચ સહસ્રશઃ
ત્યાં મગર, માછલીઓ અને ભયાનક કાચબાઓ પણ હતા; સાથે જ મરકતના ટુકડા અને હજારો વજ્રો પણ પડેલા હતા.
પદ્મરાગેન્દ્રનીલાનિ મહાનીલાનિ પાર્થિવ પુષ્પરાગાણિ સર્વાણિ તથા કર્કોટકાનિ ચ
પદ્મરાગ, ઇન્દ્રનીલ, મહાન નીલમ, રાજા, બધા પ્રકારના પુષ્પરાગ અને સાથે કર્કોટક રત્નો પણ હતા.
તુત્થકસ્ય તુ ખણ્ડાનિ તથા શેષસ્ય ભાગશઃ રાજાવર્તસ્ય મુખ્યસ્ય રુચિરાક્ષસ્ય ચાપ્યથ
ત્યાં તુથ્થાના ટુકડા, શેષના ભાગો, મુખ્ય રાજાવર્ત અને સુંદર આંખવાળા રત્નો પણ હતા.
સૂર્યેન્દુકાન્તયશ્ચૈવ નીલો વર્ણાન્તિમશ્ચ યઃ જ્યોતીરસસ્ય રમ્યસ્ય સ્યમન્તસ્ય ચ ભાગશઃ
સૂર્યકાંતિ અને ચંદ્રકાંતિ રત્નો, ઘેરો નીલો રંગવાળો, તેજસ્વી અને મનોહર સ્યામંતકના ભાગો પણ હતા.
સુરોરગવલક્ષાણાં સ્ફટિકસ્ય તથૈવ ચ ગોમેદપિત્તકાનાં ચ ધૂલીમરકતસ્ય ચ
દેવો અને નાગોના વિશિષ્ટ રત્નો, સ્ફટિક, ગોમેદક, પીતક અને મરકતની ધૂળ પણ ત્યાં હતી.
વૈડૂર્યસૌગન્ધિકયોસ્ તથા રાજમણેર્નૃપ વજ્રસ્યૈવ ચ મુખ્યસ્ય તથા બ્રહ્મમણેરપિ
વૈડૂર્ય અને સૌગંધિક રત્નો, રાજમણિ, રાજા, મુખ્ય વજ્ર અને બ્રહ્મમણિ પણ ત્યાં હતા.
મુક્તાફલાનિ મુક્તાનાં તારાવિગ્રહધારિણામ્
મુક્તાઓ એ તારા જેવો રૂપ ધારણ કરનારા લોકોના શરીરને શોભાવે છે.
સુખોષ્ણં ચૈવ તત્તોયં સ્નાનાચ્છીતવિનાશનમ્ વૈડૂર્યસ્ય શિલા મધ્યે સરસસ્તસ્ય શોભના
તે જળ સુખદ અને ગરમ છે, સ્નાનની ઠંડક દૂર કરે છે; વૈડૂર્ય પથ્થરની અંદરનું સરોવર ખૂબ જ સુંદર છે.
પ્રમાણેન તથા સા ચ દ્વે ચ રાજન્ધનુઃશતે ચતુરસ્રા તથા રમ્યા તપસા નિર્મિતાત્રિણા
હે રાજા, તેનું માપ બે સો ધનુષ જેટલું છે, ચોરસ આકારનું અને મનોહર છે, અને તે ત્રણેયના તપથી સર્જાયું છે.
બિલદ્વારસમો દેશો યત્ર યત્ર હિરણ્મયઃ પ્રદેશઃ સ તુ રાજેન્દ્ર દ્વીપે તસ્મિન્મનોહરે
તે મનોહર દ્વીપમાં એક પ્રદેશ છે, જે ગુફાના પ્રવેશદ્વાર જેવો છે અને આખો સોનાનો છે, હે રાજાધિરાજ.
તથા પુષ્કરિણી રમ્યા તસ્મિન્રાજઞ્શિલાતલે સુશીતામલપાનીયા જલજૈશ્ચ વિરાજિતા
ત્યાં પથ્થરની સપાટીએ એક સુંદર કમળવાળી વાવ છે, જેમાં શુદ્ધ અને ઠંડું પીવાનું પાણી છે અને જળકમળોથી શોભાયમાન છે.
આકાશપ્રતિમા રાજંશ્ ચતુરસ્રા મનોહરા તસ્યાસ્તદુદકં સ્વાદુ લઘુ શીતં સુગન્ધિકમ્
હે રાજા, તે વાવ આકાશ જેવી, ચોરસ અને આકર્ષક છે; તેનું પાણી મીઠું, હલકું, ઠંડુ અને સુગંધિત છે.
ન ક્ષિણોતિ યથા કણ્ઠં કુક્ષિં નાપૂરયત્યપિ તૃપ્તિં વિધત્તે પરમાં શરીરે ચ મહત્સુખમ્
તે પાણી ગળાને સુકાવતું નથી, પેટને ભરતું નથી, છતાં શરીરને પરમ તૃપ્તિ અને મહાન આનંદ આપે છે.
મધ્યે તુ તસ્યાઃ પ્રાસાદં નિર્મિતં તપસાત્રિણા રુક્મસેતુપ્રવેશાન્તં સર્વરત્નમયં શુભમ્
તેના મધ્યમાં ત્રણેયના તપથી બનેલું એક મહેલ છે, જેમાં સોનાનો પુલ પ્રવેશદ્વાર પર છે અને તે સર્વપ્રકારના રત્નોથી શોભાયમાન છે.
શશાઙ્કરશ્મેઃ સંકાશં પ્રાસાદં રાજતં હિતમ્ રમ્યવૈડૂર્યસોપાનં વિદ્રુમામલસારકમ્
મહેલ ચાંદની જેવી તેજસ્વી અને ચાંદીથી બનેલો છે, વૈડૂર્યના સુંદર પગથિયાં અને શુદ્ધ મોતીનાં કાંઠા ધરાવે છે.
ઇન્દ્રનીલમહાસ્તમ્ભં મરકતાસક્તવેદિકમ્ વજ્રાંશુજાલૈઃ સ્ફુરિતં રમ્યં દૃષ્ટિમનોરમમ્
તેમાં નીલમના મોટા થાંભલા છે, પાચા જડેલા ઓટલા છે અને વજ્રના કિરણોથી ઝગમગતું સુંદર અને દ્રષ્ટિને આનંદ આપતું છે.