શૈલાનિતમ્બદેશેષુ ન્યવસચ્ચ સ્વયં નૃપઃ પયઃ ક્ષરન્તિ તે દિવ્યમ્ અમૃતસ્વાદુકણ્ટકમ્
પર્વતની ઢાળ અને ખીણોમાં રાજા પોતે રહેતો હતો; એ પથ્થરોમાંથી અમૃત જેવું મીઠું અને કાંટાવિહિન દૂધ વહેતું હતું.
ક્વચિદ્રાજન્મહિષ્યશ્ચ ક્વચિદાજાશ્ચ સર્વશઃ શિલાઃ ક્ષીરેણ સમ્પૂર્ણા દધ્ના ચાન્યત્ર વા બહિઃ
ક્યારેક, હે રાજા, ત્યાં મહિષો અને ક્યારેક બકરીઓ સર્વત્ર જોવા મળતી; પથ્થરો દૂધથી ભરેલા હતા, ક્યાંક દહીંથી, તો ક્યાંક બહાર પણ.
સંપશ્યન્પરમાં પ્રીતિમ્ અવાપ વસુધાધિપઃ સરાંસિ તત્ર દિવ્યાનિ નદ્યશ્ચ વિમલોદકાઃ
આ બધું જોઈને ધરતીના રાજાને પરમ આનંદ મળ્યો; ત્યાં દિવ્ય સરોવર અને શુદ્ધ પાણીવાળી નદીઓ હતી.
પ્રણાલિકાનિ ચોષ્ણાનિ શીતલાનિ ચ ભાગશઃ કન્દરાણિ ચ શૈલસ્ય સુસેવ્યાનિ પદે પદે
ત્યાં ગરમ અને ઠંડા પાણીની નાળીઓ વિવિધ જગ્યાએ હતી; પર્વતની ગુફાઓ દરેક પગલીએ આનંદદાયક હતી.
હિમપાતો ન તત્રાસ્તિ સમન્તાત્પઞ્ચયોજનમ્ ઉપત્યકા સુશૈલસ્ય શિખરસ્ય ન વિદ્યતે
પાંચ યોજન સુધી આસપાસ ક્યાંય હિમવર્ષા નહોતી; એ સુંદર પર્વતશિખરની ઢાળ પર બરફ નહોતું.
તત્રાસ્તિ રાજઞ્છિખરં પર્વતેન્દ્રસ્ય પાણ્ડુરમ્ હિમપાતં ઘના યત્ર કુર્વન્તિ સહિતાઃ સદા
ત્યાં, હે રાજા, પર્વતરાજનું એક સફેદ શિખર છે, જ્યાં વાદળો હંમેશા સાથે મળીને હિમવર્ષા કરે છે.
તત્રાસ્તિ ચાપરં શૃઙ્ગં યત્ર તોયઘના ઘનાઃ નિત્યમેવાભિવર્ષન્તિ શિલાભિઃ શિખરં વરમ્
ત્યાં બીજું પણ એક શિખર છે, જ્યાં મેઘો હંમેશા વરસાદ વરસાવે છે અને પથ્થરો વડે એ ઉત્તમ શિખરને ભીંજવે છે.
તદાશ્રમં મનોહારિ યત્ર કામધરા ધરા સુરમુખ્યોપયોગિત્વાચ્ છાખિનાં સફલાઃ ફલાઃ
એ આશ્રમકુટિર મનમોહક હતી, જ્યાં ઈચ્છા પૂર્ણ કરતી નદીઓ વહેતી અને વૃક્ષોના ફળો હંમેશા દેવતાઓના ઉપયોગ માટે તૈયાર રહેતા.
સદોપગીતભ્રમરસુરસ્ત્રીસેવિતં પરમ્ સર્વપાપક્ષયકરં શૈલસ્યેવ પ્રહારકમ્
એ સ્થાન હંમેશા ભમરા, દેવસ્ત્રીઓ અને ગીતોથી ગુંજતું રહેતું; એ સર્વ પાપનો નાશ કરતું અને પર્વતની જેમ પ્રભાવી હતું.
વાનરૈઃ ક્રીડમાનૈશ્ચ દેશાદ્દેશાન્નરાધિપ હિમપુઞ્જાઃ કૃતાસ્તત્ર ચન્દ્રબિમ્બસમપ્રભાઃ
ત્યાં વાનરો જગ્યા જગ્યા પર રમતા; અને ચાંદની જેવો તેજ ધરાવતા હિમના ઢગલા બનાવાતા.
તદાશ્રમં સમન્તાચ્ચ હિમસંરુદ્ધકન્દરૈઃ શૈલવાટૈઃ પરિવૃતમ્ અગમ્યં મનુજૈઃ સદા
એ આશ્રમકુટિર ચારેય બાજુ હિમથી ભરેલી ગુફાઓ અને પર્વતની વાડીઓથી ઘેરાયેલ હતી, જે માનવો માટે હંમેશા અપ્રાપ્ય હતી.
પૂર્વારાધિતભાવો ઽસૌ મહારાજઃ પુરૂરવાઃ તદાશ્રમપદં પ્રાપ્તો દેવદેવપ્રસાદતઃ
એ મહારાજા પુરુરવા, જેમણે પહેલેથી જ ભક્તિથી આરાધના કરી હતી, દેવોના દેવના કૃપાથી એ આશ્રમકુટિરે પહોંચ્યા.
તદાશ્રમં શ્રમશમનં મનોહરં મનોહરૈઃ કુસુમશતૈરલંકૃતમ્ કૃતં સ્વયં રુચિરમથાત્રિણા શુભં શુભાવહં ચ હિ દદૃશે સ મદ્રરાટ્
ત્યારે, થાક દૂર કરતું અને મનને ભાવે એવું આશ્રમ, અત્રિએ પોતાના હાથથી સુંદર રીતે શોભાવેલું, અનેક મનમોહક ફૂલો વડે સજાવેલું, શુભ અને શુભ ફળ આપનારું, મદ્રદેશના રાજાને દેખાયું.
તત્ર યૌ તૌ મહાશૃઙ્ગૌ મહાવર્ણૌ મહાહિમૌ તૃતીયં તુ તયોર્મધ્યે શૃઙ્ગમત્યન્તમુચ્છ્રિતમ્
ત્યાં બે વિશાળ શિખરો, વિશાળ રંગવાળા અને ભારે હિમથી ઢંકાયેલા, અને એમની વચ્ચે ત્રીજું શિખર ખૂબ ઊંચાઈએ ઊભેલું હતું.
નિત્યાતપ્તશિલાજાતં સદાભ્રપરિવર્જિતમ્ તસ્યાધસ્તાદ્વૃક્ષગણે દિશાં ભાગે ચ પશ્ચિમે
એ શિખર સદા ગરમ પથ્થરથી બનેલું, ક્યારેય વાદળોથી ઢંકાતું નથી, અને એના નીચે, પશ્ચિમ દિશામાં વૃક્ષોની વચ્ચે હતું.
જાતીલતાપરિક્ષિપ્તં વિવરં ચારુદર્શનમ્ દૃષ્ટ્વૈવ કૌતુકાવિષ્ટસ્ તં વિવેશ મહીપતિઃ
જાસુદની વેલીઓથી ઘેરાયેલું, સુંદર દેખાતું એક ગુફા હતી; રાજાને એ જોઈને જ નવાઈ લાગી અને તે ગુફામાં પ્રવેશ્યો.
તમસા ચાતિનિબિડં નલ્વમાત્રં સુસંકટમ્ નલ્વમાત્રમતિક્રમ્ય સ્વપ્રભાભરણોજ્જ્વલમ્
એ ગુફા ઘન અંધકારથી ભરેલી, નલવા જેટલી સાંકડી હતી; એટલી જ લંબાઈ પાર કર્યા પછી, પોતાની જ કાંતિથી ઝગમગતી હતી.
તમ્ ઉચ્છ્રિતમ્ અથાત્યન્તં ગમ્ભીરં પરિવર્તુલમ્ ન તત્ર સૂર્યસ્તપતિ ન વિરાજતિ ચન્દ્રમાઃ
એ સ્થાન ખૂબ ઊંચું, ઊંડું અને વળાંકવાળું હતું, જ્યાં ન તો સૂર્યની કિરણો પહોંચે, ન ચાંદની ઝલકે.
તથાપિ દિવસાકારં પ્રકાશં તદહર્નિશમ્ ક્રોશાધિકપરીમાણં સરસા ચ વિરાજિતમ્
છતાંય, એ હંમેશા દિવસ જેવું પ્રકાશમય લાગતું, દિવસ-રાત બંને સમયે તેજસ્વી, એક ક્રોશથી પણ વિશાળ અને સરોવરથી શોભાયમાન હતું.
સમન્તાત્સરસસ્તસ્ય શૈલલગ્ના તુ વેદિકા સૌવર્ણૈ રાજતૈર્વૃક્ષૈર્ વિદ્રુમૈરુપશોભિતમ્
એ સરોવર આસપાસ, પર્વત સાથે જોડાયેલી વેદિકાઓ હતી, જે સુવર્ણ, ચાંદી અને મોતીના વૃક્ષોથી શોભિત હતી.
નાનામાણિક્યકુસુમૈઃ સુપ્રભાભરણોજ્જ્વલૈઃ તસ્મિન્સરસિ પદ્માનિ પદ્મરાગચ્છદાનિ તુ
વિવિધ રત્નમય ફૂલો અને તેજસ્વી આભૂષણોથી ઝગમગતા, એ સરોવરમાં પદ્મરાગના પાંદડાવાળા કમળો ખીલેલા હતા.
વજ્રકેસરજાલાનિ સુગન્ધીનિ તથા યુતમ્ પત્ત્રૈર્ મરકતૈર્ નીલૈર્ વૈડૂર્યસ્ય મહીપતે
એ કમળોમાં વજ્ર જેવા કેશરનાં ગુચ્છો, સુગંધથી ભરપૂર, અને પાન મરકત તથા નીલમના હતા, રાજન.
કર્ણિકાશ્ચ તથા તેષાં જાતરૂપસ્ય પાર્થિવ તસ્મિન્સરસિ યા ભૂમિર્ ન સા વજ્રસમાકુલા
એ કમળોની મધ્યમાં સોનાની ગૂંજી હતી, રાજા; એ સરોવરની જમીન વજ્રોથી ભરેલી નહોતી.
નાનારત્નૈરુપચિતા જલજાનાં સમાશ્રયઃ કપર્દિકાનાં શુક્તીનાં શઙ્ખાનાં ચ મહીપતે
એ સરોવર વિવિધ રત્નોથી ઢંકાયેલું હતું, જળજીવો જેમ કે કાપરડી, શંખ અને શુક્તિઓનું નિવાસસ્થાન હતું, રાજન.
મકરાણાં ચ મત્સ્યાનાં ચણ્ડાનાં કચ્છપૈઃ સહ તત્ર મરકતખણ્ડાનિ વજ્રાણાં ચ સહસ્રશઃ
ત્યાં મગર, માછલીઓ અને ભયાનક કાચબાઓ પણ હતા; સાથે જ મરકતના ટુકડા અને હજારો વજ્રો પણ પડેલા હતા.
પદ્મરાગેન્દ્રનીલાનિ મહાનીલાનિ પાર્થિવ પુષ્પરાગાણિ સર્વાણિ તથા કર્કોટકાનિ ચ
પદ્મરાગ, ઇન્દ્રનીલ, મહાન નીલમ, રાજા, બધા પ્રકારના પુષ્પરાગ અને સાથે કર્કોટક રત્નો પણ હતા.
તુત્થકસ્ય તુ ખણ્ડાનિ તથા શેષસ્ય ભાગશઃ રાજાવર્તસ્ય મુખ્યસ્ય રુચિરાક્ષસ્ય ચાપ્યથ
ત્યાં તુથ્થાના ટુકડા, શેષના ભાગો, મુખ્ય રાજાવર્ત અને સુંદર આંખવાળા રત્નો પણ હતા.
સૂર્યેન્દુકાન્તયશ્ચૈવ નીલો વર્ણાન્તિમશ્ચ યઃ જ્યોતીરસસ્ય રમ્યસ્ય સ્યમન્તસ્ય ચ ભાગશઃ
સૂર્યકાંતિ અને ચંદ્રકાંતિ રત્નો, ઘેરો નીલો રંગવાળો, તેજસ્વી અને મનોહર સ્યામંતકના ભાગો પણ હતા.
સુરોરગવલક્ષાણાં સ્ફટિકસ્ય તથૈવ ચ ગોમેદપિત્તકાનાં ચ ધૂલીમરકતસ્ય ચ
દેવો અને નાગોના વિશિષ્ટ રત્નો, સ્ફટિક, ગોમેદક, પીતક અને મરકતની ધૂળ પણ ત્યાં હતી.
વૈડૂર્યસૌગન્ધિકયોસ્ તથા રાજમણેર્નૃપ વજ્રસ્યૈવ ચ મુખ્યસ્ય તથા બ્રહ્મમણેરપિ
વૈડૂર્ય અને સૌગંધિક રત્નો, રાજમણિ, રાજા, મુખ્ય વજ્ર અને બ્રહ્મમણિ પણ ત્યાં હતા.