શૂરસેના ભદ્રકારા બાહ્યાઃ સહપટચ્ચરાઃ મત્સ્યાઃ કિરાતાઃ કુલ્યાશ્ચ કુન્તલાઃ કાશિકોશલાઃ
શૂરસેન, ભદ્રકાર, બાહ્ય, સહપટચ્ચર, મત્સ્ય, કિરાત, કુલ્ય, કુંતલ, કાશી અને કોશલ — આ બધાં લોકો ત્યાં વસે છે.
આવન્તાશ્ચ કલિઙ્ગાશ્ચ મૂકાશ્ચૈવાન્ધકૈઃ સહ મધ્યદેશા જનપદાઃ પ્રાયશઃ પરિકીર્તિતાઃ
આવન્ત, કલિંગ, મૂક અને અંધક લોકો તથા મધ્યદેશના લોકો અહીં ગણવામાં આવે છે.
સહ્યસ્યાનન્તરે ચૈતે તત્ર ગોદાવરી નદી પૃથિવ્યામપિ કૃત્સ્નાયાં સ પ્રદેશો મનોરમઃ
સહ્યાદ્રિના પાર ગોદાવરી નદી વહે છે; આખી ધરતીમાં આ પ્રદેશ મનોહર ગણાય છે.
યત્ર ગોવર્ધનો નામ મન્દરો ગન્ધમાદનઃ રામપ્રિયાર્થં સ્વર્ગીયા વૃક્ષા દિવ્યાસ્તથૌષધીઃ
અહીં ગોવર્ધન, મન્દર, ગંધમાદન પર્વતો છે અને રામને પ્રિય એવા સ્વર્ગીય વૃક્ષો અને દિવ્ય ઔષધિઓ પણ છે.
ભરદ્વાજેન મુનિના પ્રિયાર્થમવતારિતાઃ તતઃ પુષ્પવરો દેશસ્ તેન જજ્ઞે મનોરમઃ
મુનિ ભરદ્વાજે પોતાના પ્રિયજન માટે આ બધું નીચે લાવ્યું; તેથી એ પ્રદેશ સુંદર ફૂલો અને મનોહરતા થી ભરપૂર થયો.
વાહ્લીકા વાટધાનાશ્ચ આભીરાઃ કાલતોયકાઃ પુરંધ્રાશ્ચૈવ શૂદ્રાશ્ચ પલ્લવાશ્ ચાત્તખણ્ડિકાઃ
વાહ્લિક, વાટધાન, આભીર, કાલતોયક, પુરંધ્ર, શૂદ્ર, પલ્લવ અને અત્તખંડિકા — આ બધાં લોકો પણ ત્યાં વસે છે.
ગાન્ધારા યવનાશ્ચૈવ સિન્ધુસૌવીરમદ્રકાઃ શકા દ્રુહ્યાઃ પુલિન્દાશ્ચ પારદાહારમૂર્તિકાઃ
ગાંધાર, યવન, સિંધુ, સૌવીર, મદ્ર, શક, દુહ્ય, પુલિંદ, પારદ અને આરમૂર્તિક — આ બધાં લોકો પણ ત્યાં જોવા મળે છે.
રામઠાઃ કણ્ટકારાશ્ચ કૈકેયા દશનામકાઃ ક્ષત્રિયોપનિવેશ્યાશ્ચ વૈશ્યાઃ શૂદ્રકુલાનિ ચ
રામઠ, કંટકાર, કૈકય, દશનામક, ક્ષત્રિય વસાહતો, વૈશ્ય અને શૂદ્ર કુટુંબો પણ ત્યાં વસે છે.
અત્રયો ઽથ ભરદ્વાજાઃ પ્રસ્થલાઃ સદસેરકાઃ લમ્પકાસ્ તલગાનાશ્ચ સૈનિકાઃ સહ જાઙ્ગલૈઃ એતે દેશા ઉદીચ્યાસ્તુ પ્રાચ્યાન્દેશાન્નિબોધત
અત્રય, ભરદ્વાજ, પ્રસ્થલ, સદસેરક, લંપક, તલગાન અને સૈનિકો તથા જાંગલ લોકો — આ બધા ઉત્તર પ્રદેશના લોકો છે; હવે પૂર્વના પ્રદેશો સાંભળો.
અઙ્ગા વઙ્ગા મદ્ગુરકા અન્તર્ગિરિબહિર્ગિરી તતઃ પ્લવંગમાતંગા યમકા મલ્લવર્ણકાઃ સુહ્મોત્તરાઃ પ્રવિજયા માર્ગવા ગેયમાલવાઃ
અંગ, વંગ, મદ્ગુરક, પર્વતની અંદર અને બહારના લોકો, પલવંગ, માતંગ, યમક, મલ્લવર્ણક, સુહ્મોત્તર, પ્રવિજય, માર્ગવ અને ગેયમાલવ — આ બધાં લોકો ત્યાં વસે છે.
પ્રાગ્જ્યોતિષાશ્ચ પુણ્ડ્રાશ્ચ વિદેહાસ્તામ્રલિપ્તકાઃ શાલ્વમાગધગોનર્દાઃ પ્રાચ્યા જનપદાઃ સ્મૃતાઃ
પ્રાગ્જ્યોતિષ, પુંડ્ર, વિદેહ, તામ્રલિપ્તક, શાલ્વ, માગધ અને ગોનર્દ — આ બધાં પૂર્વ પ્રદેશના લોકો ગણાય છે.
તેષાં પરે જનપદા દક્ષિણાપથવાસિનઃ પાણ્ડ્યાશ્ચ કેરલાશ્ચૈવ ચોલાઃ કુલ્યાસ્તથૈવ ચ
આ લોકોની પાર દક્ષિણ પ્રદેશમાં વસતા પાંડ્ય, કેરળ, ચોળ અને કુલ્ય લોકો છે.
સેતુકાઃ સૂતિકાશ્ચૈવ કુપથાં વાજિવાસિકાઃ નવરાષ્ટ્રા માહિષિકાઃ કલિઙ્ગાશ્ચૈવ સર્વશઃ
સેતુકા, સૂતિકા, કુપથ, વાજિવાસિકા, નવરાષ્ટ્ર, માહિષિકા અને બધા કળિંગ લોકો.
કારૂષાશ્ચ સહૈષીકા આટવ્યાઃ શબરાસ્તથા પુલિન્દા વિન્ધ્યપુષિકા વૈદર્ભા દણ્ડકૈઃ સહ
કારૂષ અને એ સાથે ઐષિકા, આટવ્યા, શબરા, પુલિંદ, વિંધ્યપુષિકા, વૈદર્ભ અને દંડક લોકો.
કુલીયાશ્ચ સિરાલાશ્ચ રૂપસાસ્ તાપસૈઃ સહ તથા તૈત્તિરિકાશ્ચૈવ સર્વે કારસ્કરાસ્તથા
કુલિયા અને સિરાળા, રૂપસા અને તાપસો સાથે, અને એ જ રીતે બધા તૈત્તિરિકા અને કારસ્કર લોકો.
વાસિક્યાશ્ચૈવ યે ચાન્યે યે ચૈવાન્તરનર્મદાઃ ભારુકચ્છાઃ સમાહેયાઃ સહ સારસ્વતૈસ્તથા
વાસિક્યા અને બીજા, અને જે નર્મદા વચ્ચે વસે છે, ભરૂકચ્છ, સમાહેયા અને સારસ્વત લોકો સાથે.
કાચ્છીકાશ્ચૈવ સૌરાષ્ટ્રા આનર્તા અર્બુદૈઃ સહ ઇત્યેતે અપરાન્તાસ્તુ શૃણુ યે વિન્ધ્યવાસિનઃ
કચ્છિકા, સૌરાષ્ટ્ર, અનર્ત અને અર્બુદો સાથે—આ બધા પશ્ચિમના લોકો છે; હવે વિંધ્યમાં રહેતા લોકો સાંભળો.
માલવાશ્ચ કરૂષાશ્ચ મેકલાશ્ચોત્કલૈઃ સહ ઔણ્ડ્રા માષા દશાર્ણાશ્ચ ભોજાઃ કિષ્કિન્ધકૈઃ સહ
માલવ, કારૂષ, મેકલ અને ઉત્કલ સાથે, ઔંડ્ર, માષ, દશાર્ણ, ભોજ અને કિષ્કિંધક લોકો.
સ્તોશલાઃ કોસલાશ્ચૈવ ત્રૈપુરા વૈદિશાસ્તથા તુમુરાસ્ તુમ્બરાશ્ચૈવ પદ્ગમા નૈષધૈઃ સહ
સ્તોશલ, કોશલ, ત્રિપુર, વૈદિશ, તુમુર, તુમ્બર, પદગમ અને નૈષધ લોકો.
અરૂપાઃ શૌણ્ડિકેરાશ્ચ વીતિહોત્રા અવન્તયઃ એતે જનપદાઃ ખ્યાતા વિન્ધ્યપૃષ્ઠનિવાસિનઃ
અરૂપ, શૌંડિકેર, વીતિહોત્ર અને અવંતિ—આ બધા વિંધ્ય પર્વતની ઢાળ પર વસતા પ્રસિદ્ધ લોકો છે.
અતો દેશાન્પ્રવક્ષ્યામિ પર્વતાશ્રયિણશ્ચ યે નિરાહારાઃ સર્વગાશ્ચ કુપથા અપથાસ્તથા
હવે હું એ પ્રદેશોનું વર્ણન કરું છું, જ્યાં પર્વતોમાં રહેતા, અનાજ વગર જીવતા, સર્વત્ર ફરતા અને મુશ્કેલ રસ્તા પર ચાલતા લોકો વસે છે.
કુથપ્રાવરણાશ્ચૈવ ઊર્ણાદવાઃ સમુદ્ગકાઃ ત્રિગર્તા મણ્ડલાશ્ચૈવ કિરાતાશ્ચામરૈઃ સહ
કઠણ કપડાં પહેરનારા, ઊનના વસ્ત્રો ધરાવનારા, સમુદગ, ત્રિગર્ત, મંડલ અને કિરાતો અમર લોકો સાથે.
ચત્વારિ ભારતે વર્ષે યુગાનિ મુનયો ઽબ્રુવન્ કૃતં ત્રેતા દ્વાપરં ચ કલિશ્ચેતિ ચતુર્યુગમ્ તેષાં નિસર્ગં વક્ષ્યામિ ઉપરિષ્ટાચ્ચ કૃત્સ્નશઃ
મુનિઓએ ભારતભૂમિમાં ચાર યુગ કહે્યા છે: કૃત, ત્રેત, દ્વાપર અને કલી—આ ચાર યુગ. હવે હું એનું સ્વરૂપ અને સંપૂર્ણ વર્ણન કહું છું.
એતચ્છ્રુત્વા તુ ઋષય ઉત્તરં પુનરેવ તે શુશ્રૂષવસ્તમૂચુસ્તે પ્રકામં લૌમહર્ષણિમ્
આ સાંભળ્યા પછી ઋષિઓએ ફરી ઉત્સાહપૂર્વક લૌમહર્ષણને વધુ સાંભળવા માંગીને પૂછ્યું.
યચ્ચ કિમ્પુરુષં વર્ષં હરિવર્ષં તથૈવ ચ આચક્ષ્વ નો યથાતત્ત્વં કીર્તિતં ભારતં ત્વયા
જેમ તમે ભારત વર્ણવ્યું, એમ જ કિમ્પુરુષ અને હરિવર્ષ વિષે પણ સાચું વર્ણન કરો.
જમ્બૂખણ્ડસ્ય વિસ્તારં તથાન્યેષાં વિદાંવર દ્વીપાનાં વાસિનાં તેષાં વૃક્ષાણાં પ્રબ્રવીહિ નઃ
હે વિદ્વાન, અમને જાંબુદ્વીપ અને બીજા દ્વીપો, તેમનાં રહેવાસીઓ અને વૃક્ષો વિશે કહો.
પૃષ્ટસ્ત્વેવં તદા વિપ્રૈર્ યથાપ્રશ્નં વિશેષતઃ ઉવાચ ઋષિભિર્દૃષ્ટં પુરાણાભિમતં તથા
ઋષિઓએ પૂછ્યા પ્રમાણે, તેણે ઋષિઓએ જોયેલું અને પુરાણોમાં માન્ય એવું વિગતે કહ્યું.
શુશ્રૂષવસ્તુ યદ્વિપ્રાઃ શુશ્રૂષધ્વમતન્દ્રિતાઃ જમ્બૂવર્ષઃ કિમ્પુરુષઃ સુમહાનન્દનોપમઃ
હે શ્રવણ ઇચ્છુક બ્રાહ્મણો, ધ્યાનથી સાંભળો: જાંબુદ્વીપ અને કિમ્પુરુષ પ્રદેશ બહુ આનંદદાયક છે.
દશ વર્ષસહસ્રાણિ સ્થિતિઃ કિમ્પુરુષે સ્મૃતા જાયન્તે માનવાસ્તત્ર સુતપ્તકનકપ્રભાઃ
કિમ્પુરુષ દેશમાં દસ હજાર વર્ષનું આયુષ્ય કહેવાય છે; ત્યાં મનુષ્યો સુવર્ણ જેવો તેજ ધરાવે છે.
વર્ષે કિમ્પુરુષે પુણ્યે પ્લક્ષો મધુવહઃ સ્મૃતઃ તસ્ય કિમ્પુરુષાઃ સર્વે પિબન્તો રસમુત્તમમ્
પવિત્ર કિમ્પુરુષ દેશમાં પ્લક્ષ વૃક્ષ મધ માટે પ્રસિદ્ધ છે; ત્યાંના બધા લોકો એ વૃક્ષનો શ્રેષ્ઠ રસ પીવે છે.