ચન્દ્રપ્રભાશ્ ચન્દ્રવર્ણાઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનાઃ ચન્દ્રશીતલગાત્રાશ્ચ સ્ત્રિયો હ્યુત્પલગન્ધિકાઃ
ત્યાંની સ્ત્રીઓ ચાંદની જેવી તેજસ્વી, ચાંદ્રમાની જેમ કાંતિમય, પૂર્ણિમાના ચાંદ્રમાની જેમ સુંદર ચહેરાવાળી અને ચાંદ્રપ્રકાશ જેવી શીતળ દેહવાળી હોય છે. તેમનાં શરીરમાંથી નીલકમળની સુગંધ ફેલાય છે.
દશવર્ષસહસ્રાણિ આયુસ્તેષામનામયમ્ કાલામ્રસ્ય રસં પીત્વા તે સર્વે સ્થિરયૌવનાઃ
તેમને દસ હજાર વર્ષ સુધી રોગરહિત આયુષ્ય મળે છે. અમૃતફળનો રસ પીધા પછી તેઓ હંમેશા યુવાન રહે છે.
ઇત્યુક્તવાનૃષીન્બ્રહ્મા વર્ષાણિ ચ નિસર્ગતઃ પૂર્વં મમાનુગ્રહકૃદ્ ભૂયઃ કિં વર્ણયામિ વઃ
આ રીતે બ્રહ્માજીએ ઋષિઓને કુદરતી રીતે વર્ષોની વાત કહી. 'હું પહેલાં તમને કૃપા આપી ચૂકી છું, હવે વધુ શું કહું?' એમ તેમણે પૂછ્યું.
એતચ્છ્રુત્વા વચસ્તે તુ ઋષયઃ સંશિતવ્રતાઃ જાતકૌતૂહલાઃ સર્વે પ્રત્યૂચુસ્તે મુદાન્વિતાઃ
આ શબ્દો સાંભળીને દૃઢ વ્રતવાળા બધા ઋષિઓમાં ઉત્સુકતા જાગી અને તેઓ આનંદપૂર્વક જવાબ આપ્યો.
પૂર્વાપરૌ સમાખ્યાતૌ યૌ દેશૌ તૌ ત્વયા મુને ઉત્તરાણાં ચ વર્ષાણાં પર્વતાનાં ચ સર્વશઃ
'મુનિ, તમે પૂર્વ અને પશ્ચિમના દેશો તથા ઉત્તર તરફના બધા પ્રદેશો અને પર્વતોની વિગત આપી છે.'
આખ્યાહિ નો યથાતથ્યં યે ચ પર્વતવાસિનઃ એવમુક્તસ્તુ ઋષિભિસ્ તેભ્યસ્ત્વાખ્યાતવાન્પુનઃ
'પર્વતોમાં રહેતા લોકો વિશે પણ સાચી રીતે અમને કહો.' ઋષિઓએ એમ કહ્યું ત્યારે તેમણે ફરીથી તેમને સમજાવ્યું.
શૃણુધ્વં યાનિ વર્ષાણિ પૂર્વોક્તાનિ ચ વૈ મયા દક્ષિણેન તુ નીલસ્ય નિષધસ્યોત્તરેણ તુ
'હવે તમે સાંભળો, જે પ્રદેશોની મેં પહેલાં વાત કરી હતી, તે નીલ પર્વતના દક્ષિણ અને નિષધ પર્વતના ઉત્તર તરફ આવેલા છે.'
વર્ષં રમણકં નામ જાયન્તે યત્ર વૈ પ્રજાઃ રતિપ્રધાના વિમલા જાયન્તે યત્ર માનવાઃ શુક્લાભિજનસમ્પન્નાઃ સર્વે તે પ્રિયદર્શનાઃ
'ત્યાં રમણક નામનું એક પ્રદેશ છે, જ્યાં મનુષ્યો જન્મે છે. ત્યાંના લોકો શુદ્ધ હૃદયવાળા, આનંદપ્રિય, ઉત્તમ વંશ ધરાવતા અને સૌંદર્યથી ભરપૂર હોય છે.'
તત્રાપિ ચ મહાવૃક્ષો ન્યગ્રોધો રોહિણો મહાન્ તસ્યાપિ તે ફલરસં પિબન્તો વર્તયન્તિ હિ
'ત્યાં પણ એક વિશાળ વૃક્ષ છે, જે રોહિણી જાતનો મોટો વટવૃક્ષ છે. તેના ફળનો રસ પીધા લોકો જીવન વિતાવે છે.'
દશવર્ષસહસ્રાણિ દશવર્ષશતાનિ ચ જીવન્તિ તે મહાભાગાઃ સદા હૃષ્ટા નરોત્તમાઃ
'ત્યાંના ધન્ય અને શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો દસ હજાર અને એક હજાર વર્ષ સુધી હંમેશા આનંદથી જીવે છે.'
ઉત્તરેણ તુ શ્વેતસ્ય પાર્શ્વે શૃઙ્ગસ્ય દક્ષિણે વર્ષં હિરણ્વતં નામ યત્ર હૈરણ્વતી નદી
'ઉત્તર તરફ શ્વેત પર્વત અને શ્રૃંગ પર્વતના દક્ષિણ કાંઠે હિરણ્વત નામનું પ્રદેશ છે, જ્યાં હૈરણ્વતી નદી વહે છે.'
મહાબલા મહાસત્ત્વા નિત્યં મુદિતમાનસાઃ શુક્લાભિજનસમ્પન્નાઃ સર્વે ચ પ્રિયદર્શનાઃ
'ત્યાંના લોકો મહાન બળવાન, ઉત્તમ મન અને હંમેશા આનંદિત રહે છે. તેઓ ઉત્તમ વંશ ધરાવે છે અને સૌંદર્યથી ભરપૂર છે.'
એકાદશ સહસ્રાણિ વર્ષાણાં તે નરોત્તમાઃ આયુષ્પ્રમાણં જીવન્તિ શતાનિ દશ પઞ્ચ ચ
'ત્યાંના શ્રેષ્ઠ મનુષ્યો અગિયાર હજાર એક સો પચાસ વર્ષ જેટલું આયુષ્ય પામે છે.'
તસ્મિન્વર્ષે મહાવૃક્ષો લકુચઃ પત્ત્રસંશ્રયઃ તસ્ય પીત્વા ફલરસં તત્ર જીવન્તિ માનવાઃ
'આ પ્રદેશમાં એક મોટું લકુચા વૃક્ષ છે, જેની છાંયામાં લોકો રહે છે. તેના ફળનો રસ પીધા તેઓ જીવન વિતાવે છે.'
શૃઙ્ગસાહ્વસ્ય શૃઙ્ગાણિ ત્રીણિ તાનિ મહાન્તિ વૈ એકં મણિયુતં તત્ર એકં તુ કનકાન્વિતમ્ સર્વરત્નમયં ચૈકં ભુવનૈરુપશોભિતમ્
'શૃંગસાહ્વ પર્વતના ત્રણ વિશાળ શિખરો છે: એક રત્નોથી, એક સોનાથી અને એક સર્વપ્રકારના મોંઘા રત્નોથી શોભાયમાન છે.'
ઉત્તરે ચાસ્ય શૃઙ્ગસ્ય સમુદ્રાન્તે ચ દક્ષિણે કુરવસ્તત્ર તદ્વર્યં પુણ્યં સિદ્ધનિષેવિતમ્
'આ શ્રૃંગ પર્વતના ઉત્તર તરફ અને દક્ષિણ કાંઠે દરિયાની બાજુએ કુરુઓ વસે છે; એ પ્રદેશ પવિત્ર છે અને સિદ્ધ લોકો ત્યાં રહે છે.'
તત્ર વૃક્ષા મધુફલા દિવ્યામૃતમયાપગાઃ વસ્ત્રાણિ તે પ્રસૂયન્તે ફલૈશ્ચાભરણાનિ ચ
'ત્યાં વૃક્ષો મધમીઠાં ફળ આપે છે, દિવ્ય અમૃત જેવી નદીઓ વહે છે. ફળોમાંથી વસ્ત્રો અને આભૂષણો પણ મળે છે.'
સર્વકામપ્રદાતારઃ કેચિદ્વૃક્ષા મનોરમાઃ અપરે ક્ષીરિણો નામ વૃક્ષાસ્તત્ર મનોરમાઃ યે રક્ષન્તિ સદા ક્ષીરં ષડ્રસં ચામૃતોપમમ્
'કેટલાક મનોહર વૃક્ષો સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરે છે. બીજા, દૂધવૃક્ષ તરીકે ઓળખાતા, હંમેશા છ સ્વાદવાળું અમૃત સમાન દૂધ આપે છે, જો કોઈ તેને સાચવે.'
સર્વા મણિમયી ભૂમિઃ સૂક્ષ્મા કાઞ્ચનવાલુકા સર્વત્ર સુખસંસ્પર્શા નિઃશબ્દાઃ પવનાઃ શુભાઃ
આ સમગ્ર જમીન રત્નોથી બનેલી છે, સુક્ષ્મ સોનાની રેતીથી ભરપૂર છે, દરેક જગ્યાએ સ્પર્શે આનંદ આપે છે અને ત્યાંના પવનો પણ મૌન અને શુભ છે.
દેવલોકચ્યુતાસ્તત્ર જાયન્તે માનવાઃ શુભાઃ શુક્લાભિજનસમ્પન્નાઃ સર્વે તે સ્થિરયૌવનાઃ
ત્યાં દેવલોકમાંથી પડેલા શુભ મનુષ્યો જન્મે છે; બધા શુદ્ધ વંશવાળા અને કાયમ યુવાન રહે છે.
મિથુનાનિ પ્રજાયન્તે સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ તેષાં તે ક્ષીરિણાં ક્ષીરં પિબન્તિ હ્યમૃતોપમમ્
ત્યાં દંપતિઓ જન્મે છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાસ જેવી સુંદર હોય છે; તેઓ દુધાળાંઓનું દુધ પીવે છે, જે અમૃત જેવું મીઠું હોય છે.
એકાહાજ્જાયતે યુગ્મં સમં ચૈવ વિવર્ધતે સમં રૂપં ચ શીલં ચ સમં ચૈવ મ્રિયન્તિ વૈ
એક જ દિવસે એક જોડી જન્મે છે, બંને એકસાથે મોટા થાય છે, તેમનું રૂપ અને સ્વભાવ સરખું રહે છે અને બંને એકસાથે મૃત્યુ પામે છે.
એકૈકમનુરક્તાશ્ચ ચક્રવાકમિવ ધ્રુવમ્ અનામયા હ્યશોકાશ્ચ નિત્યં મુદિતમાનસાઃ
દરેક એકમેકને ચિત્તથી ચાહે છે, જેમ ચક્રવાક પક્ષીઓ હોય છે; તેઓને કોઈ રોગ કે દુઃખ નથી અને હંમેશા આનંદિત મનથી રહે છે.
દશ વર્ષસહસ્રાણિ દશ વર્ષશતાનિ ચ જીવન્તિ ચ મહાસત્ત્વા ન ચાન્યા સ્ત્રી પ્રવર્તતે
આ મહાન જીવાત્માઓ દસ હજાર અને દસ સો વર્ષ જીવે છે અને કોઈ બીજી સ્ત્રી સાથે સંબંધ નથી.
એવમેવ નિસર્ગો વૈ વર્ષાણાં ભારતે યુગે દૃષ્ટઃ પરમધર્મજ્ઞાઃ કિં ભૂયઃ કથયામિ વઃ
ભારત યુગમાં વર્ષોનો સ્વભાવ એવો જ રહ્યો છે, જે પરમ ધર્મ જાણે છે તેઓએ આવું જ જોયું છે; હવે હું તમને શું વધુ કહું?
આખ્યાતાસ્ત્વેવમૃષયઃ સૂતપુત્રેણ ધીમતા ઉત્તરશ્રવણે ભૂયઃ પપ્રચ્છુઃ સૂતનન્દનમ્
આ રીતે ધીરૂ સૂતપુત્રે ઋષિઓને કહેલું; ઉત્તર શ્રવણમાં ઋષિઓએ ફરી સૂતનંદનને પ્રશ્ન કર્યો.
યદિદં ભારતં વર્ષં યસ્મિન્ સ્વાયમ્ભુવાદયઃ ચતુર્દશૈવ મનવઃ પ્રજાસર્ગં સસર્જિરે
આ ભારતભૂમિ છે, જેમાં સ્વાયંભુવથી શરૂ કરીને ચૌદ મનુઓએ જીવસૃષ્ટિ સર્જી છે.
એતદ્ વેદિતુમ્ ઇચ્છામઃ સકાશાત્તવ સુવ્રત ઉત્તરશ્રવણં ભૂયઃ પ્રબ્રૂહિ વદતાં વર
હે સુવ્રત, અમને આ વાત તારી પાસેથી જાણવાની ઇચ્છા છે; હે શ્રેષ્ઠ વક્તા, ફરીથી ઉત્તર શ્રવણ કહો.
એતચ્છ્રુત્વા ઋષીણાં તુ પ્રાબ્રવીલ્લૌમહર્ષણિઃ પૌરાણિકસ્તદા સૂત ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્
આ સાંભળીને લૌમહર્ષણ નામના પુરાણકથાકાર ઋષિઓને, જેમનું મન શુદ્ધ હતું, એમને વાત કરી.
બુદ્ધ્યા વિચાર્ય બહુધા વિમૃશ્ય ચ પુનઃ પુનઃ તેભ્યસ્તુ કથયામાસ ઉત્તરશ્રવણં તદા
બહુવિધ રીતે વિચાર કરીને અને વારંવાર મનન કરીને, તેણે ઋષિઓને ઉત્તર શ્રવણ કહ્યું.