મધ્યમઃ પઞ્ચશતિકસ્ ત્રિશતેનાધમઃ સ્મૃતઃ ચતુર્થાંશેન વિષ્કમ્ભપર્વતાઃ સ્યુઃ સમન્તતઃ
મધ્યમ પર્વત પાંચસો માનનો ગણાય છે, અને નીચો ત્રણસો માનનો કહેવાય છે; ચારમો ભાગ લઈ ચારે બાજુ વિશ્કંભ પર્વતો બનાવવાના છે.
પૂર્વેણ વજ્રગોમેદૈર્ દક્ષિણેનેન્દ્રનીલકૈઃ પદ્મરાગયુતઃ કાર્યો વિદ્વદ્ભિર્ગન્ધમાદનઃ
ગંધમાદન પર્વત વિદ્વાનો પૂર્વ બાજુ વજ્ર અને ગોમેદ રત્નોથી, દક્ષિણ બાજુ ઇન્દ્રનીલથી અને પદ્મરાગથી શોભિત બનાવે.
વૈદૂર્યવિદ્રુમૈઃ પશ્ચાત્ સમ્મિશ્રો વિમલાચલઃ પદ્મરાગૈઃ સસૌવર્ણૈર્ ઉત્તરેણ ચ વિન્યસેત્
પશ્ચિમ બાજુ વૈદૂર્ય અને વિદ્રુમ રત્નોનું મિશ્રણ કરીને વિમલાચલ પર્વત બનાવવો, અને ઉત્તર બાજુ પદ્મરાગ અને સોનાથી શોભિત કરવો.
ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ અત્રાપિ પરિકલ્પયેત્ તદ્વદાવાહનં કુર્યાદ્ વૃક્ષાન્દેવાંશ્ચ કાઞ્ચનાન્
અહીં પણ બધું ધાન્ય પર્વતની જેમ જ ગોઠવવું, અને એ જ રીતે અવાહન કરીને વૃક્ષો તથા દેવતાઓ પણ સોનાના બનાવવાના.
પૂજયેત્પુષ્પગન્ધાદ્યૈઃ પ્રભાતે ચ વિમત્સરઃ પૂર્વવદ્ગુરુઋત્વિગ્ભ્ય ઇમાન્મન્ત્રાનુદીરયેત્
પ્રભાતે, મનમાં ઈર્ષ્યા વિના, ફૂલો, સુગંધ વગેરેથી પૂજા કરવી; અને અગાઉ જે રીતે ગુરુએ ઋત્વિજોને મંત્રો સંભળાવ્યા હતા, એ જ રીતે સંભળાવવું.
યદા દેવગણાઃ સર્વે સર્વરત્નેષ્વવસ્થિતાઃ ત્વં ચ રત્નમયો નિત્યં નમસ્તે ઽસ્તુ સદાચલ
જ્યારે બધા દેવતાઓ સર્વ રત્નોમાં સ્થિત થાય છે અને તું પણ હંમેશા રત્નમય છે, ત્યારે, હે સદા પર્વત, તને વંદન છે.
યસ્માદ્રત્નપ્રદાનેન તુષ્ટિં પ્રકુરુતે હરિઃ સદા રત્નપ્રદાનેન તસ્માન્નઃ પાહિ પર્વત
કારણ કે હરી રત્નદાનથી હંમેશા પ્રસન્ન થાય છે, તેથી, હે પર્વત, તું અમને રત્નદાનથી હંમેશા રક્ષ કર.
અનેન વિધિના યસ્તુ દદ્યાદ્રત્નમયં ગિરિમ્ સ યાતિ વિષ્ણુસાલોક્યમ્ અમરેશ્વરપૂજિતઃ
જે વ્યક્તિ આ વિધિ પ્રમાણે રત્નમય પર્વત અર્પણ કરે છે, તે અમરેશ્વર દ્વારા પૂજિત વિષ્ણુના લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
યાવત્કલ્પશતં સાગ્રં વસેચ્ચેહ નરાધિપ રૂપારોગ્યગુણોપેતઃ સપ્તદ્વીપાધિપો ભવેત્
એવો રાજા અહીં સો કલ્પ અને થોડી વધુ અવધિ સુધી રૂપ, આરોગ્ય અને ગુણોથી યુક્ત રહી સાત દ્વીપનો અધિપતિ બને છે.
બ્રહ્મહત્યાદિકં કિંચિદ્ યદત્રામુત્ર વા કૃતમ્ તત્સર્વં નાશમાયાતિ ગિરિર્વજ્રહતો યથા
અહીં કે ક્યાંય પણ બ્રાહ્મણહત્યા વગેરે જેવું પાપ થયું હોય, એ બધું વીજળીથી તૂટી ગયેલા પર્વત જેવું નાશ પામે છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રૌપ્યાચલમનુત્તમમ્ યત્પ્રદાનાન્નરો યાતિ સોમલોકમનુત્તમમ્
હવે હું શ્રેષ્ઠ ચાંદીના પર્વત વિશે કહું છું, જેના દાનથી મનુષ્ય ઉત્તમ સોમલોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
દશભિઃ પલસાહસ્રૈર્ ઉત્તમો રજતાચલઃ પઞ્ચભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તસ્ તદર્ધેનાધમઃ સ્મૃતઃ
દસ હજાર પળનું શ્રેષ્ઠ ચાંદીનું પર્વત કહેવાય છે, પાંચ હજાર પળનું મધ્યમ અને તેનો અડધો પળનો નીચો ગણાય છે.
અશક્તો વિંશતેરૂર્ધ્વં કારયેચ્છક્તિતસ્તદા વિષ્કમ્ભપર્વતાંસ્તદ્વત્ તુરીયાંશેન કલ્પયેત્
વીસ પળથી વધુ બનાવવું શક્ય ન હોય તો, જેટલી શક્તિ હોય તેટલું બનાવવું; અને વિશ્કંભ પર્વતો પણ એ જ રીતે ચોથા ભાગથી ગોઠવવા.
પૂર્વવદ્રાજતાન્કુર્વન્ મન્દરાદીન્વિધાનતઃ કલધૌતમયાંસ્તદ્વલ્ લોકેશાનર્ચયેદ્બુધઃ
પહેલાની જેમ ચાંદીના પર્વતો અને મન્દરાદિ પર્વતો નિયમ પ્રમાણે બનાવી, કલધૌત ચાંદીની વાસણોથી લોકપાલોની પૂજા કરવી.
બ્રહ્મવિષ્ણ્વર્કવાન્કાર્યો નિતમ્બો ઽત્ર હિરણ્મયઃ રાજતં સ્યાદ્યદન્યેષાં સર્વં તદિહ કાઞ્ચનમ્
અહીં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને અર્કનું નિર્માણ કરવું અને પર્વતની તળેટી સોનાની હોવી જોઈએ; અન્ય બધું ચાંદીનું અને જે અહીં છે તે બધું સોનાનું રાખવું.
શેષં તુ પૂર્વવત્કુર્યાદ્ ધોમજાગરણાદિકમ્ દદ્યાત્તતઃ પ્રભાતે તુ ગુરવે રૌપ્યપર્વતમ્
બાકીનું કાર્ય પણ પૂર્વની જેમ, હોમ અને રાતજાગરણ સહિત કરવું; પછી સવારે ગુરુને ચાંદીનો પર્વત અર્પણ કરવો.
વિષ્કમ્ભશૈલાનૃત્વિગ્ભ્યઃ પૂજ્યવસ્ત્રવિભૂષણૈઃ ઇમં મન્ત્રં પઠન્દદ્યાદ્ દર્ભપાણિર્વિમત્સરઃ
વિશ્કંભ પર્વતો ઋત્વિજોને પૂજા, વસ્ત્ર અને આભૂષણ સાથે આપવાના; અને આ મંત્ર બોલી, દર્ભા હાથમાં લઈ, ઈર્ષ્યા વિના દાન કરવું.
પિતૄણાં વલ્લભો યસ્માદ્ ધરીન્દ્રાણાં શિવસ્ય ચ પાહિ રાજત તસ્માત્ત્વં શોકસંસારસાગરાત્
તું પિતૃઓ, પૃથ્વીપતિઓ અને શિવને પ્રિય છે, તેથી, હે ચાંદીના પર્વત, અમને દુઃખ અને જન્મમરણના સાગરથી બચાવ.
ઇત્થં નિવેદ્ય યો દદ્યાદ્ રજતાચલમુત્તમમ્ ગવામયુતદાનસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ
આ રીતે, જે મનુષ્ય શ્રેષ્ઠ ચાંદીના પર્વતનું દાન કરે છે અને તે પ્રમાણે જાહેરાત કરે છે, તેને દસ હજાર ગાય દાન કરવાનો ફળ મળે છે.
સોમલોકે સ ગન્ધર્વૈઃ કિંનરાપ્સરસાં ગણૈઃ પૂજ્યમાનો વસેદ્વિદ્વાન્ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
સોમલોકમાં, વિદ્વાન મનુષ્ય ગંધર્વો, કિન્નરો અને અપ્સરાઓના સમૂહો દ્વારા સન્માનિત થઈને, સૃષ્ટિનો અંત આવે ત્યાં સુધી વસે છે.
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ શર્કરાશૈલમુત્તમમ્ યસ્ય પ્રદાનાદ્વિષ્ણ્વર્કરુદ્રાસ્તુષ્યન્તિ સર્વદા
હવે હું શ્રેષ્ઠ ખાંડના પર્વત વિશે કહું છું, જેના દાનથી વિષ્ણુ, અર્ક અને રુદ્ર હંમેશાં પ્રસન્ન થાય છે.
અષ્ટાભિઃ શર્કરાભારૈર્ ઉત્તમઃ સ્યાન્મહાચલઃ ચતુર્ભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તો ભારાભ્યામધમઃ સ્મૃતઃ
આઠ ભાર ખાંડથી બનાવેલો પર્વત શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, ચાર ભારથી મધ્યમ કહેવાય છે અને બે ભારથી નીચો માનવામાં આવે છે.
ભારેણ વાર્ધભારેણ કુર્યાદ્યઃ સ્વલ્પવિત્તવાન્ વિષ્કમ્ભપર્વતાન્કુર્યાત્ તુરીયાંશેન માનવઃ
જેની પાસે ઓછું ધન હોય તે અડધો કે ચોથો ભાર લઈને પર્વત બનાવી શકે છે; મનુષ્યએ ચોથા ભાગથી પર્વતો બનાવવા જોઈએ.
ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ આસાદ્યામરસંયુતમ્ મેરોરુપરિ તદ્વચ્ચ સ્થાપ્યં હેમતરુત્રયમ્
ધાન્યપર્વતની જેમ બધું અમૃત સાથે તૈયાર કરવું જોઈએ; એ જ રીતે, મેરુ પર્વતના શિખરે ત્રણ સોનાના વૃક્ષો મૂકવા.
મન્દારઃ પારિજાતશ્ચ તૃતીયઃ કલ્પપાદપઃ એતદ્વૃક્ષત્રયં મૂર્ધ્નિ સર્વેષ્વપિ નિયોજયેત્
મંદાર, પારિજાત અને ત્રીજું કલ્પવૃક્ષ—આ ત્રણેય વૃક્ષો દરેક પર્વતના શિખરે સ્થાપિત કરવા જોઈએ.
હરિચન્દનસંતાનૌ પૂર્વપશ્ચિમભાગયોઃ નિવેશ્યૌ સર્વશૈલેષુ વિશેષાચ્છર્કરાચલે
દરેક પર્વત પર, ખાસ કરીને ખાંડના પર્વત પર, પૂર્વ અને પશ્ચિમ બાજુએ બે હરિચંદનના વૃક્ષો મૂકવા.
મન્દરે કામદેવસ્તુ પ્રત્યગ્વક્ત્રઃ સદા ભવેત્ ગન્ધમાદનશૃઙ્ગે તુ ધનદઃ સ્યાદુદઙ્મુખઃ
મંદાર પર્વત પર કામદેવ હંમેશા પશ્ચિમ તરફ મુખ રાખે; અને ગંધમાદન પર્વતના શિખરે ધનદેવ ઉત્તર તરફ મુખ રાખે.
પ્રાઙ્મુખો વેદમૂર્તિસ્તુ હંસઃ સ્યાદ્વિપુલાચલે હૈમી સુપાર્શ્વે સુરભિર્ દક્ષિણાભિમુખી ભવેત્
વિશાળ પર્વત પર, વેદરૂપ હંસ પૂર્વ દિશા તરફ મુખ રાખે; અને સોનાની બાજુએ સુરભિ દક્ષિણ તરફ મુખ રાખે.
ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ આવાહનવિધાનકમ્ કૃત્વા તુ ગુરવે દદ્યાન્ મધ્યમં પર્વતોત્તમમ્ ઋત્વિગ્ભ્યશ્ ચતુરઃ શૈલાન્ ઇમાન્મન્ત્રાનુદીરયન્
ધાન્યપર્વતની જેમ બધાં આવાહનવિધિઓ કરી, પછી મધ્યમ પર્વત ગુરુને આપવો અને ચાર પર્વતો ઋત્વિજોને મંત્રોચ્ચાર સાથે અર્પણ કરવા.
સૌભાગ્યામૃતસારો ઽયં પર્વતઃ શર્કરાયુતઃ તસ્માદાનન્દકારી ત્વં ભવ શૈલેન્દ્ર સર્વદા
આ ખાંડથી ભરેલો પર્વત સૌભાગ્યરૂપ અમૃતનો સાર છે; તેથી, હે પર્વતરાજ, તું હંમેશા આનંદ આપનાર બન.