યસ્માન્મધુવધે વિષ્ણોર્ દેહસ્વેદસમુદ્ભવાઃ તિલાઃ કુશાશ્ચ માષાશ્ચ તસ્માચ્છાન્ત્યૈ ભવત્વિહ
મધુના સંહાર સમયે, વિષ્ણુના શરીરથી નીકળેલા પસીનાથી તિલ, કુશ અને માષ ઉત્પન્ન થયા છે; તેથી, એ અહીં શાંતિ લાવે.
હવ્યે કવ્યે ચ યસ્માચ્ચ તિલા એવાભિરક્ષણમ્ ભવાદુદ્ધર શૈલેન્દ્ર તિલાચલ નમો ઽસ્તુ તે
દેવતાઓ અને પિતૃઓને હવનમાં માત્ર તિલ જ ઉપયોગી છે; પર્વતશ્રેષ્ઠ તિલપર્વત, તને વંદન છે; તું મને ઉદ્ધાર કર.
ઇત્યામન્ત્ર્ય ચ યો દદ્યાત્ તિલાચલમનુત્તમમ્ સ વૈષ્ણવં પદં યાતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્
આ રીતે વિધિપૂર્વક તિલનો શ્રેષ્ઠ પર્વત જે આપે છે, તે વૈષ્ણવ પદને પામે છે, જ્યાંથી પાછા ફરવું અતિ દુર્લભ છે.
દીર્ઘાયુષ્યં સમાપ્નોતિ પુત્રપૌત્રૈશ્ચ મોદતે પિતૃભિર્દેવગન્ધર્વૈઃ પૂજ્યમાનો દિવં વ્રજેત્
તેને દીર્ઘ આયુષ્ય મળે છે, પુત્ર અને પૌત્રો સાથે આનંદ માણે છે, પિતૃઓ, દેવતાઓ અને ગંધર્વો દ્વારા પૂજિત થઈને સ્વર્ગમાં જાય છે.
અથાતઃ સમ્પ્રવક્ષ્યામિ કાર્પાસાચલમુત્તમમ્ યત્પ્રદાનાન્નરો નિત્યમ્ આપ્નોતિ પરમં પદમ્
હવે હું શ્રેષ્ઠ કાપસના પર્વત વિશે કહું છું; જે મનુષ્ય તેને આપે છે, તે હંમેશા પરમ પદને પ્રાપ્ત કરે છે.
કાર્પાસપર્વતસ્ તદ્વદ્ વિંશદ્ભારૈર્ ઇહોત્તમઃ દશભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તઃ પઞ્ચભિસ્ત્વધમઃ સ્મૃતઃ ભારેણાલ્પધનો દદ્યાદ્ વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ
વીસ ભારનો કાપસ પર્વત શ્રેષ્ઠ કહેવાય, દસ ભારનો મધ્યમ અને પાંચ ભારનો નીચો ગણાય છે; જેની પાસે ઓછું ધન હોય, તે પણ કંજૂસી વિના પોતાની શક્તિ પ્રમાણે આપે.
ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ આસાદ્ય મુનિપુંગવ પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં દદ્યાદિદમુદીરયેત્
મુનિશ્રેષ્ઠ, જેમ અનાજના પર્વત માટે બધું તૈયાર કરાય છે, તેમ પ્રભાતે આ કાપસ પર્વત પણ વિધિપૂર્વક આપવો.
ત્વમેવાવરણં યસ્માલ્ લોકાનામિહ સર્વદા કાર્પાસાદ્રે નમસ્તુભ્યમ્ અઘૌઘધ્વંસનો ભવ
તમે હંમેશા સર્વલોકોનું આવરણ છો, એ કાપસ પર્વત, તમને વંદન છે; પાપોના સમૂહનો નાશક બની જાવ.
ઇતિ કાર્પાસશૈલેન્દ્રં યો દદ્યાચ્છર્વસંનિધૌ રુદ્રલોકે વસેત્કલ્પં તતો રાજા ભવેદિહ
જે શ્રીકાપસ પર્વત શિવજીની હાજરીમાં આપે છે, તે રુદ્રલોકમાં એક કલ્પ સુધી વસે છે અને પછી અહીં રાજા બને છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ ઘૃતાચલમનુત્તમમ્ તેજો ઽમૃતમયં દિવ્યં મહાપાતકનાશનમ્
હવે હું શ્રેષ્ઠ ઘી પર્વતનું વર્ણન કરું છું, જે તેજ અને અમૃતથી ભરપૂર, દિવ્ય અને મહાપાપોનો નાશક છે.
વિંશત્યા ઘૃતકુમ્ભાનામ્ ઉત્તમઃ સ્યાદ્ઘૃતાચલઃ દશભિર્મધ્યમઃ પ્રોક્તઃ પઞ્ચભિસ્ત્વધમઃ સ્મૃતઃ
વીસ ઘીથી ભરેલા માટલાંનો પર્વત શ્રેષ્ઠ છે, દસ માટલાંનો મધ્યમ અને પાંચ માટલાંનો નીચો ગણાય છે.
અલ્પવિત્તો ઽપિ યઃ કુર્યાદ્ દ્વાભ્યામિહ વિધાનતઃ વિષ્કમ્ભપર્વતાંસ્તદ્વચ્ ચતુર્ભાગેણ કલ્પયેત્
જેનું ધન ઓછું હોય, તે પણ નિયમ પ્રમાણે બે માટલાંથી પર્વત બનાવે અને ચાર ભાગમાં આધાર પર્વતો ગોઠવે.
શાલિતણ્ડુલપાત્રાણિ કુમ્ભોપરિ નિવેશયેત્ કારયેત્સંહતાનુચ્ચાન્ યથાશોભં વિધાનતઃ
ઘી ભરેલા માટલાં પર ચોખા અને ધાનના વાસણ ગોઠવવા, અને તે બધું ગોઠવતી વખતે મજબૂત અને ઊંચું ગોઠવવું, જેમ વિધિ પ્રમાણે શોભે તેમ.
વેષ્ટયેચ્છુક્લવાસોભિર્ ઇક્ષુદણ્ડફલાદિકૈઃ ધાન્યપર્વતવચ્છેષં વિધાનમિહ પઠ્યતે
માટલાંને સફેદ કપડાંથી વાળવા, શેરડીના ડાંગર અને ફળોથી શોભાવવું, અને બાકી વિધિ અનાજ પર્વત જેવો જ કરવો.
અધિવાસનપૂર્વં ચ તદ્વદ્ધોમસુરાર્ચનમ્ પ્રભાતાયાં તુ શર્વર્યાં ગુરવે તં નિવેદયેત્ વિષ્કમ્ભપર્વતાંસ્તદ્વદ્ ઋત્વિગ્ભ્યઃ શાન્તમાનસઃ
યોગ્ય રીતે અધિવાસન, હોમ અને પૂજા કર્યા પછી, પ્રભાતે ગુરુને મુખ્ય પર્વત અર્પણ કરવો અને શાંત મનથી આધાર પર્વતો ઋત્વિજોને આપવા.
સંયોગાદ્ઘૃતમુત્પન્નં યસ્માદમૃતતેજસોઃ તસ્માદ્ધૃતાર્ચિર્વિશ્વાત્મા પ્રીયતામત્ર શંકરઃ
ઘી અમૃતરૂપ તેજના મિલનથી ઉત્પન્ન થાય છે, તેથી વિશ્વાત્મા શંકરજી ઘીના જ્યોતથી અહીં પ્રસન્ન થાય.
યસ્માત્તેજોમયં બ્રહ્મ ઘૃતે તદ્વિદ્ધ્યવસ્થિતમ્ ઘૃતપર્વતરૂપેણ તસ્માત્ત્વં પાહિ નો ઽનિશમ્
કારણ કે તેજમય બ્રહ્મા ઘીમાં વસે છે, તેથી ઘી પર્વતના રૂપમાં તે અહીં છે, એથી હંમેશા અમારો રક્ષક બનો.
અનેન વિધિના દદ્યાદ્ ઘૃતાચલમનુત્તમમ્ મહાપાતકયુક્તો ઽપિ લોકમાપ્નોતિ શાંકરમ્
આ વિધિથી શ્રેષ્ઠ ઘી પર્વત જે આપે છે, તે મહાપાપી હોય તો પણ શાંકરલોકને પામે છે.
હંસસારસયુક્તેન કિઙ્કિણીજાલમાલિના વિમાનેનાપ્સરોભિશ્ચ સિદ્ધવિદ્યાધરૈર્ વૃતઃ વિહરેત્પિતૃભિઃ સાર્ધં યાવદાભૂતસંપ્લવમ્
હંસ અને સારસથી યુક્ત, ઘંટાવાળી વિમાનમાં, અપ્સરા, સિદ્ધ અને વિદ્યા ધરાવાળાઓથી ઘેરાઈને, પિતૃઓ સાથે સૃષ્ટિના અંત સુધી આનંદ માણે છે.
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ રત્નાચલમનુત્તમમ્ મુક્તાફલસહસ્રેણ પર્વતઃ સ્યાદનુત્તમઃ
હવે હું શ્રેષ્ઠ રત્ન પર્વતનું વર્ણન કરું છું; જેમાં હજાર મુક્તા હોય તે પર્વત સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે.
મધ્યમઃ પઞ્ચશતિકસ્ ત્રિશતેનાધમઃ સ્મૃતઃ ચતુર્થાંશેન વિષ્કમ્ભપર્વતાઃ સ્યુઃ સમન્તતઃ
મધ્યમ પર્વત પાંચસો માનનો ગણાય છે, અને નીચો ત્રણસો માનનો કહેવાય છે; ચારમો ભાગ લઈ ચારે બાજુ વિશ્કંભ પર્વતો બનાવવાના છે.
પૂર્વેણ વજ્રગોમેદૈર્ દક્ષિણેનેન્દ્રનીલકૈઃ પદ્મરાગયુતઃ કાર્યો વિદ્વદ્ભિર્ગન્ધમાદનઃ
ગંધમાદન પર્વત વિદ્વાનો પૂર્વ બાજુ વજ્ર અને ગોમેદ રત્નોથી, દક્ષિણ બાજુ ઇન્દ્રનીલથી અને પદ્મરાગથી શોભિત બનાવે.
વૈદૂર્યવિદ્રુમૈઃ પશ્ચાત્ સમ્મિશ્રો વિમલાચલઃ પદ્મરાગૈઃ સસૌવર્ણૈર્ ઉત્તરેણ ચ વિન્યસેત્
પશ્ચિમ બાજુ વૈદૂર્ય અને વિદ્રુમ રત્નોનું મિશ્રણ કરીને વિમલાચલ પર્વત બનાવવો, અને ઉત્તર બાજુ પદ્મરાગ અને સોનાથી શોભિત કરવો.
ધાન્યપર્વતવત્સર્વમ્ અત્રાપિ પરિકલ્પયેત્ તદ્વદાવાહનં કુર્યાદ્ વૃક્ષાન્દેવાંશ્ચ કાઞ્ચનાન્
અહીં પણ બધું ધાન્ય પર્વતની જેમ જ ગોઠવવું, અને એ જ રીતે અવાહન કરીને વૃક્ષો તથા દેવતાઓ પણ સોનાના બનાવવાના.
પૂજયેત્પુષ્પગન્ધાદ્યૈઃ પ્રભાતે ચ વિમત્સરઃ પૂર્વવદ્ગુરુઋત્વિગ્ભ્ય ઇમાન્મન્ત્રાનુદીરયેત્
પ્રભાતે, મનમાં ઈર્ષ્યા વિના, ફૂલો, સુગંધ વગેરેથી પૂજા કરવી; અને અગાઉ જે રીતે ગુરુએ ઋત્વિજોને મંત્રો સંભળાવ્યા હતા, એ જ રીતે સંભળાવવું.
યદા દેવગણાઃ સર્વે સર્વરત્નેષ્વવસ્થિતાઃ ત્વં ચ રત્નમયો નિત્યં નમસ્તે ઽસ્તુ સદાચલ
જ્યારે બધા દેવતાઓ સર્વ રત્નોમાં સ્થિત થાય છે અને તું પણ હંમેશા રત્નમય છે, ત્યારે, હે સદા પર્વત, તને વંદન છે.
યસ્માદ્રત્નપ્રદાનેન તુષ્ટિં પ્રકુરુતે હરિઃ સદા રત્નપ્રદાનેન તસ્માન્નઃ પાહિ પર્વત
કારણ કે હરી રત્નદાનથી હંમેશા પ્રસન્ન થાય છે, તેથી, હે પર્વત, તું અમને રત્નદાનથી હંમેશા રક્ષ કર.
અનેન વિધિના યસ્તુ દદ્યાદ્રત્નમયં ગિરિમ્ સ યાતિ વિષ્ણુસાલોક્યમ્ અમરેશ્વરપૂજિતઃ
જે વ્યક્તિ આ વિધિ પ્રમાણે રત્નમય પર્વત અર્પણ કરે છે, તે અમરેશ્વર દ્વારા પૂજિત વિષ્ણુના લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.
યાવત્કલ્પશતં સાગ્રં વસેચ્ચેહ નરાધિપ રૂપારોગ્યગુણોપેતઃ સપ્તદ્વીપાધિપો ભવેત્
એવો રાજા અહીં સો કલ્પ અને થોડી વધુ અવધિ સુધી રૂપ, આરોગ્ય અને ગુણોથી યુક્ત રહી સાત દ્વીપનો અધિપતિ બને છે.
બ્રહ્મહત્યાદિકં કિંચિદ્ યદત્રામુત્ર વા કૃતમ્ તત્સર્વં નાશમાયાતિ ગિરિર્વજ્રહતો યથા
અહીં કે ક્યાંય પણ બ્રાહ્મણહત્યા વગેરે જેવું પાપ થયું હોય, એ બધું વીજળીથી તૂટી ગયેલા પર્વત જેવું નાશ પામે છે.