યદા તુ શુક્લસપ્તમ્યામ્ આદિત્યસ્ય દિનં ભવેત્ સા તુ કલ્યાણિની નામ વિજયા ચ નિગદ્યતે
જ્યારે શુક્લપક્ષની સપ્તમી તિથીએ રવિવાર આવે, ત્યારે એ દિવસ કલ્યાણિની કહેવાય છે અને તેને વિજયા પણ કહે છે.
પ્રાતર્ગવ્યેન પયસા સ્નાનમસ્યાં સમાચરેત્ તતઃ શુક્લામ્બરઃ પદ્મમ્ અક્ષતાભિઃ પ્રકલ્પયેત્
એ દિવસે સવારે ગાયના દુધથી સ્નાન કરવું, પછી સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, અખંડ ચોખા વડે કમળ તૈયાર કરવું.
પ્રાઙ્મુખો ઽષ્ટદલં મધ્યે તદ્વદ્વૃત્તાં ચ કર્ણિકામ્ પુષ્પાક્ષતાભિર્દેવેશં વિન્યસેત્સર્વતઃ ક્રમાત્
પૂર્વ દિશા તરફ મોઢું કરીને, આઠ પાંખડાવાળું કમળ અને વચ્ચે ગોળ કર્ણિકા બનાવવી. દરેક પાંખડીએ ફૂલ અને અખંડ ચોખાથી દેવને ક્રમશઃ સ્થાપવું.
પૂર્વેણ તપનાયેતિ માર્તણ્ડાયેતિ ચાનલે યામ્યે દિવાકરાયેતિ વિધાત્ર ઇતિ નૈરૃતે
પૂર્વ પાંખડીએ 'તપનાય' માટે, દક્ષિણ-પૂર્વે 'માર્તંડ' માટે, દક્ષિણમાં 'દિવાકર' માટે અને દક્ષિણ-પશ્ચિમે 'વિધાતા' માટે સ્થાપવું.
પશ્ચિમે વરુણાયેતિ ભાસ્કરાયેતિ ચાનિલે સૌમ્યે વિકર્તનાયેતિ રવયે ચાષ્ટમે દલે
પશ્ચિમમાં 'વરુણ' માટે, ઉત્તર-પશ્ચિમે 'ભાસ્કર' માટે, ઉત્તર પાંખડીએ 'વિકર્તન' માટે અને આઠમા પાંખડીએ 'રવિ' માટે સ્થાપવું.
આદાવન્તે ચ મધ્યે ચ નમો ઽસ્તુ પરમાત્મને મન્ત્રૈરેભિઃ સમભ્યર્ચ્ય નમસ્કારાન્તદીપિતૈઃ
આ બધાં મંત્રોથી આરંભ, અંત અને મધ્યમાં પરમાત્માને નમન કરવું, અને અંતે દિપ પ્રદાન તથા પ્રણામથી પૂજન પૂર્ણ કરવું.
શુક્લવસ્ત્રૈઃ ફલૈર્ભક્ષ્યૈર્ ધૂપમાલ્યાનુલેપનૈઃ સ્થણ્ડિલે પૂજયેદ્ભક્ત્યા ગુડેન લવણેન ચ
સફેદ વસ્ત્ર, ફળ, ભોજન, ધૂપ, ફૂલમાળા અને સુગંધિત લપસણથી, ભક્તિપૂર્વક વેદિકાએ પૂજન કરવું. ગુડ અને મીઠું પણ અર્પણ કરવું.
તતો વ્યાહૃતિમન્ત્રેણ વિસૃજેદ્દ્વિજપુંગવાન્ શક્તિતઃ પૂજયેદ્ભક્ત્યા ગુડક્ષીરઘૃતાદિભિઃ તિલપાત્રં હિરણ્યં ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્
પછી વ્યાહૃતિ મંત્રથી બ્રાહ્મણોને સન્માનપૂર્વક વિદાય આપવી. શક્તિ અનુસાર, ગુડ, દુધ, ઘી વગેરેથી ભક્તિપૂર્વક પૂજન કરવું. તિલથી ભરેલું પાત્ર અને સોનુ બ્રાહ્મણને અર્પણ કરવું.
એવં નિયમકૃત્સુપ્ત્વા પ્રાતરુત્થાય માનવઃ કૃતસ્નાનજપો વિપ્રૈઃ સહૈવ ઘૃતપાયસમ્
આ રીતે નિયમ પાળીને, રાત્રે સુઈ, સવારે ઉઠીને, સ્નાન અને જપ કર્યા પછી, બ્રાહ્મણો સાથે ઘી અને દુધવાળું પાયસ ભોજન કરવું.
ભુક્ત્વા ચ વેદવિદુષે બિડાલવ્રતવર્જિતે ઘૃતપાત્રં સકનકં સોદકુમ્ભં નિવેદયેત્
ભોજન કર્યા પછી, જે વિદ્વાન અને બિડાળવ્રત ન પાળતા બ્રાહ્મણ હોય, તેમને ઘીનું પાત્ર, સોનાની વસ્તી અને પાણીનો કુંભ અર્પણ કરવો.
પ્રીયતામત્ર ભગવાન્ પરમાત્મા દિવાકરઃ અનેન વિધિના સર્વં માસિ માસિ વ્રતં ચરેત્
આ વિધિથી ભગવાન પરમાત્મા દિવાકર પ્રસન્ન થાય. આ રીતે દર મહિને વ્રત કરવું.
તતસ્ત્રયોદશે માસિ ગા વૈ દદ્યાત્ત્રયોદશ વસ્ત્રાલંકારસંયુક્તાઃ સુવર્ણાસ્યાઃ પયસ્વિનીઃ
પછી ત્રયોદશા મહિનાએ, ત્રયોદશ ગાયો, વસ્ત્ર અને આભૂષણોથી સજ્જ, સોનાની મુખવાળી અને દુધ આપતી ગાયો દાન આપવી.
એકામપિ પ્રદદ્યાદ્વા વિત્તહીનો વિમત્સરઃ ન વિત્તશાઠ્યં કુર્વીત યતો મોહાત્પતત્યધઃ
જો સંપત્તિ ઓછું હોય અને મનમાં ઈર્ષા ન હોય, તો એક ગાય પણ આપી શકાય. ધન માટે કપટ ન કરવું, કારણ કે મોહથી પતન થાય છે.
અનેન વિધિના યસ્તુ કુર્યાત્કલ્યાણસપ્તમીમ્ સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સૂર્યલોકે મહીયતે આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યમ્ અનન્તમિહ જાયતે
જે આ વિધિથી કલ્યાણ સપ્તમી કરે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, સૂર્યલોકમાં માન પામે છે અને અહીં અનંત આયુષ્ય, આરોગ્ય અને ઐશ્વર્ય મેળવે છે.
સર્વપાપહરા નિત્યં સર્વદૈવતપૂજિતા સર્વદુષ્ટોપશમની સદા કલ્યાણસપ્તમી
કલ્યાણ સપ્તમી સર્વ પાપો દૂર કરે છે, સર્વ દેવતાઓએ હંમેશા પૂજાય છે, બધા દુઃખ દૂર કરે છે અને સદા શુભ છે.
ઇમામનન્તફલદાં યસ્તુ કલ્યાણસપ્તમીમ્ શૃણોતિ પઠતે ચેહ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
જે આ અનંત ફળ આપતી કલ્યાણ સપ્તમીને સાંભળે કે વાંચે છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે.
વિશોકસપ્તમીં તદ્વદ્ વક્ષ્યામિ મુનિપુંગવ યામુપોષ્ય નરઃ શોકં ન કદાચિદિહાશ્નુતે
હે મહાન ઋષિ, હવે હું તમને વિશોકા સપ્તમીનું વર્ણન કરું છું, જેને પાળવાથી મનુષ્યને ક્યારેય દુઃખનો અનુભવ થતો નથી.
માઘે કૃષ્ણતિલૈઃ સ્નાત્વા ષષ્ઠ્યાં વૈ શુક્લપક્ષતઃ કૃતાહારઃ કૃસરયા દન્તધાવનપૂર્વકમ્ ઉપવાસવ્રતં કૃત્વા બ્રહ્મચારી ભવેન્નિશિ
માઘ માસમાં, શુક્લ પક્ષની છઠ્ઠા દિવસે, કાળા તલથી સ્નાન કરી, દાંત સાફ કરીને, મગ સાથે ભાત ખાઈ, ઉપવાસનું વ્રત ધારણ કરી, રાત્રે બ્રહ્મચર્ય રાખવું જોઈએ.
તતઃ પ્રભાત ઉત્થાય કૃતસ્નાનજપઃ શુચિઃ કૃત્વા તુ કાઞ્ચનં પદ્મમ્ અર્કાયેતિ ચ પૂજયેત્ કરવીરેણ રક્તેન રક્તવસ્ત્રયુગેન ચ
પછી, સવારે વહેલા ઉઠીને, સ્નાન-જપ કરીને શુદ્ધ થઈ, સૂર્યદેવની આરાધના કરવી—સોનાના કમળ, લાલ કરવીરનાં ફૂલ અને લાલ વસ્ત્રની જોડીથી ‘સૂર્યને’ કહીને પૂજન કરવું.
યથા વિશોકં ભુવનં ત્વયૈવાદિત્ય સર્વદા તથા વિશોકતા મે ઽસ્તુ ત્વદ્ભક્તિઃ પ્રતિજન્મ ચ
જે રીતે, હે સૂર્યદેવ, તમે હંમેશા જગતને દુઃખમુક્ત રાખો છો, એ જ રીતે મને પણ દુઃખ ન આવે; દરેક જન્મમાં તમારી ભક્તિ મને મળે.
એવં સમ્પૂજ્ય ષષ્ઠ્યાં તુ ભક્ત્યા સમ્પૂજયેદ્દ્વિજાન્ સુપ્ત્વા સંપ્રાશ્ય ગોમૂત્રમ્ ઉત્થાય કૃતનૈત્યકઃ
આ રીતે ભક્તિપૂર્વક છઠ્ઠા દિવસે પૂજન કરીને, દ્વિજોને પણ સન્માન આપવું. પછી ઊંઘી, ગૌમૂત્ર પીને, ઉઠીને રોજની ક્રિયાઓ કરવી.
સમ્પૂજ્ય વિપ્રાનન્નેન ગુડપાત્રસમન્વિતમ્ તદ્વસ્ત્રયુગ્મં પદ્મં ચ બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્
બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું, સાથે ગોળથી ભરેલી વાટકી આપવી; પછી તેમને વસ્ત્રની જોડી અને કમળ પણ અર્પણ કરવું.
અતૈલલવણં ભુક્ત્વા સપ્તમ્યાં મૌનસંયુતઃ તતઃ પુરાણશ્રવણં કર્તવ્યં ભૂતિમિચ્છતા
સપ્તમીના દિવસે તેલ અને મીઠા વગરનું ભોજન કરીને, મૌન રાખવું; પછી જે સુખ-સમૃદ્ધિ ઈચ્છે છે, તેણે પુરાણોનું શ્રવણ કરવું.
અનેન વિધિના સર્વમ્ ઉભયોરપિ પક્ષયોઃ કૃત્વા યાવત્પુનર્માઘશુક્લપક્ષસ્ય સપ્તમી
આ વિધિ બંને પક્ષોમાં, એટલે કે શુક્લ અને કૃષ્ણ પક્ષે, સતત કરવી, જ્યાં સુધી ફરીથી માઘ માસની શુક્લ પક્ષની સપ્તમી ન આવે.
વ્રતાન્તે કલશં દદ્યાત્ સુવર્ણકમલાન્વિતમ્ શય્યાં સોપસ્કરાં દદ્યાત્ કપિલાં ચ પયસ્વિનીમ્
વ્રતના અંતે, સોનાના કમળથી શોભિત કળશ, ઉપકરણો સાથે પથારી અને દૂધ આપતી કપિલા ગાય દાનમાં આપવી.
અનેન વિધિના યસ્તુ વિત્તશાઠ્યવિવર્જિતઃ વિશોકસપ્તમીં કુર્યાત્ સ યાતિ પરમાં ગતિમ્
જે મનુષ્ય આ રીતે, સંપત્તિમાં કંજૂસી રાખ્યા વિના, વિશોકા સપ્તમીનું વ્રત કરે છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.
યાવજ્જન્મસહસ્રાણાં સાગ્રં કોટિશતં ભવેત્ તાવન્ન શોકમભ્યેતિ રોગદૌર્ગત્યવર્જિતઃ
એવું વ્રત કરનારને કરોડો અને હજાર જન્મ સુધી ક્યારેય દુઃખ નથી થતું; તે રોગ અને દુર્ભાગ્યથી પણ દૂર રહે છે.
યં યં પ્રાર્થયતે કામં તં તમાપ્નોતિ પુષ્કલમ્ નિષ્કામઃ કુરુતે યસ્તુ સ પરં બ્રહ્મ ગચ્છતિ
જે જે ઈચ્છા માટે પ્રાર્થના કરે છે, તે તે પૂર્ણપણે પ્રાપ્ત થાય છે; પણ જે નિષ્કામ ભાવથી કરે છે, તે પરમ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ વિશોકાખ્યાં ચ સપ્તમીમ્ સો ઽપીન્દ્રલોકમાપ્નોતિ ન દુઃખી જાયતે ક્વચિત્
જે વ્યક્તિ વિશોકા નામની આ સપ્તમીનું પઠન કરે છે અથવા સાંભળે છે, તે પણ ઇન્દ્રલોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને ક્યારેય દુઃખમાં જન્મતો નથી.
અન્યામપિ પ્રવક્ષ્યામિ નામ્ના તુ ફલસપ્તમીમ્ યામુપોષ્ય નરઃ પાપાદ્ વિમુક્તઃ સ્વર્ગભાગ્ભવેત્
હવે હું બીજી પણ કહું છું, જેનું નામ છે ફળ સપ્તમી; તેને પાળવાથી મનુષ્ય પાપથી મુક્ત થઈ સ્વર્ગને પામે છે.