નૂનમ્ એતત્ પરિણતમ્ અધુના કૃષ્ણપૂજનાત્ વજ્રેણાપિ હતાઃ સન્તો ન વિનાશમ્ અવાપ્નુયુઃ
'નિશ્ચિતપણે હવે કૃષ્ણની પૂજાના કારણે આ બધું બન્યું છે; વજ્રથી પણ માર્યા જાય તો પણ એ બાળકો નાશ પામતા નથી.'
એકો ઽપ્યનેકતામાપ યસ્માદુદરગો ઽપ્યલમ્ અવધ્યા નૂનમેતે વૈ તસ્માદ્દેવા ભવન્ત્વિતિ
'જ્યારે એક બાળક પણ પેટમાં રહીને અનેક બની ગયો, ત્યારે એ ચોક્કસ અજેય છે; તેથી હવે એ બધા દેવતા બની જાય.'
યસ્માન્મા રુદતેત્યુક્તા રુદન્તો ગર્ભસંસ્થિતાઃ મરુતો નામ તે નામ્ના ભવન્તુ મખભાગિનઃ
'જ્યારે તેમને કહ્યું કે, "રડો નહીં," ત્યારે પણ એ બાળકો પેટમાં રહીને રડતા જ રહ્યા; તેથી હવે એ બધાને મારુત નામ આપવામાં આવે અને યજ્ઞમાં ભાગ મળે.'
તતઃ પ્રસાદ્ય દેવેશઃ ક્ષમસ્વેતિ દિતિં પુનઃ અર્થશાસ્ત્રં સમાસ્થાય મયૈતદ્ દુષ્કૃતં કૃતમ્
પછી દેવોના સ્વામી pleased થયા પછી, દિતીએ ફરીથી કહ્યું, 'મને માફ કરો; રાજનીતિના ઉપાયથી મેં આ દુષ્કર્મ કર્યું છે.'
કૃત્વા મરુદ્ગણં દેવૈઃ સમાનમમરાધિપઃ દિતિં વિમાનમારોપ્ય સસુતામનયદ્દિવમ્
પછી અમરલોકના રાજાએ મારુતોને દેવો સમાન બનાવી દીધા અને દિતીને તેના પુત્રો સાથે વિમાનમાં બેસાડી સ્વર્ગમાં લઈ ગયા.
યજ્ઞભાગભુજો જાતા મરુતસ્તે તતો દ્વિજાઃ ન જગ્મુરૈક્યમસુરૈર્ અતસ્તે સુરવલ્લભાઃ
પછી, હે દ્વિજો, મારુતો યજ્ઞમાં ભાગ લેવા લાયક બન્યા; તેઓ અસુરો સાથે જોડાયા નહીં, તેથી દેવોને પ્રિય બન્યા.
આદિસર્ગશ્ચ યઃ સૂત કથિતો વિસ્તરેણ તુ પ્રતિસર્ગશ્ચ યે યેષામ્ અધિપાસ્ તાન્વદસ્વ નઃ
હે સૂતજી, તમે પ્રથમ સર્જન વિગતે કહ્યું; હવે અમને દ્વિતીય સર્જન અને દરેકના શાસકો વિશે કહો.
યદાભિષિક્તઃ સકલાધિરાજ્યે પૃથુર્ધરિત્ર્યામધિપો બભૂવ તદૌષધીનામધિપં ચકાર યજ્ઞવ્રતાનાં તપસાં ચ ચન્દ્રમ્
જ્યારે પૃથુને સમગ્ર પૃથ્વીનો રાજા બનાવવામાં આવ્યો, ત્યારે તે પૃથ્વીનો સ્વામી બન્યો; પછી તેણે ચંદ્રને ઔષધિઓ, યજ્ઞો અને તપસ્યાનો અધિપતિ બનાવ્યો.
નક્ષત્રતારાદ્વિજવૃક્ષગુલ્મલતાવિતાનસ્ય ચ રુક્મગર્ભઃ અપામધીશં વરુણં ધનાનાં રાજ્ઞાં પ્રભું વૈશ્રવણં ચ તદ્વત્
સૂર્યને તેણે તારાઓ, ગ્રહો, દ્વિજો, વૃક્ષો, ઝાડીઓ અને વેલીઓનો સ્વામી બનાવ્યો; વરૂણને જળનો સ્વામી અને વૈશ્વરવણને ધન અને રાજાઓનો સ્વામી બનાવ્યો.
વિષ્ણું રવીણામધિપં વસૂનામ્ અગ્નિં ચ લોકાધિપતિશ્ચકાર પ્રજાપતીનામધિપં ચ દક્ષં ચકાર શક્રં મરુતામધીશમ્
વિષ્ણુને સૂર્યોનો સ્વામી, અગ્નિને વસુઓનો, દક્ષને પ્રજાપતિઓનો અને શક્રને મારુતોનો અધિપતિ બનાવ્યો.
દૈત્યાધિપાનામથ દાનવાનાં પ્રહ્લાદમીશં ચ યમં પિતૄણામ્ પિશાચરક્ષઃપશુભૂતયક્ષવેતાલરાજં ત્વ્ અથ શૂલપાણિમ્
પછી દૈત્ય અને દાનવોમાં પ્રહલાદને તેમનો સ્વામી બનાવ્યો; યમને પિતૃઓનો સ્વામી અને ત્રિશૂલધારીને પિશાચ, રાક્ષસ, પશુ, ભૂત અને વેતાલોનો રાજા બનાવ્યો.
પ્રાલેયશૈલં ચ પતિં ગિરીણામ્ ઈશં સમુદ્રં સસરિન્નદાનામ્ ગન્ધર્વવિદ્યાધરકિંનરાણામ્ ઈશં પુનશ્ચિત્રરથં ચકાર
હિમાલયને પર્વતોનો સ્વામી, સમુદ્રને નદીઓનો સ્વામી, અને ગાંધીર્વ, વિદ્યાધર અને કિન્નરોનો સ્વામી ફરીથી ચિત્રરથને બનાવ્યો.
નાગાધિપં વાસુકિમુગ્રવીર્યં સર્પાધિપં તક્ષકમાદિદેશ દિશાં ગજાનામધિપં ચકાર ગજેન્દ્રમૈરાવતનામધેયમ્
વાસુકિને નાગોનો, તક્ષકને સાપોનો અને એરાવત નામના ગજેન્દ્રને દિશાઓના હાથીઓનો અધિપતિ બનાવ્યો.
સુપર્ણમીશં પતતામથાશ્વરાજાનમુચ્ચૈઃશ્રવસં ચકાર સિંહં મૃગાણાં વૃષભં ગવાં ચ પ્લક્ષં પુનઃ સર્વવનસ્પતીનામ્
સુપર્ણને પક્ષીઓનો સ્વામી, ઉચ્છૈઃશ્રવસને ઘોડાઓનો રાજા, સિંહને જંગલના પ્રાણીઓનો, વૃષભને ગાયોનો અને ફરીથી પ્લક્ષને બધા વૃક્ષોનો સ્વામી બનાવ્યો.
પિતામહઃ પૂર્વમથાભ્યષિઞ્ચચ્ ચૈતાન્પુનઃ સર્વદિશાધિનાથાન્ પૂર્વેણ દિક્પાલમ્ અથાભ્યષિઞ્ચન્ નામ્ના સુધર્માણમ્ અરાતિકેતુમ્
પહેલાં પિતામહે આ બધાને સર્વ દિશાના અધિપતિ તરીકે અભિષેક કર્યા, અને પછી પૂર્વ દિશાના રક્ષક તરીકે સુધર્મા, જેને અરાતિકેતુ પણ કહે છે, તેમનો અભિષેક કર્યો.
તતો ઽધિપં દક્ષિણતશ્ચકાર સર્વેશ્વરં શઙ્ખપદાભિધાનમ્ સ કેતુમન્તં ચ દિગીશમીશશ્ ચકાર પશ્ચાદ્ ભુવનાણ્ડગર્ભઃ
પછી દક્ષિણ દિશાના રાજા તરીકે સર્વેશ્વર શંખપદને નિમણૂક કરી, અને પશ્ચિમ દિશાના રક્ષક તરીકે કેતુમંતને, જે ભુવનાંડના ગર્ભરૂપ છે, નિમણૂક કર્યા.
હિરણ્યરોમાણમ્ ઉદગ્દિગીશં પ્રજાપતિર્ દેવસુતં ચકાર અદ્યાપિ કુર્વન્તિ દિશામ્ અધીશાઃ શત્રૂન્ દહન્તસ્તુ ભુવો ઽભિરક્ષામ્
પ્રજાપતિએ દેવપુત્ર હિરણ્યરોમાને ઉત્તર દિશાના રક્ષક બનાવ્યા; આજેય સુધી દિશાના અધિપતિઓ દુશ્મનોને નાશ કરે છે અને પૃથ્વીનું રક્ષણ કરે છે.
ચતુર્ભિર્ એભિઃ પૃથુનામધેયો નૃપો ઽભિષિક્તઃ પ્રથમં પૃથિવ્યામ્ ગતે ઽન્તરે ચાક્ષુષનામધેયે વૈવસ્વતાખ્યે ચ પુનઃ પ્રવૃત્તે પ્રજાપતિઃ સો ઽસ્ય ચરાચરસ્ય બભૂવ સૂર્યાન્વયવંશચિહ્નઃ
આ ચારે સાથે, પૃથુ નામના રાજાને પૃથ્વી પર પ્રથમ અભિષેક કરવામાં આવ્યો; જ્યારે ચાક્ષુષ નામના યુગનો અંત આવ્યો અને વૈવસ્વત યુગ શરૂ થયો, ત્યારે પ્રજાપતિ, જે સૂર્યવંશથી ઓળખાય છે, ચાલતા અને અચલ સર્વનો સ્વામી બન્યા.
એવં શ્રુત્વા મનુઃ પ્રાહ પુનરેવ જનાર્દનમ્ પૂર્વેષાં ચરિતં બ્રૂહિ મનૂનાં મધુસૂદન
આ રીતે સાંભળી, મનુએ ફરી જનાર્દનને કહ્યું: 'હે મધુસૂદન, પૂર્વના મનુઓના કાર્યો મને કહો.'
મન્વન્તરાણિ રાજેન્દ્ર મનૂનાં ચરિતં ચ યત્ પ્રમાણં ચૈવ કાલસ્ય તાં સૃષ્ટિં ચ સમાસતઃ
હે રાજા, મનુઓના સમયગાળાઓ, તેમનાં કાર્યો, સમયનું માપ અને એ સર્જન—આ બધું સંક્ષિપ્તમાં મને કહો.
એકચિત્તઃ પ્રશાન્તાત્મા શૃણુ માર્તણ્ડનન્દન યામા નામ પુરા દેવા આસન્ સ્વાયમ્ભુવાન્તરે
એકાગ્ર મન અને શાંત હૃદયથી, હે સૂર્યપુત્ર, સાંભળો, સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં યામા નામના દેવો હતા.
સપ્તૈવ ઋષયઃ પૂર્વે યે મરીચ્યાદયઃ સ્મૃતાઃ આગ્નીધ્રશ્ચાગ્નિબાહુશ્ચ સહઃ સવન એવ ચ
સાત પ્રાચીન ઋષિઓ, જેમને મરીચિ વગેરે કહે છે, અને આગ્નીધ્ર, આગ્નિબાહુ, સહ અને સવન પણ હતા.
જ્યોતિષ્માન્ દ્યુતિમાન્ હવ્યો મેધા મેધાતિથિર્ વસુઃ સ્વાયમ્ભુવસ્યાસ્ય મનોર્ દશૈતે વંશવર્ધનાઃ
જ્યોતિષ્માન, દ્યુતિમાન, હવ્ય, મેધા, મેધાતિથિ અને વસુ—આ દસેય સ્વાયંભુવ મનુના વંશને વધારનારા પુત્રો હતા.
પ્રતિસર્ગમિમે કૃત્વા જગ્મુર્યત્પરમંપદમ્ એતત્ સ્વાયમ્ભુવં પ્રોક્તં સ્વારોચિષમતઃ પરમ્
આ સર્જનના ચક્ર પૂર્ણ કરીને, તેઓ સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામ્યા; આ સ્વાયંભુવ મન્વંતર કહેવાય છે, પછી સ્વારોચિષ આવે છે.
સ્વારોચિષસ્ય તનયાશ્ ચત્વારો દેવવર્ચસઃ નભોનભસ્યપ્રસૃતિભાનવઃ કીર્તિવર્ધનાઃ
સ્વારોચિષ મનુના ચાર પુત્રો હતા, દેવો જેવી કાંતિવાળા: નભ, નભસ્ય, પ્રસૃતિ અને ભાનવ—all કીર્તિ વધારનારા.
દત્તો નિશ્ચ્યવનસ્તમ્બઃ પ્રાણઃ કશ્યપ એવ ચ ઔર્વો બૃહસ્પતિશ્ચૈવ સપ્તૈતે ઋષયઃ સ્મૃતાઃ
દત્ત, નિશ્ચયવન, સ્તંભ, પ્રાણ, કશ્યપ, ઔર્વ અને બૃહસ્પતિ—આ સાત ઋષિઓ તરીકે ઓળખાય છે.
દેવાશ્ચ તુષિતા નામ સ્મૃતાઃ સ્વારોચિષે ઽન્તરે હસ્તીન્દ્રઃ સુકૃતો મૂર્તિર્ આપો જ્યોતિરયઃ સ્મયઃ
સ્વારોચિષ મન્વંતરમાં તુષિત નામના દેવો ઓળખાય છે; હસ્તીન્દ્ર, સુકૃત, મૂર્તિ, આપ, જ્યોતિરય અને સ્મય પણ હતા.
વસિષ્ઠસ્ય સુતાઃ સપ્ત યે પ્રજાપતયઃ સ્મૃતાઃ દ્વિતીયમેતત્કથિતં મન્વન્તરમતઃ પરમ્
વશિષ્ઠના સાત પુત્રો, જેમને પ્રજાપતિ કહે છે, ત્યાં હાજર હતા; આ બીજું મન્વંતર કહેવાય છે, પછીનું મન્વંતર આવશે.
ઔત્તમીયં પ્રવક્ષ્યામિ તથા મન્વન્તરં શુભમ્ મનુર્નામૌત્તમિર્યત્ર દશ પુત્રાનજીજનત્
હવે હું ઉત્તમ નામના મનુનું શુભ મન્વંતર કહું છું; ત્યાં ઉત્તમ મનુએ દસ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.
ઈષ ઊર્જશ્ચ તર્જશ્ ચ શુચિઃ શુક્રસ્તથૈવ ચ મધુશ્ ચ માધવશ્ચૈવ નભસ્યો ઽથ નભાસ્તથા
ઈષ, ઊર્જ, તર્જ, શુચિ, શુક્ર, મધુ, માધવ, નભસ્ય અને નભ પણ હતા.