સ્મરન્ત્યો વિપુલાન્ભોગાન્ દિવ્યમાલ્યાનુલેપનાન્ ભર્તારં જગતામીશમ્ અનન્તમપરાજિતમ્
એ પોતાનાં વિશાળ ભોગો, દૈવી માળા અને સુગંધિત લપસણ અને જગતના સ્વામી, અનંત અને અજેય પતિને યાદ કરશે.
દિવ્યભાવાં તાં ચ પુરીં નાનારત્નગૃહાણિ ચ દ્વારકાવાસિનઃ સર્વાન્ દેવરૂપાન્કુમારકાન્ પ્રશ્નમેવં કરિષ્યન્તિ મુનેરભિમુખં સ્થિતાઃ
મુનિ સામે ઉભી રહી, એ દૈવી નગરી, અનેક રત્નોથી શોભાયમાન ઘરો, દ્વારકાનાં બધા નિવાસીઓ અને દેવસમાન યુવાનો વિશે પ્રશ્ન કરશે.
દસ્યુભિર્ભગવાન્સર્વાઃ પરિભુક્તા વયં બલાત્ સ્વધર્માચ્ચ્યવને ઽસ્માકમ્ અસ્મિન્નઃ શરણં ભવ
હે પ્રભુ, અમને બધાને દસ્યુઓએ બળજબરીથી દુઃખ આપ્યું છે અને આપણા પોતાના ધર્મમાંથી દૂર કરી દીધા છે; હવે આ સ્થિતિમાં, આપ અમારો આશરો બનો.
આદિષ્ટો ઽસિ પુરા બ્રહ્મન્ કેશવેન ચ ધીમતા કસ્માદીશેન સંયોગં પ્રાપ્ય વેશ્યાત્વમાગતાઃ
હે બ્રાહ્મણ, તમે પહેલાં બુદ્ધિશાળી કેશવ દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવ્યું હતું; તો પછી, ભગવાન સાથે જોડાઈને પણ, અમે કેમ વેશ્યા બની ગયા છીએ?
વેશ્યાનામપિ યો ધર્મસ્ તં નો બ્રૂહિ તપોધન કથયિષ્યત્યતસ્તાસાં સ દાલ્ભ્યશ્ચૈકિતાયનઃ
હે તપસ્વી, વેશ્યાઓ માટે જે ધર્મ છે, તે અમને કહો; પછી દાલ્ભ્ય અને ચૈકિતાયન તેને સમજાવી દેશે.
જલક્રીડાવિહારેષુ પુરા સરસિ માનસે ભવતીનાં ચ સર્વાસાં નારદો ઽભ્યાશમાગતઃ
એક વખત, જ્યારે તમે બધાએ માનસ સરોવર પાસે જળક્રીડા કરી રહી હતી, ત્યારે નારદ તમારી પાસે આવ્યા હતા.
હુતાશનસુતાઃ સર્વા ભવન્ત્યો ઽપ્સરસઃ પુરા અપ્રણમ્યાવલેપેન પરિપૃષ્ટઃ સ યોગવિત્ કથં નારાયણો ઽસ્માકં ભર્તા સ્યાદ્ ઇત્યુપાદિશ
તમે બધાજ અગ્નિદેવની પુત્રીઓ પહેલાં અપ્સરા હતી; અહંકારથી, વિનમ્રતા વિના, તમે તે યોગજ્ઞાનીને પૂછ્યું: 'નારાયણ આપણા પતિ કેવી રીતે બની શકે? અમને સમજાવો.'
તસ્માદ્વરપ્રદાનં વઃ શાપશ્ચાયમભૂત્પુરા શય્યાદ્વયપ્રદાનેન મધુમાધવમાસયોઃ
આથી, તમને એક સમયે આશીર્વાદ અને આ શાપ મળ્યો: મધુ અને માધવ મહિનામાં એક જ શય્યા આપવાથી.
સુવર્ણોપસ્કરોત્સર્ગાદ્ દ્વાદશ્યાં શુક્લપક્ષતઃ ભર્તા નારાયણો નૂનં ભવિષ્યત્યન્યજન્મનિ
શુક્લપક્ષની દ્વાદશી પર સોનાના વાસણો દાન આપવાથી, બીજા જન્મમાં નારાયણ ચોક્કસપણે તમારા પતિ બનશે.
યદકૃત્વા પ્રણામં મે રૂપસૌભાગ્યમત્સરાત્ પરિપૃષ્ટો ઽસ્મિ તેનાશુ વિયોગો વો ભવિષ્યતિ ચૌરૈરપહૃતાઃ સર્વા વેશ્યાત્વં સમવાપ્સ્યથ
મારા રૂપ અને સૌભાગ્યથી ઈર્ષ્યા રાખી, તમે મને વંદન કર્યા વિના પ્રશ્ન કર્યો હતો; તેથી જલ્દીથી તમારો વિયોગ થશે, દસ્યુઓ દ્વારા લઇ જવામાં આવી, તમે બધાએ વેશ્યાવૃત્તિ પ્રાપ્ત કરશો.
એવં નારદશાપેન કેશવસ્ય ચ ધીમતઃ વેશ્યાત્વમાગતાઃ સર્વા ભવન્ત્યઃ કામમોહિતાઃ ઇદાનીમપિ યદ્વક્ષ્યે તચ્છૃણુધ્વં વરાઙ્ગનાઃ
આ રીતે, નારદના શાપ અને બુદ્ધિશાળી કેશવના કારણે, તમે બધાએ કામમોહથી વેશ્યા બન્યા છો. હવે, હું જે કહું તે સાંભળો, હે સુશોભિત સ્ત્રીઓ.
પુરા દેવાસુરે યુદ્ધે હતેષુ શતશઃ સુરૈઃ દાનવાસુરદૈત્યેષુ રાક્ષસેષુ તતસ્તતઃ
એક વખત દેવો અને દાનવો વચ્ચેના યુદ્ધમાં, જ્યાં શેકડો દેવો, દાનવો, અસુરો, દૈત્યો અને રાક્ષસો અહીં-અહીં માર્યા ગયા હતા—
તેષાં વ્રાતસહસ્રાણિ શતાન્યપિ ચ યોષિતામ્ પરિણીતાનિ યાનિ સ્યુર્ બલાદ્ભુક્તાનિ યાનિ વૈ તાનિ સર્વાણિ દેવેશઃ પ્રોવાચ વદતાં વરઃ
તેમની વચ્ચેના હજારો અને શેકડો સ્ત્રી જૂથો, જે લગ્નિત કે બળજબરીથી ભોગવાઈ હતી, એ બધાને દેવોના સ્વામી એ શ્રેષ્ઠ વક્તાને સંબોધન કરી કહ્યું.
વેશ્યાધર્મેણ વર્તધ્વમ્ અધુના નૃપમન્દિરે ભક્તિમત્યો વરારોહાસ્ તથા દેવકુલેષુ ચ
હવે, રાજમહેલમાં અને દેવમંદિરોમાં ભક્તિપૂર્વક, વેશ્યાના ધર્મ પ્રમાણે રહો, હે સુશોભિત સ્ત્રીઓ.
રાજાનઃ સ્વામિનસ્તુલ્યાઃ સુતા વાપિ ચ તત્સમાઃ ભવિષ્યતિ ચ સૌભાગ્યં સર્વાસામપિ શક્તિતઃ
રાજાઓ સ્વામી સમાન છે અને તેમના પુત્રો પણ તેમ જ છે; તમારી શક્તિ પ્રમાણે બધાને સૌભાગ્ય મળશે.
યઃ કશ્ચિચ્છુલ્કમાદાય ગૃહમેષ્યતિ વઃ સદા નિધનેનોપચાર્યો વઃ સ તદાન્યત્ર દામ્ભિકાત્
જે કોઈ પણ દક્ષિણા આપી, હંમેશા તમારા ઘરે આવે, તેને ધ્યાનપૂર્વક સેવા આપવી, પણ કપટી વ્યક્તિને નહિ.
દેવતાનાં પિતૄણાં ચ પુણ્યાહે સમુપસ્થિતે ગોભૂહિરણ્યધાન્યાનિ પ્રદેયાનિ સ્વશક્તિતઃ બ્રાહ્મણાનાં વરારોહાઃ કાર્યાણિ વચનાનિ ચ
દેવતાઓ અને પિતૃઓના શુભ દિવસે, તમારી શક્તિ પ્રમાણે ગાય, જમીન, સોનું અને અનાજ દાન આપવું; અને બ્રાહ્મણોના વચનનું પાલન કરવું, હે સુશોભિત સ્ત્રીઓ.
યચ્ચાપ્યન્યદ્વ્રતં સમ્યગ્ ઉપદેક્ષ્યામ્યહં તતઃ અવિચારેણ સર્વાભિર્ અનુષ્ઠેયં ચ તત્પુનઃ
અને જે અન્ય વ્રત હું યોગ્ય રીતે શીખવાડું, તે પણ તમે બધાએ વિલંબ વિના કરવું.
સંસારોત્તારણાયાલમ્ એતદ્વેદવિદો વિદુઃ યદા સૂર્યદિને હસ્તઃ પુષ્યો યાથ પુનર્વસુઃ
વેદજ્ઞ લોકો કહે છે કે, જ્યારે સૂર્યદિને પુષ્ય કે પુનર્વસુ નક્ષત્ર આવે, ત્યારે આ સાધના સંસારથી પાર ઉતરવા માટે પૂરતી છે.
ભવેત્સર્વૌષધીસ્નાનં સમ્યઙ્નારી સમાચરેત્ તદા પઞ્ચશરસ્યાપિ સંનિધાતૃત્વમેષ્યતિ અર્ચયેત્પુણ્ડરીકાક્ષમ્ અનઙ્ગસ્યાનુકીર્તનૈઃ
તે સમયે સ્ત્રીએ સર્વ ઔષધીઓથી સ્નાન કરવું; ત્યારે તે પાંચ બાણવાળા દેવ માટે પણ સાક્ષી બનશે અને કમદેવના નામો ઉચારી, કમલનેત્ર ભગવાનની પૂજા કરવી.
કામાય પાદૌ સમ્પૂજ્ય જઙ્ઘે વૈ મોહકારિણે મેઢ્રં કન્દર્પનિધયે કીટં પ્રીતિમતે નમઃ
ઈચ્છા માટે પગનું પૂજન કરું છું, મોહ માટે જાંઘનું, કામના ખજાનાની જેમ અંગનું અને આનંદ માટે મધ્યભાગનું વંદન કરું છું, પ્રિયતમને નમસ્કાર.
નાભિં સૌખ્યસમુદ્રાય વામાય ચ તથોદરમ્ હૃદયં હૃદયેશાય સ્તનાવાહ્લાદકારિણે
નાભિ સુખનું સમુદ્ર છે, ડાબી બાજુ અને પેટ પણ એ જ રીતે; હૃદય હૃદયના સ્વામીનું છે અને સ્તન આનંદ આપનાર છે.
ઉત્કણ્ઠાયેતિ વૈકુણ્ઠમ્ આસ્યમાનન્દકારિણે વામાઙ્ગં પુષ્પચાપાય પુષ્પબાણાય દક્ષિણમ્
કંઠ ઉલ્લાસ માટે છે, વૈકુંઠ ઉન્નતિ માટે, મોઢું આનંદ ઉપજાવનાર છે; ડાબી બાજુ પુષ્પધનુષ માટે અને જમણી બાજુ પુષ્પબાણ માટે છે.
માનસાયેતિ વૈ મૌલિં વિલોલાયેતિ મૂર્ધજમ્ સર્વાત્મને ચ સર્વાઙ્ગં દેવદેવસ્ય પૂજયેત્
મન પૂજન માટે છે, શિખા રાજાશાહી માટે, વાળ રમૂજીપણું દર્શાવે છે; દેવોના દેવના સમગ્ર અંગોનું પૂજન કરવું જોઈએ.
નમઃ શિવાય શાન્તાય પાશાઙ્કુશધરાય ચ ગદિને પીતવસ્ત્રાય શઙ્ખચક્રધરાય ચ
શાંત સ્વરૂપ શિવને નમસ્કાર, પાશ અને અંકુશ ધારણ કરનારને, ગદા ધારકને, પીળા વસ્ત્રવાળાને અને શંખ-ચક્ર ધારકને નમસ્કાર.
નમો નારાયણાયેતિ કામદેવાત્મને નમઃ સર્વશાન્ત્યૈ નમઃ પ્રીત્યૈ નમો રત્યૈ નમ શ્રિયૈ
કામના સ્વરૂપ નારાયણને નમસ્કાર, સર્વ શાંતિને, પ્રેમને, આનંદને અને શ્રીને નમસ્કાર.
નમઃ પુષ્ટ્યૈ નમસ્તુષ્ટ્યૈ નમઃ સર્વાર્થસમ્પદે એવં સમ્પૂજ્ય દેવેશમ્ અનઙ્ગાત્મકમીશ્વરમ્ ગન્ધૈર્મૌલ્યૈસ્તથા ધૂપૈર્ નૈવેદ્યેન ચ કામિની
આ રીતે ઇચ્છાના સ્વરૂપ દેવેશનું સુગંધ, ફૂલો, ધૂપ અને નૈવેદ્યથી પૂજન કરીને સ્ત્રીએ આગળ વધવું જોઈએ.
તત આહૂય ધર્મજ્ઞં બ્રહ્માણં વેદપારગમ્ અવ્યઙ્ગાવયવં પૂજ્ય ગન્ધપુષ્પાર્ચનાદિભિઃ
પછી ધર્મને જાણનારા, વેદમાં પારંગત, નિર્દોષ અંગવાળા બ્રાહ્મણને બોલાવી, સુગંધ અને ફૂલો વગેરેથી પૂજન કરવું.
શાલેયતણ્ડુલપ્રસ્થં ઘૃતપાત્રેણ સંયુતમ્ તસ્મૈ વિપ્રાય સા દદ્યાન્ માધવઃ પ્રીયતામિતિ
શાલિ ચોખાનો એક પ્રસ્થ અને ઘીના વાસણ સાથે એ બ્રાહ્મણને આપવું, 'માધવ પ્રસન્ન થાય' એમ કહીને.
યથેષ્ટાહારયુક્તં વૈ તમેવ દ્વિજસત્તમમ્ રત્યર્થં કામદેવો ઽયમ્ ઇતિ ચિત્તે ઽવધાર્ય તમ્
એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને જે ખોરાક ગમતો હોય તે આપવો, મનમાં 'આ આનંદ માટે કામદેવ છે' એમ વિચારવું.