સંવત્સરાન્તે લવણં ગુડકુમ્ભં ચ સર્જિકામ્ ચન્દનં નેત્રપટ્ટં ચ સહિરણ્યામ્બુજેન તુ
વર્ષના અંતે મીઠું, ગોળનો કુંભ, સારજિકા, ચંદન, આંખની પટ્ટી અને સોનાનું કમળ આપવું.
ઉમામહેશ્વરં હૈમં તદ્વદિક્ષુફલૈર્યુતમ્ સતૂલાવરણાં શય્યાં સવિશ્રામાં નિવેદયેત્ સપત્નીકાય વિપ્રાય ગૌરી મે પ્રીયતામિતિ
ઉમા મહેશ્વરનું સોનાનું મૂર્તિ, શેરડીના ફળોથી શોભિત, રૂના આવરણ અને તકલિયાવાળી શય્યા બ્રાહ્મણ દંપતીને અર્પણ કરવી અને કહેવું—'ગૌરી મારા પર પ્રસન્ન રહે.'
આર્દ્રાનન્દકરી નામ્ના તૃતીયૈષા સનાતની યામુપોષ્ય નરો યાતિ શમ્ભોર્યત્પરમં પદમ્
આ તૃતીય વ્રતનું નામ છે આર્દ્રાનંદકારી, જે સદા માટે છે. જે મનુષ્ય આ વ્રત કરે છે, તે શંભુના સર્વોચ્ચ સ્થાનને પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇહ લોકે સદાનન્દમ્ આપ્નોતિ ધનસમ્પદઃ આયુરારોગ્યસમ્પત્ત્યા ન કશ્ચિચ્છોકમાપ્નુયાત્
આ લોકમાં, મનુષ્યને સતત આનંદ, ધન અને સમૃદ્ધિ મળે છે; દીર્ઘ આયુષ્ય અને આરોગ્યથી, કોઈને પણ દુઃખનો અનુભવ થતો નથી.
નારી વા કુરુતે યા તુ કુમારી વિધવા ચ યા સાપિ તત્ફલમાપ્નોતિ દેવ્યનુગ્રહલાલિતા
સ્ત્રી હોય, કન્યા હોય કે વિધવા હોય, જે આ વ્રત કરે છે, તેને પણ એ ફળ મળે છે અને દેવીની કૃપાથી તે સ્નેહભર્યા આનંદનો અનુભવ કરે છે.
પ્રતિપક્ષમુપોષ્યૈવં મન્ત્રાર્ચનવિધાનવિત્ રુદ્રાણીલોકમભ્યેતિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્
દર પખવાડિયે, મંત્રપૂજનની વિધિ જાણીને આ વ્રત રાખવાથી, Rudrāṇīના લોકમાં પહોંચે છે, જ્યાંથી પાછા ફરવું દુર્લભ છે.
ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં શ્રાવયેદ્વાપિ માનવઃ શક્રલોકે સ ગન્ધર્વૈઃ પૂજ્યતે ઽપિ યુગત્રયમ્
જે મનુષ્ય આનું રોજ શ્રવણ કરે છે અથવા બીજાને સાંભળાવે છે, તે ઇન્દ્રલોકમાં ત્રણ યુગ સુધી ગંધર્વો દ્વારા પૂજવામાં આવે છે.
આનન્દદાં સકલદુઃખહરાં તૃતીયાં યા સ્ત્રી કરોત્યવિધવા વિધવાથ વાપિ સા સ્વે ગૃહે સુખશતાન્યનુભૂય ભૂયો ગૌરીપદં સદયિતા દયિતા પ્રયાતિ
જે સ્ત્રી, વિધવા હોય કે અવિવાહિતા, આ તૃતીય વ્રત કરે છે, જે આનંદ આપે છે અને બધાં દુઃખ દૂર કરે છે, તે પોતાના ઘરમાં અનેક સુખોનો અનુભવ કરે છે અને પછી ગૌરીના પાવન સ્થાનને પ્રાપ્ત કરે છે.
અથાન્યામપિ વક્ષ્યામિ તૃતીયાં સર્વકામદામ્ યસ્યાં દત્તં હુતં જપ્તં સર્વં ભવતિ ચાક્ષયમ્
હવે હું બીજું તૃતીય વ્રત કહું છું, જે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરે છે; તેમાં જે પણ દાન, હવન કે જપ થાય છે, તે કદી ખૂટતું નથી.
વૈશાખશુક્લપક્ષે તુ તૃતીયા યૈરુપોષિતા અક્ષયં ફલમાપ્નોતિ સર્વસ્ય સુકૃતસ્ય ચ
વૈશાખના શુક્લ પક્ષની તૃતીયા જે મનુષ્ય ઉપવાસથી કરે છે, તેને પોતાના સર્વ સારા કર્મોનું અક્ષય ફળ મળે છે.
સા તથા કૃત્તિકોપેતા વિશેષેણ સુપૂજિતા તત્ર દત્તં હુતં જપ્તં સર્વમક્ષયમુચ્યતે
જ્યારે આ તૃતીયા કૃત્તિકા નક્ષત્ર સાથે આવે અને વિશેષ રીતે પૂજાય, ત્યારે જે પણ દાન, હવન કે જપ થાય છે, તે કદી ખૂટતું નથી.
અક્ષયા સંતતિસ્તસ્યાસ્ તસ્યાં સુકૃતમક્ષયમ્ અક્ષતૈઃ પૂજ્યતે વિષ્ણુસ્ તેન સાપ્યક્ષયા સ્મૃતા અક્ષતૈસ્તુ નરાઃ સ્નાતા વિષ્ણોર્દત્ત્વા તથાક્ષતાન્
તેના વંશને અક્ષયતા મળે છે અને એ દિવસે કરેલું પુણ્ય પણ અક્ષય રહે છે; તેને વિષ્ણુ અક્ષતથી પૂજે છે, તેથી તેને અક્ષય કહેવાય છે. જે મનુષ્ય સ્નાન કરીને વિષ્ણુને અક્ષત અર્પણ કરે છે—
વિપ્રેષુ દત્ત્વા તાનેવ તથા સક્તૂન્ સુસંકૃતાન્ યથાન્નભુઙ્મહાભાગઃ ફલમક્ષય્યમશ્નુતે
અને એ જ અક્ષત તથા સારી રીતે બનાવેલા સત્તૂ બ્રાહ્મણોને આપે છે, અને પછી પોતે ભોજન કરે છે, એ ભાગ્યશાળી મનુષ્ય અક્ષય ફળ પામે છે.
એકામપ્યુક્તવત્કૃત્વા તૃતીયાં વિધિવન્નરઃ એતાસામપિ સર્વાસાં તૃતીયાનાં ફલં ભવેત્
જે મનુષ્ય આ તૃતીયાઓમાંથી એક પણ યોગ્ય રીતે કરે છે, તેને સર્વ તૃતીયા વ્રતોનું ફળ મળે છે.
તૃતીયાયાં સમભ્યર્ચ્ય સોપવાસો જનાર્દનમ્ રાજસૂયફલં પ્રાપ્ય ગતિમગ્ર્યાં ચ વિન્દતિ
તૃતીયાના દિવસે ઉપવાસ કરીને જનાર્દનનું પૂજન કરવાથી, રાજસૂય યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે અને શ્રેષ્ઠ ગતિ પ્રાપ્ત થાય છે.
મધુરા ભારતી કેન વ્રતેન મધુસૂદન તથૈવ જનસૌભાગ્યમ્ અતિવિદ્યાસુ કૌશલમ્
મધુસૂદન, કયા વ્રતથી મીઠી વાણી મળે છે, લોકોમાં વિશેષ ભાગ્ય મળે છે અને સર્વ વિદ્યા-કૌશલ્ય પ્રાપ્ત થાય છે?
અભેદશ્ચાપિ દમ્પત્યોસ્ તથા બન્ધુજનેન ચ આયુશ્ચ વિપુલં પુંસાં તન્મે કથય માધવ
પતિ-પત્ની અને સગાં-સંબંધીઓમાં એકતા અને પુરુષોને દીર્ઘ આયુષ્ય પણ મળે—માધવ, એ પણ મને કહો.
સમ્યક્પૃષ્ટં ત્વયા રાજઞ્ છૃણુ સારસ્વતં વ્રતમ્ યસ્ય સંકીર્તનાદેવ તુષ્યતીહ સરસ્વતી
રાજા, તમે યોગ્ય રીતે પૂછ્યું છે; હવે સરસ્વતી વ્રત સાંભળો, જેના માત્ર સંકીર્તનથી સરસ્વતી પ્રસન્ન થાય છે.
યો યદ્ભક્તઃ પુમાન્કુર્યાદ્ એતદ્વ્રતમનુત્તમમ્ તદ્વાસરાદૌ સમ્પૂજ્ય વિપ્રાનેતાન્સમાચરેત્
જે ભક્તિપૂર્વક આ ઉત્તમ વ્રત કરે છે, તે દિવસે શરૂઆતમાં બ્રાહ્મણોની પૂજા કરીને તેમનું સન્માન કરવું જોઈએ.
અથવાદિત્યવારેણ ગ્રહતારાબલેન ચ પાયસં ભોજયેદ્વિપ્રાન્ કૃત્વા બ્રાહ્મણવાચનમ્
અથવા, રવિવારે ગ્રહ-નક્ષત્રોની સ્થિતિ પ્રમાણે, બ્રાહ્મણોને પાયસ (દૂધ-ચોખાનો ખીર) ખવડાવવું અને બ્રાહ્મણો દ્વારા વેદમંત્રોનું પાઠ કરાવવું.
શુક્લવસ્ત્રાણિ દત્ત્વા ચ સહિરણ્યાનિ શક્તિતઃ ગાયત્રીં પૂજયેદ્ભક્ત્યા શુક્લમાલ્યાનુલેપનૈઃ
શક્તિ પ્રમાણે સફેદ વસ્ત્રો અને સોનુ આપીને, ભક્તિપૂર્વક ગાયત્રીની સફેદ ફૂલો અને સુગંધિત લપસણથી પૂજા કરવી.
યથા ન દેવિ ભગવાન્ બ્રહ્મલોકે પિતામહઃ ત્વાં પરિત્યજ્ય સંતિષ્ઠેત્ તથા ભવ વરપ્રદા
હે દેવી, જેમ બ્રહ્મલોકમાં પિતામહ ભગવાન તમારું ત્યાગ કરીને રહી શકતા નથી, તેમ તમે પણ સૌને મનગમતી વરદાન આપનાર બની રહો.
વેદાઃ શાસ્ત્રાણિ સર્વાણિ ગીતનૃત્યાદિકં ચ યત્ ન વિહીનં ત્વયા દેવિ તથા મે સન્તુ સિદ્ધયઃ
હે દેવી, જેમ વેદ, શાસ્ત્રો અને ગીત-નૃત્ય જેવી કળાઓ તમારાથી વિહિન નથી, તેમ જ મારા જીવનમાં પણ સર્વ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થાય.
લક્ષ્મીર્મેધા ધરા પુષ્ટિર્ ગૌરી તુષ્ટિઃ પ્રભા મતિઃ એતાભિઃ પાહિ ચાષ્ટાભિસ્ તનુભિર્માં સરસ્વતિ
હે સરસ્વતી, લક્ષ્મી, મેધા, ધરા, પુષ્ટિ, ગૌરી, તૃપ્તિ, પ્રકાશ અને બુદ્ધિ—આઠ રૂપોથી તમે મને રક્ષો.
એવં સમ્પૂજ્ય ગાયત્રીં વીણાક્ષમણિધારિણીમ્ શુક્લપુષ્પાક્ષતૈર્ ભક્ત્યા સકમણ્ડલુપુસ્તકામ્ મૌનવ્રતેન ભુઞ્જીત સાયં પ્રાતસ્તુ ધર્મવિત્
આ રીતે વીણા અને જપમાળા ધારણ કરનારી ગાયત્રીની, સફેદ ફૂલો અને અખંડ ચોખા વડે, ભક્તિપૂર્વક, કમંડળ અને પુસ્તક સાથે પૂજા કરીને, ધર્મજ્ઞ વ્યક્તિએ સવારે અને સાંજે મૌનવ્રત રાખીને જ ભોજન કરવું.
પઞ્ચમ્યાં પ્રતિપક્ષં ચ પૂજયેદ્બ્રહ્મવાસિનીમ્ તથૈવ તણ્ડુલપ્રસ્થં ઘૃતપાત્રેણ સંયુતમ્ ક્ષીરં દદ્યાદ્ધિરણ્યં ચ ગાયત્રી પ્રીયતામિતિ
દરેક પખવાડિયે પંચમીના દિવસે પણ, બ્રહ્મામાં નિવાસ કરતી દેવીની એ જ રીતે પૂજા કરવી, ચોખા, ઘી ભરેલું વાસણ, દૂધ અને સોનુ અર્પણ કરીને કહેવું—'ગાયત્રી પ્રસન્ન થાઓ'.
સંધ્યાયાં ચ તથા મૌનમ્ એતત્કુર્વન્સમાચરેત્ નાન્તરા ભોજનં કુર્યાદ્ યાવન્માસાસ્ત્રયોદશ
સાંજના સમયે પણ એ જ રીતે મૌન રાખવું અને આ નિયમ આચરવો. ત્રેયોદશ માસ સુધી વચ્ચે ભોજન લેવું નહીં.
સમાપ્તે તુ વ્રતે કુર્યાદ્ ભોજનં શુક્લતણ્ડુલૈઃ પૂર્વં સવસ્ત્રયુગ્મં ચ દદ્યાદ્વિપ્રાય ભોજનમ્
વ્રત પૂર્ણ થયા પછી, સફેદ ચોખાના ભોજનનું સેવન કરવું અને પહેલાં બ્રાહ્મણને વસ્ત્રયુગલ તથા ભોજન આપવું.
દેવ્યા વિતાનં ઘણ્ટાં ચ સિતનેત્રે પયસ્વિનીમ્ ચન્દનં વસ્ત્રયુગ્મં ચ દદ્યાચ્ચ શિખરં પુનઃ
દેવીને છત્ર, સફેદ આંખોવાળી ઘંટડી, દૂધ આપતી ગાય, ચંદન, વસ્ત્રયુગલ અને ફરીથી શિખર અર્પણ કરવું.
તથોપદેષ્ટારમપિ ભક્ત્યા સમ્પૂજયેદ્ગુરુમ્ વિત્તશાઠ્યેન રહિતો વસ્ત્રમાલ્યાનુલેપનૈઃ
એ જ રીતે, ઉપદેશક ગુરુની પણ ભક્તિપૂર્વક, કોઈ કંજૂસી વિના, વસ્ત્ર, ફૂલમાળા અને સુગંધિત લપસણથી પૂજા કરવી.