મધ્યે યથાસ્વં માંસાઙ્ગાં મઙ્ગલાં કુમુદાં સતીમ્ રુદ્રં ચ મધ્યે સંસ્થાપ્ય લલિતાં કર્ણિકોપરિ કુસુમૈરક્ષતૈર્વાર્ભિર્ નમસ્કારેણ વિન્યસેત્
મધ્યમાં શુભ અને પવિત્ર કુમુદાને, રુદ્ર તથા લલિતાને કમળની કર્ણિકા પર બેસાડો, અને તેમને ફૂલો, અખંડ ચોખા કે પાણીથી, ભક્તિપૂર્વક નમન કરી સુશોભિત કરો.
ગીતમઙ્ગલનિર્ઘોષાન્ કારયિત્વા સુવાસિનીઃ પૂજયેદ્રક્તવાસોભી રક્તમાલ્યાનુલેપનૈઃ સિન્દૂરં સ્નાનચૂર્ણં ચ તાસાં શિરસિ પાતયેત્
મંગલગીતો અને શુભ ધ્વનિ કર્યા પછી, સારા ગુણવાળી સ્ત્રીઓને લાલ વસ્ત્ર, લાલ હાર અને સુગંધિત લપસીથી શોભાવો; તેમનાં માથે સિંદૂર અને સ્નાન ચૂર્ણ છાંટો.
સિન્દૂરકુઙ્કુમસ્નાનમ્ અતીવેષ્ટતમં યતઃ તથોપદેષ્ટારમપિ પૂજયેદ્યત્નતો ગુરુમ્ ન પૂજ્યતે ગુરુર્યત્ર સર્વાસ્તત્રાફલાઃ ક્રિયાઃ
સિંદૂર અને કુંકુમથી સ્નાન કરાવવું બહુ પ્રિય છે; એ જ રીતે, ગુરુનું પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ. જ્યાં ગુરુનું સન્માન થતું નથી, ત્યાં બધાં કર્મ વ્યર્થ જાય છે.
નભસ્યે પૂજયેદ્ગૌરીમ્ ઉત્પલૈરસિતૈઃ સદા બન્ધુજીવૈરાશ્વયુજે કાર્ત્તિકે શતપત્ત્રકૈઃ
નભસ્ય મહિનામાં ગૌરીની પૂજા હંમેશાં નિલકમળથી કરો; આશ્વયુજ અને કાર્તિકમાં બંધુજીવના ફૂલો વડે, અને શતપત્રકમાં કમળથી પૂજા કરો.
જાતીપુષ્પૈર્માર્ગશીર્ષે પૌષે પીતૈઃ કુરણ્ટકૈઃ કુન્દકુઙ્કુમપુષ્પૈસ્તુ દેવીં માઘે તુ પૂજયેત્ સિન્દુવારેણ જાત્યા વા ફાલ્ગુને ઽપ્યર્ચયેદુમામ્
માર્ગશીર્ષમાં જાસુદના ફૂલો, પૌષમાં પીળા કુરંટકના ફૂલો, માઘમાં કુન્દ અને કુંકુમના ફૂલો, અને માઘમાં જ સિંદુવાર કે જાસુદથી દેવીની પૂજા કરો; ફાગણમાં પણ ઉમાની પૂજા કરો.
ચૈત્રે તુ મલ્લિકાશોકૈર્ વૈશાખે ગન્ધપાટલૈઃ જ્યેષ્ઠે કમલમન્દારૈર્ આષાઢે ચ નવામ્બુજૈઃ કદમ્બૈરથ માલત્યા શ્રાવણે પૂજયેત્સદા
ચૈત્રમાં મલ્લિકા અને અશોકના ફૂલો, વૈશાખમાં સુગંધિત પાટેળના ફૂલો, જેઠમાં કમળ અને મંદારના ફૂલો, આષાઢમાં તાજા કમળ, શ્રાવણમાં કદંબ અને માલતીના ફૂલો વડે હંમેશાં પૂજા કરો.
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્ બિલ્વપત્ત્રાર્કપુષ્પં ચ યવાન્ગોશૃઙ્ગવારિ ચ
ગાયનું મૂત્ર, ગાયનું લોટ, દૂધ, દહીં, ઘી, કુશના પાણી, બિલ્વના પાન, અર્કના ફૂલો, જૌ અને ગાયના શૃંગનું પાણી—આ બધું ઉપયોગી છે.
પઞ્ચગવ્યં ચ બિલ્વં ચ પ્રાશયેત્ક્રમશસ્તદા એતદ્ભાદ્રપદાદ્યં તુ પ્રાશનં સમુદાહૃતમ્
પંચગવ્ય અને બિલ્વને ક્રમશઃ સેવન કરવું જોઈએ; ભાદરવા મહિનાથી આ પ્રાશન કરવું કહેવાયું છે.
પ્રતિપક્ષં ચ મિથુનં તૃતીયાયાં વરાનને પૂજયિત્વાર્ચયેદ્ભક્ત્યા વસ્ત્રમાલ્યાનુલેપનૈઃ
શુક્લપક્ષની તૃતીયાને, હે સુંદરમુખી, શ્રદ્ધાથી વસ્ત્ર, ફૂલના હાર અને લપસી વડે પૂજન અને સન્માન કરો.
પુંસઃ પીતામ્બરે દદ્યાત્ સ્ત્રિયૈ કૌસુમ્ભવાસસી નિષ્પાવાજાજિલવણમ્ ઇક્ષુદણ્ડગુડાન્વિતમ્ તસ્યૈ દદ્યાત્ફલં પુષ્પં સુવર્ણોત્પલસંયુતમ્
પુરુષને પીળાં વસ્ત્ર આપો અને સ્ત્રીને કૌસુંભી રંગના કપડાં આપો; નિષ્પાવ, અજમો, મીઠું, ઈખના દાંડા અને ગોળ પણ આપો. સ્ત્રીને ફળ, ફૂલ અને સોનાના કમળ આપો.
યથા ન દેવિ દેવેશસ્ ત્વાં પરિત્યજ્ય ગચ્છતિ તથા મામ્ ઉદ્ધરાશેષદુઃખસંસારસાગરાત્
જેમ દેવોના દેવ, હે દેવી, તમને ક્યારેય છોડતા નથી, તેમ મને પણ અનંત દુઃખ અને સંસારના સાગરમાંથી ઉગારી લો.
કુમુદા વિમલાનન્તા ભવાની ચ સુધા શિવા લલિતા કમલા ગૌરી સતી રમ્ભાથ પાર્વતી
કુમુદા, વિમલા, અનંતા, ભવાની, સુધા, શિવા, લલિતા, કમલા, ગૌરી, સતી, રંભા અને પાર્વતી—આ બધાં નામો છે.
નભસ્યાદિષુ માસેષુ પ્રીયતામિત્યુદીરયેત્ વ્રતાન્તે શયનં દદ્યાત્ સુવર્ણકમલાન્વિતમ્
નભસ્યથી શરૂ થતા મહિનાઓમાં, તેની પ્રસન્નતા માટે પ્રાર્થના કરો; વ્રતના અંતે, સોનાના કમળોથી શોભિત પથારી અર્પણ કરો.
મિથુનાનિ ચતુર્વિંશદ્ દશ દ્વો ચ સમર્ચયેત્ અષ્ટૌ ષડ્વાપ્યથ પુનશ્ ચાનુમાસં સમર્ચયેત્
ચોવીસ જોડી, દસ જોડી અને બે જોડી પૂજા કરો; આઠ કે છ જોડી પણ, અને પછી દર મહિને પણ આ પ્રમાણે પૂજા કરો.
પૂર્વં દત્ત્વા તુ ગુરવે શેષાનપ્યર્ચયેદ્બુધઃ ઉક્તાનન્તતૃતીયૈષા સદાનન્તફલપ્રદા
પહેલા ગુરુને અર્પણ કરો, પછી અન્ય સૌનું પૂજન કરવું. આ તૃતીયાનું વ્રત સદા અનંત ફળ આપનારું છે.
સર્વપાપહરાં દેવિ સૌભાગ્યારોગ્યવર્ધિનીમ્ ન ચૈનાં વિત્તશાઠ્યેન કદાચિદપિ લઙ્ઘયેત્ નરો વા યદિ વા નારી વિત્તશાઠ્યાત્ પતત્યધઃ
હે દેવી, સર્વ પાપ દૂર કરનારી, સૌભાગ્ય અને આરોગ્ય વધારનારી, ધનની લાલચથી ક્યારેય આ વ્રતનું ઉલ્લંઘન ન કરવું; પુરુષ કે સ્ત્રી, ધનલોભે પતન પામે છે.
ગર્ભિણી સૂતિકા નક્તં કુમારી વાથ રોગિણી યદ્યશુદ્ધા તદાન્યેન વારયેત્પ્રયતા સ્વયમ્
જો સ્ત્રી ગર્ભવતી હોય, પ્રસૂતા હોય, રાત્રે ઉપવાસ ધરાવતી હોય, કુંવારી હોય કે બીમાર હોય અને શુદ્ધ ન હોય, તો બીજાએ શ્રદ્ધાથી આ વિધિ કરવી.
ઇમામનન્તફલદાં યસ્તૃતીયાં સમાચરેત્ કલ્પકોટિશતં સાગ્રં શિવલોકે મહીયતે
જે આ તૃતીયાનું અનંત ફળ આપતું વ્રત કરે છે, તે શિવલોકમાં કરોડો કલ્પ સુધી સન્માન પામે છે.
વિત્તહીનો ઽપિ કુરુતે વર્ષત્રયમુપોષણૈઃ પુષ્પમન્ત્રવિધાનેન સો ઽપિ તત્ફલમાપ્નુયાત્
જેને ધન નથી, એ પણ ત્રણ વર્ષ સુધી ફૂલ અને મંત્ર સાથે ઉપવાસ રાખે તો, તે પણ એ ફળને પ્રાપ્ત કરે છે.
નારી વા કુરુતે યા તુ કુમારી વિધવાથવા સાપિ તત્ફલમાપ્નોતિ ગૌર્યનુગ્રહલાલિતા
સ્ત્રી હોય, કુંવારી હોય કે વિધવા, જો એ આ વ્રત કરે તો, ગૌરીની કૃપાથી એ પણ એ જ ફળ પામે છે.
ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ વા ય ઇત્થં ગિરિતનયાવ્રતમ્ ઇન્દ્રવાસસંસ્થઃ મતિમપિ ચ દદાતિ સો ઽપિ દેવૈર્ અમરવધૂજનકિંનરૈશ્ચ પૂજ્યઃ
જે વ્યક્તિ ગિરિનંદિનીનું આ વ્રત વાંચે કે સાંભળે, ઇન્દ્રના વસ્ત્ર પહેરીને મનથી અર્પણ કરે, એ દેવતાઓ, અપ્સરા અને કિન્નરો દ્વારા પૂજ્ય બને છે.
અથાન્યામપિ વક્ષ્યામિ તૃતીયાં પાપનાશિનીમ્ રસકલ્યાણિનીમેતાં પુરાકલ્પવિદો વિદુઃ
હવે હું ત્રીજું વ્રત કહું છું, જે પાપ નાશક અને કલ્યાણકારક છે; પ્રાચીન વિધિ જાણનારા એ રીતે જાણે છે.
માઘમાસે તુ સમ્પ્રાપ્તે તૃતીયાં શુક્લપક્ષતઃ પ્રાતર્ગવ્યેન પયસા તિલૈઃ સ્નાનં સમાચરેત્
માઘ માસ આવે ત્યારે, શુક્લ પક્ષની તૃતીયા દિવસે, સવારે ગાયના દૂધ અને તલથી સ્નાન કરવું.
સ્નાપયેન્મધુના દેવીં તથૈવેક્ષુરસેન ચ ગન્ધોદકેન તુ પુનર્ લેપયેત્કુઙ્કુમેન તુ દક્ષિણાઙ્ગાનિ સમ્પૂજ્ય તતો વામાનિ પૂજયેત્
દેવીને મધ અને શેરડીના રસથી સ્નાન કરાવવું, પછી સુગંધિત પાણીથી અને કુંકુમથી દક્ષિણ અંગો પૂજી, પછી વામ અંગો પૂજવા.
લલિતાયૈ નમો દેવ્યાઃ પાદૌ ગુલ્ફૌ તતો ઽર્ચયેત્ જઙ્ઘાં જાનું તથા શાન્ત્યૈ તથૈવોરું શ્રિયૈ નમઃ
લલિતા દેવીને નમન, પહેલા પગ અને ગુલ્ફો પૂજવી, પછી જાંઘ અને ઘૂંટણ શાંતિ માટે, અને ઉરૂ ધન માટે નમવું.
મદાલસાયૈ તુ કટિમ્ અમલાયૈ તથોદરમ્ સ્તનૌ મદનવાસિન્યૈ કુમુદાયૈ ચ કન્દરામ્
મદાલસા માટે કટિ, અમલા માટે ઉદર, મદનવાસિની માટે સ્તન અને કુમુદા માટે કંદરાં પૂજવી.
ભુજં ભુજાગ્રં માધવ્યૈ કમલાયૈ મુખસ્મિતે ભૂલલાટં ચ રુદ્રાણ્યૈ શંકરાયૈ તથાલકાન્
માધવી માટે ભુજ અને ભુજાંગ્ર, કમલા માટે સ્મિતવદન, રુદ્રાણી માટે લલાટ અને શંકરા માટે વાળ પૂજવા.
મુકુટં વિશ્વવાસિન્યૈ શિરઃ કાન્ત્યૈ તથાર્ચયેત્ મદનાયૈ લલાટં તુ મોહનાયૈ પુનર્ભ્રુવૌ
વિશ્વવાસિની માટે મુકુટ, કાંતિ માટે શિર, મદના માટે લલાટ અને મોહના માટે ભ્રૂઓ પૂજવી.
નેત્રે ચન્દ્રાર્ધધારિણ્યૈ તુષ્ટ્યૈ ચ વદનં પુનઃ ઉત્કણ્ઠિન્યૈ નમઃ કણ્ઠમ્ અમૃતાયૈ નમઃ સ્તનૌ
ચંદ્રાર્ધધારિણી માટે આંખો, તુષ્ટિ માટે મુખ, ઉત્કંઠિની માટે ગળું અને અમૃતા માટે સ્તન પૂજવા.
રમ્ભાયૈ વામકુક્ષિં ચ વિશોકાયૈ નમઃ કટિમ્ હૃદયં મન્મથાધિષ્ણ્યૈ પાટલાયૈ તથોદરમ્
રંભા માટે વામ કૂક્ષિ, વિશોકા માટે કટિ, મન્મથાધિષ્ઠા માટે હૃદય અને પાટલા માટે ઉદર પૂજવું.