સપ્તૈવ લોકાનાપ્નોતિ સપ્તાર્ઘાન્ યઃ પ્રયચ્છતિ યાવદાયુશ્ચ યઃ કુર્યાત્ પરં બ્રહ્માધિગચ્છતિ
જે સાત અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે, તે સાતે લોક પ્રાપ્ત કરે છે; અને જે જીવનભર આ કરે છે, તે પરમ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
ઇહ પઠતિ શૃણોતિ વા ય એતદ્ યુગલમુનિપ્રભવાર્ઘ્યસમ્પ્રદાનમ્ મતિમપિ ચ દદાતિ સો ઽપિ વિષ્ણોર્ ભવનગતઃ પરિપૂજ્યતે ઽમરૌઘૈઃ
આ યમલ ઋષિપ્રભુ અગસ્ત્યને અર્ઘ્ય અર્પણની કથા જે અહીં વાંચે કે સાંભળે, અથવા મનમાં વિચાર કરે, તે પણ વિષ્ણુના ધામમાં દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે.
સૌભાગ્યારોગ્યફલદમ્ અમુત્રાક્ષય્યકારકમ્ ભુક્તિમુક્તિપ્રદં દેવ તન્મે બ્રૂહિ જનાર્દન
હે જનાર્દન, એ કઈ રીત છે જે સુખ-સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય આપે છે, પરલોકમાં અખૂટ પુણ્ય આપે છે અને ભોગ તથા મોક્ષ બંનેનું ફળ આપે છે? મને એ કહો.
યદુમાયાઃ પુરા દેવ ઉવાચ પુરસૂદનઃ કૈલાસશિખરાસીનો દેવ્યા પૃષ્ટસ્તદા કિલ
હે દેવ, એક વખત, જ્યારે દેવીએ પૂછ્યું ત્યારે, શહેરોનો વિનાશક, કૈલાસ શિખરે બેઠા હતા અને તેમણે જગતની માયા વિશે કહ્યું હતું.
કથાસુ સમ્પ્રવૃત્તાસુ ધર્મ્યાસુ લલિતાસુ ચ તદિદાનીં પ્રવક્ષ્યામિ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્
હવે હું તને એ કથા કહું છું, જે ધર્મમય અને આનંદદાયી છે અને ભોગ તથા મોક્ષનું ફળ આપે છે.
શૃણુષ્વાવહિતા દેવિ તથૈવાનન્તપુણ્યકૃત્ નરાણામથ નારીણામ્ આરાધનમનુત્તમમ્
હે દેવી, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ, જે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંને માટે અનંત પુણ્ય આપતું શ્રેષ્ઠ આરાધન છે.
નભસ્યે વાથ વૈશાખે પુણ્યમાર્ગશિરસ્ય ચ શુક્લપક્ષે તૃતીયાયાં સુસ્નાતો ગૌરસર્ષપૈઃ
નભસ્ય કે વૈશાખ માસમાં, અથવા શુભ માર્ગના આરંભે, શુક્લ પક્ષની તૃતીયા તિથીએ, પીળા રાયડાંથી સ્નાન કરવું જોઈએ.
ગોરોચનં સગોમૂત્રમ્ ઉષ્ણં ગોશકૃતં તથા દધિચન્દનસમ્મિશ્રં લલાટે તિલકં ન્યસેત્ સૌભાગ્યારોગ્યદં યસ્માત્ સદા ચ લલિતાપ્રિયમ્
ગાયના પીળા રંગના રસ, ગૌમૂત્ર, ગરમ ગાયનું છાણ, દહીં અને ચંદન સાથે મિક્સ કરી લલાટ પર તિલક કરવું, જે હંમેશા સુખ-સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય આપે છે અને લલિતા દેવીને પ્રિય છે.
પ્રતિપક્ષં તૃતીયાસુ પુમાનાપીતવાસસી ધારયેદથ રક્તાનિ નારી ચેદથ સંયતા
દરેક પખવાડિયે તૃતીયા તિથીએ, પુરુષે સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરવું અને સ્ત્રીએ, જો સંયમ રાખતી હોય તો, લાલ વસ્ત્ર ધારણ કરવું.
વિધવા ધાતુરક્તાનિ કુમારી શુક્લવાસસી દેવીં તુ પઞ્ચગવ્યેન તતઃ ક્ષીરેણ કેવલમ્ સ્નાપયેન્મધુના તદ્વત્ પુષ્પગન્ધોદકેન ચ
વિધવા સ્ત્રીએ લાલ રંગથી રંગાયેલા વસ્ત્રો પહેરવા, કન્યાએ સફેદ વસ્ત્ર પહેરવું. પછી દેવીને પંચગવ્યથી, પછી માત્ર દૂધથી, પછી મધથી અને પછી ફૂલોની સુગંધવાળું પાણીથી સ્નાન કરાવવું.
પૂજયેચ્છુક્લપુષ્પૈશ્ચ ફલૈર્નાનાવિધૈરપિ ધાન્યકાજાજિલવણૈર્ ગુડક્ષીરઘૃતાન્વિતૈઃ
દેવીની પૂજા સફેદ ફૂલો, વિવિધ પ્રકારના ફળો, અનાજ, જીરું, તલ, મીઠું, ગુડ, દૂધ અને ઘીથી કરવી.
શુક્લાક્ષતતિલૈરર્ચ્યાં તતો દેવીં સદાર્ચયેત્ પાદાદ્યભ્યર્ચનં કુર્યાત્ પ્રતિપક્ષં વરાનને
સફેદ અક્ષત અને તલથી દેવીની આરાધના કરવી અને દર પખવાડિયે સુંદર મુખવાળી દેવીના પગથી લઈને શિર્ષ સુધી પૂજન કરવું.
વરદાયૈ નમઃ પાદૌ તથા ગુલ્ફૌ નમઃ શ્રિયૈ અશોકાયૈ નમો જઙ્ઘે પાર્વત્યૈ જાનુની તથા
દેવીના પગે વરદાયિનીને નમન, ગુલ્ફ પર શ્રીને નમન, જાંઘે અશોકાને નમન અને ઘૂંટણે પાર્વતીને નમન.
ઊરૂ મઙ્ગલકારિણ્યૈ વામદેવ્યૈ તથા કટિમ્ પદ્મોદરાયૈ જઠરમ્ ઉરઃ કામશ્રિયૈ નમઃ
જાંઘે મંગલકારિણીને, કટિ પર વામાદેવીને, પેટે પદ્મોદરાને અને ઉરે કામશ્રીને નમન.
કરૌ સૌભાગ્યદાયિન્યૈ બાહૂ હરમુખશ્રિયૈ મુખં દર્પણવાસિન્યૈ સ્મરદાયૈ સ્મિતં નમઃ
હાથ પર સૌભાગ્યદાયિનીને, બાહુ પર હરમુખશ્રીને, મુખ પર દર્પણવાસિનીને અને સ્મિત પર સ્મરદાયિને નમન.
ગૌર્યૈ નમસ્તથા નાસામ્ ઉત્પલાયૈ ચ લોચને તુષ્ટ્યૈ લલાટમલકાન્ કાત્યાયન્યૈ શિરસ્તથા
નાક પર ગૌરીને, આંખે ઉત્પલાને, લલાટ પર તુષ્ટિને, વાળ પર કાત્યાયનીને અને શિર્ષ પર પણ નમન.
નમો ગૌર્યૈ નમો ધિષ્ણ્યૈ નમઃ કાન્ત્યૈ નમઃ શ્રિયૈ રમ્ભાયૈ લલિતાયૈ ચ વાસુદેવ્યૈ નમો નમઃ
ગૌરીને, ધિષ્ણીને, કાંતિને, શ્રીને, રંભાને, લલિતાને અને વારંવાર વાસુદેવીને નમન.
એવં સમ્પૂજ્ય વિધિવદ્ અગ્રતઃ પદ્મમાલિખેત્ પત્ત્રૈર્દ્વાદશભિર્યુક્તં કુઙ્કુમેન સકર્ણિકમ્
આ રીતે વિધિપૂર્વક પૂજા કર્યા પછી, સામે બાર પાંખડીઓવાળું કમળ, કુંકુમથી અને મધ્યમાં દાગ સાથે દોરવું.
પૂર્વેણ વિન્યસેદ્ગૌરીમ્ અપર્ણાં ચ તતઃ પરમ્ ભવાનીં દક્ષિણે તદ્વદ્ રુદ્રાણીં ચ તતઃ પરમ્
પૂર્વ દિશામાં ગૌરી, પછી અપર્ણા, દક્ષિણમાં ભવાની અને પછી રુદ્રાણીને સ્થાન આપવું.
વિન્યસેત્પશ્ચિમે સૌમ્યાં સદા મદનવાસિનીમ્ વાયવ્યે પાટલામુગ્રામ્ અન્તરેણ તતો ઽપ્યુમામ્
પશ્ચિમમાં સૌમ્યા, જે હંમેશા મદન સાથે રહે છે, વાયવ્ય દિશામાં પાટલા ઉગ્રા અને વચ્ચે ઉમાને સ્થાન આપવું.
મધ્યે યથાસ્વં માંસાઙ્ગાં મઙ્ગલાં કુમુદાં સતીમ્ રુદ્રં ચ મધ્યે સંસ્થાપ્ય લલિતાં કર્ણિકોપરિ કુસુમૈરક્ષતૈર્વાર્ભિર્ નમસ્કારેણ વિન્યસેત્
મધ્યમાં શુભ અને પવિત્ર કુમુદાને, રુદ્ર તથા લલિતાને કમળની કર્ણિકા પર બેસાડો, અને તેમને ફૂલો, અખંડ ચોખા કે પાણીથી, ભક્તિપૂર્વક નમન કરી સુશોભિત કરો.
ગીતમઙ્ગલનિર્ઘોષાન્ કારયિત્વા સુવાસિનીઃ પૂજયેદ્રક્તવાસોભી રક્તમાલ્યાનુલેપનૈઃ સિન્દૂરં સ્નાનચૂર્ણં ચ તાસાં શિરસિ પાતયેત્
મંગલગીતો અને શુભ ધ્વનિ કર્યા પછી, સારા ગુણવાળી સ્ત્રીઓને લાલ વસ્ત્ર, લાલ હાર અને સુગંધિત લપસીથી શોભાવો; તેમનાં માથે સિંદૂર અને સ્નાન ચૂર્ણ છાંટો.
સિન્દૂરકુઙ્કુમસ્નાનમ્ અતીવેષ્ટતમં યતઃ તથોપદેષ્ટારમપિ પૂજયેદ્યત્નતો ગુરુમ્ ન પૂજ્યતે ગુરુર્યત્ર સર્વાસ્તત્રાફલાઃ ક્રિયાઃ
સિંદૂર અને કુંકુમથી સ્નાન કરાવવું બહુ પ્રિય છે; એ જ રીતે, ગુરુનું પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ. જ્યાં ગુરુનું સન્માન થતું નથી, ત્યાં બધાં કર્મ વ્યર્થ જાય છે.
નભસ્યે પૂજયેદ્ગૌરીમ્ ઉત્પલૈરસિતૈઃ સદા બન્ધુજીવૈરાશ્વયુજે કાર્ત્તિકે શતપત્ત્રકૈઃ
નભસ્ય મહિનામાં ગૌરીની પૂજા હંમેશાં નિલકમળથી કરો; આશ્વયુજ અને કાર્તિકમાં બંધુજીવના ફૂલો વડે, અને શતપત્રકમાં કમળથી પૂજા કરો.
જાતીપુષ્પૈર્માર્ગશીર્ષે પૌષે પીતૈઃ કુરણ્ટકૈઃ કુન્દકુઙ્કુમપુષ્પૈસ્તુ દેવીં માઘે તુ પૂજયેત્ સિન્દુવારેણ જાત્યા વા ફાલ્ગુને ઽપ્યર્ચયેદુમામ્
માર્ગશીર્ષમાં જાસુદના ફૂલો, પૌષમાં પીળા કુરંટકના ફૂલો, માઘમાં કુન્દ અને કુંકુમના ફૂલો, અને માઘમાં જ સિંદુવાર કે જાસુદથી દેવીની પૂજા કરો; ફાગણમાં પણ ઉમાની પૂજા કરો.
ચૈત્રે તુ મલ્લિકાશોકૈર્ વૈશાખે ગન્ધપાટલૈઃ જ્યેષ્ઠે કમલમન્દારૈર્ આષાઢે ચ નવામ્બુજૈઃ કદમ્બૈરથ માલત્યા શ્રાવણે પૂજયેત્સદા
ચૈત્રમાં મલ્લિકા અને અશોકના ફૂલો, વૈશાખમાં સુગંધિત પાટેળના ફૂલો, જેઠમાં કમળ અને મંદારના ફૂલો, આષાઢમાં તાજા કમળ, શ્રાવણમાં કદંબ અને માલતીના ફૂલો વડે હંમેશાં પૂજા કરો.
ગોમૂત્રં ગોમયં ક્ષીરં દધિ સર્પિઃ કુશોદકમ્ બિલ્વપત્ત્રાર્કપુષ્પં ચ યવાન્ગોશૃઙ્ગવારિ ચ
ગાયનું મૂત્ર, ગાયનું લોટ, દૂધ, દહીં, ઘી, કુશના પાણી, બિલ્વના પાન, અર્કના ફૂલો, જૌ અને ગાયના શૃંગનું પાણી—આ બધું ઉપયોગી છે.
પઞ્ચગવ્યં ચ બિલ્વં ચ પ્રાશયેત્ક્રમશસ્તદા એતદ્ભાદ્રપદાદ્યં તુ પ્રાશનં સમુદાહૃતમ્
પંચગવ્ય અને બિલ્વને ક્રમશઃ સેવન કરવું જોઈએ; ભાદરવા મહિનાથી આ પ્રાશન કરવું કહેવાયું છે.
પ્રતિપક્ષં ચ મિથુનં તૃતીયાયાં વરાનને પૂજયિત્વાર્ચયેદ્ભક્ત્યા વસ્ત્રમાલ્યાનુલેપનૈઃ
શુક્લપક્ષની તૃતીયાને, હે સુંદરમુખી, શ્રદ્ધાથી વસ્ત્ર, ફૂલના હાર અને લપસી વડે પૂજન અને સન્માન કરો.
પુંસઃ પીતામ્બરે દદ્યાત્ સ્ત્રિયૈ કૌસુમ્ભવાસસી નિષ્પાવાજાજિલવણમ્ ઇક્ષુદણ્ડગુડાન્વિતમ્ તસ્યૈ દદ્યાત્ફલં પુષ્પં સુવર્ણોત્પલસંયુતમ્
પુરુષને પીળાં વસ્ત્ર આપો અને સ્ત્રીને કૌસુંભી રંગના કપડાં આપો; નિષ્પાવ, અજમો, મીઠું, ઈખના દાંડા અને ગોળ પણ આપો. સ્ત્રીને ફળ, ફૂલ અને સોનાના કમળ આપો.