યેષુ વૈ સ્થાસ્યતે ક્ષત્રમ્ ઉત્પત્સ્યન્તે નૃપાશ્ચ યે તેષામ્ આયુષ્પ્રમાણં ચ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
કયા વંશોમાં ક્ષત્રિય રહેશે અને કયા રાજા જન્મશે, તેમનાં આયુષ્ય અને નામ પણ, હે ઋષિ, અમને કહો.
કૃતયુગપ્રમાણં ચ ત્રેતાદ્વાપરયોસ્તથા કલિયુગપ્રમાણં ચ યુગદોષં યુગક્ષયમ્
કૃતયુગ, ત્રેતાયુગ અને દ્વાપરયુગ કેટલાં વર્ષ ચાલે છે, કલીયુગ કેટલો લાંબો છે, તેની ખામીઓ અને અંત પણ અમને કહો.
સુખદુઃખપ્રમાણં ચ પ્રજાદોષં યુગસ્ય તુ એતત્સર્વં પ્રસંખ્યાય પૃચ્છતાં બ્રૂહિ નઃ પ્રભો
હે પ્રભુ, કૃપા કરીને અમને કહો કે સુખ-દુઃખનું પ્રમાણ, પ્રજાના દોષો અને યુગની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તમે શું સમજાવશો.
યથા મે કીર્તિતં પૂર્વં વ્યાસેનાક્લિષ્ટકર્મણા ભાવ્યં કલિયુગં ચૈવ તથા મન્વન્તરાણિ ચ
જેમ અકલેશ કર્મોવાળા વ્યાસજીએ પહેલાં મને કહેલું, એ જ રીતે કળિયુગ અને મનુઓના યુગો આવનારા છે.
અનાગતાનિ સર્વાણિ બ્રુવતો મે નિબોધત અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ભવિષ્યા યે નૃપાસ્તથા
હવે હું જે કંઈ આગળ બનવાનું છે તે બધું કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો; પછી હું આવનારા રાજાઓની વાત પણ કહિશ.
ઐડેક્ષ્વાક્વન્વયે ચૈવ પૌરવે ચાન્વયે તથા યેષુ સંસ્થાસ્યતે તચ્ચ ઐડેક્ષ્વાકુકુલં શુભમ્ તાન્સર્વાન્કીર્તયિષ્યામિ ભવિષ્યે કથિતાન્નૃપાન્
આઇડ, ઇક્ષ્વાકુ અને પુરુ વંશમાં, અને જ્યાં શુભ આઇડ-ઇક્ષ્વાકુ કુળ સ્થાપિત થશે, ત્યાં જે રાજાઓ થશે, તેમની પણ હું વિગતે વાત કરીશ.
તેભ્યો ઽપરે ઽપિ યે ત્વ્ અન્યે હ્ય્ ઉત્પત્સ્યન્તે નૃપાઃ પુનઃ ક્ષત્રાઃ પારશવાઃ શૂદ્રાસ્ તથાન્યે યે બહિશ્ચરાઃ
આ બધામાંથી બીજા રાજાઓ પણ જન્મ લેશે—ક્ષત્રિય, પારશવ, શૂદ્ર અને અન્ય જે બહાર રહે છે, તેઓ પણ.
અન્ધાઃ શકાઃ પુલિન્દાશ્ચ ચૂલિકા યવનાસ્તથા કૈવર્તાભીરશબરા યે ચાન્યે મ્લેચ્છસમ્ભવાઃ પર્યાયતઃ પ્રવક્ષ્યામિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
અંધ, શક, પુલિંદ, ચૂલિક, યવન, કૈવર્ત, આભીર, શબર અને અન્ય વિદેશી વંશના લોકો—હું તેમને ક્રમશઃ વર્ણવીશ અને તેમના રાજાઓના નામ પણ કહિશ.
અધિસોમકૃષ્ણશ્ ચૈતેષાં પ્રથમં વર્તતે નૃપઃ તસ્યાન્વવાયે વક્ષ્યામિ ભવિષ્યે કથિતાન્નૃપાન્
આ બધામાંથી પહેલો રાજા અધિસોમકૃષ્ણ હશે; તેના વંશજ, જે ભવિષ્યમાં રાજા બનશે, તેમની પણ હું વાત કરીશ.
અધિસોમકૃષ્ણપુત્રસ્તુ વિવક્ષુર્ભવિતા નૃપઃ ગઙ્ગયા તુ હૃતે તસ્મિન્ નગરે નાગસાહ્વયે
અધિસોમકૃષ્ણનો પુત્ર વિવક્ષુ રાજા બનશે; જ્યારે ગંગા નદી નાગસાહ્વય નામના શહેરને લઈ જશે, ત્યારે તે ત્યાં શાસન કરશે.
ત્યક્ત્વા વિવક્ષુર્નગરં કૌશામ્બ્યાં તુ નિવત્સ્યતિ ભવિષ્યાષ્ટૌ સુતાસ્તસ્ય મહાબલપરાક્રમાઃ
વિવક્ષુ એ શહેર છોડીને કૌશાંબીમાં વસશે; તેના આઠ પુત્રો થશે, જે બધા પરાક્રમી અને શક્તિશાળી હશે.
ભૂરિર્જ્યેષ્ઠઃ સુતસ્તસ્ય તસ્ય ચિત્રરથઃ સ્મૃતઃ શુચિદ્રવશ્ચિત્રરથાદ્ વૃષ્ણિમાંશ્ચ શુચિદ્રવાત્
તેના સૌથી મોટો પુત્ર ભૂરી હશે, જેને ચિત્રરથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે; ચિત્રરથથી શુચિદ્રવ અને શુચિદ્રવથી વૃષ્ણિમાન જન્મશે.
વૃષ્ણિમતઃ સુષેણશ્ચ ભવિષ્યતિ શુચિર્નૃપઃ તસ્માત્સુષેણાદ્ભવિતા સુનીથો નામ પાર્થિવઃ
વૃષ્ણિમાનથી સુષેણ અને શુચિ નામના રાજા થશે; સુષેણથી સુનીથ નામનો રાજા જન્મશે.
નૃપાત્સુનીથાદ્ભવિતા નૃચક્ષુઃ સુમહાયશાઃ નૃચક્ષુષસ્તુ દાયાદો ભવિતા વૈ સુખીવલઃ
સુનીથ રાજાથી મહાપ્રસિદ્ધ નૃચક્ષુ જન્મશે; નૃચક્ષુનો વારસદાર સુખીવાલ હશે.
સુખીવલસુતશ્ચાપિ ભાવી રાજા પરિષ્ણવઃ પરિષ્ણવસુતશ્ચાપિ ભવિતા સુતપા નૃપઃ
સુખીવાલનો પુત્ર ભવિષ્યમાં રાજા પરિષ્ણવ થશે; પરિષ્ણવનો પુત્ર સુતપા રાજા બનશે.
મેધાવી તસ્ય દાયાદો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ મેધાવિનઃ સુતશ્ચાપિ ભવિષ્યતિ પુરંજયઃ
તેના વંશમાં નિશ્ચિતપણે મેધાવી વારસદાર બનશે; મેધાવીનો પુત્ર પુરંજય થશે.
ઉર્વો ભાવ્યઃ સુતસ્તસ્ય તિગ્માત્મા તસ્ય ચાત્મજઃ તિગ્માદ્બૃહદ્રથો ભાવ્યો વસુદામા બૃહદ્રથાત્
પુરંજયનો પુત્ર ઉર્વા, અને તેના પુત્ર તીક્ષ્ણ આત્માવાળો તિગ્માત્મા; તિગ્માત્માથી બૃહદ્રથ અને બૃહદ્રથથી વસુદામા જન્મશે.
વસુદામ્નઃ શતાનીકો ભવિષ્યોદયનસ્તતઃ ભવિષ્યતે ચોદયનાદ્ વીગે રાજા વહીનરઃ
વસુદામાથી શતાનિક અને પછી ઉદયન જન્મશે; ઉદયનથી વહીનર નામનો રાજા થશે.
વહીનરાત્મજશ્ચૈવ દણ્ડપાણિર્ભવિષ્યતિ દણ્ડપાણેર્નિરમિત્રો નિરમિત્રાત્તુ ક્ષેમકઃ
વહીનરનો પુત્ર દંડપાણી થશે; દંડપાણીથી નિરમિત્ર અને નિરમિત્રથી ક્ષેમક જન્મશે.
અત્રાનુવંશશ્લોકો ઽયં ગીતો વિપ્રૈઃ પુરાતનૈઃ બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય યો યોનિર્ વંશો દેવર્ષિસત્કૃતઃ ક્ષેમકં પ્રાપ્ય રાજાનં સંસ્થાસ્યતિ કલૌ યુગે
અહીં પ્રાચીન ઋષિઓએ ગાયેલો વંશશ્લોક છે: જે બ્રાહ્મણ-ક્ષત્રિય વંશ દેવઋષિઓ દ્વારા માન્ય છે, તે ક્ષેમક રાજા સુધી કળિયુગમાં પૂર્ણ થશે.
ઇત્યેષ પૌરવો વંશો યથાવદિહ કીર્તિતઃ ધીમતઃ પાણ્ડુપુત્રસ્ય ચાર્જુનસ્ય મહાત્મનઃ
આ રીતે, પૌરૂવ વંશ અને બુદ્ધિશાળી પાંડુપુત્ર મહાત્મા અર્જુનનો વંશ અહીં સાચી રીતે વર્ણવાયો છે.
યે પૂજ્યાઃ સ્યુર્ દ્વિજાતીનામ્ અગ્નયઃ સૂત સર્વદા તાનિદાનીં સમાચક્ષ્વ તદ્વંશં ચાનુપૂર્વશઃ
હે સૂત, હવે તમે દ્વિજાતિઓમાં જે અગ્નિઓ હંમેશા પૂજનીય છે, એ અને તેમનો વંશ ક્રમશઃ કહો.
યો ઽસાવ્ અગ્નિરભીમાની સ્મૃતઃ સ્વાયમ્ભુવે ઽન્તરે બ્રહ્મણો માનસઃ પુત્રસ્ તસ્માત્સ્વાહા વ્યજીજનત્
સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં જે અગ્નિ અભિમાની તરીકે ઓળખાય છે, તે બ્રહ્માજીના મનથી ઉત્પન્ન પુત્ર હતો, અને તેમાંથી સ્વાહાએ જન્મ આપ્યો.
પાવકં પવમાનં ચ શુચિરગ્નિશ્ચ યઃ સ્મૃતઃ નિર્મથ્યઃ પવમાનો ઽગ્નિર્ વૈદ્યુતઃ પાવકાત્મજઃ
પાવક, પવમાન અને શુચિ એ અગ્નિઓ તરીકે જાણીતા છે; પવમાન એ ઘર્ષણથી ઉત્પન્ન અગ્નિ છે, અને વીજળી જેવો અગ્નિ પાવકનો પુત્ર છે.
શુચિરગ્નિઃ સ્મૃતઃ સૌરઃ સ્થાવરાશ્ચૈવ તે સ્મૃતાઃ પવમાનાત્મજો હ્ય્ અગ્નિર્ હવ્યવાહઃ સ ઉચ્યતે
શુચિ અગ્નિ સૌર અગ્નિ તરીકે ઓળખાય છે, અને સ્થાવર પણ એમ કહેવાય છે; પવમાનથી ઉત્પન્ન થયેલો અગ્નિ હવ્યવાહ તરીકે ઓળખાય છે.
પાવકઃ સહરક્ષસ્તુ હવ્યવાહમુખઃ શુચિઃ દેવાનાં હવ્યવાહો ઽગ્નિઃ પ્રથમો બ્રહ્મણઃ સુતઃ
પાવક, સહરક્ષ અને શુચિ, જેમનું મુખ હવ્યવાહ છે; દેવોમાં હવ્યવાહ અગ્નિ પ્રથમ છે, અને તે બ્રહ્માજીનો પુત્ર છે.
સહરક્ષઃ સુરાણાં તુ ત્રયાણાં તે ત્રયો ઽગ્નયઃ એતેષાં પુત્રપૌત્રાશ્ચ ચત્વારિંશત્તથૈવ ચ
સહેરક્ષ દેવોમાં આવે છે; આ ત્રણેય અગ્નિઓ છે, અને એમમાંથી ચાલીસ પુત્રો અને પૌત્રો થયા છે.
પ્રવક્ષ્યે નામતસ્તાન્વૈ પ્રવિભાગેન તાન્પૃથક્ પાવનો લૌકિકો હ્ય્ અગ્નિઃ પ્રથમો બ્રહ્મણશ્ચ યઃ
હવે હું એમના નામ અલગ-અલગ રીતે કહું છું; પવન, લોકમાં રહેનારો અગ્નિ, પ્રથમ છે અને તે બ્રહ્માનો પણ અગ્નિ છે.
બ્રહ્મૌદનાગ્નિસ્ તત્પુત્રો ભરતો નામ વિશ્રુતઃ વૈશ્વાનરો હવ્યવાહો વહન્હવ્યં મમાર સઃ
બ્રહ્મૌદન અગ્નિ તેનો પુત્ર છે, જે ભરત નામે પ્રસિદ્ધ છે; વૈશ્વાનર, હવ્યવાહ, હવન લઈ ગયો અને પછી મૃત્યુ પામ્યો.
સ મૃતો ઽથર્વણઃ પુત્રો મથિતઃ પુષ્કરોદધિઃ યો ઽથર્વા લૌકિકો હ્ય્ અગ્નિર્ દક્ષિણાગ્નિઃ સ ઉચ્યતે
તેના મૃત્યુ પછી, અથર્વણનો જન્મ થયો, જે પદ્મ સમુદ્રમાંથી ઘર્ષણથી ઉત્પન્ન થયો; અથર્વા એ લોકિક અગ્નિ છે, જેને દક્ષિણ અગ્નિ કહે છે.