ન સ્થાસ્યતીહ દુર્બુદ્ધે તવૈતદ્વચનં ભુવિ યાવત્સ્થાસ્યસિ ત્વં લોકે તાવદેવ પ્રપત્સ્યતિ
અરે મૂર્ખ, તારા શબ્દો ધરતી પર ટકશે નહીં; તું જ્યાં સુધી અહીં રહેશે, તારા શબ્દો તેટલો સમય જ રહેશે.
ક્ષત્રસ્ય વિજયં જ્ઞાત્વા તતઃપ્રભૃતિ સર્વશઃ અભિગમ્ય સ્થિતાશ્ચૈવ નૃપં ચ જનમેજયમ્
ત્યાંથી પછી, ક્ષત્રિયની વિજય જાણીને, બધા જને જનમેજય રાજા પાસે આવ્યા અને ત્યાં જ રહ્યા.
તતઃપ્રભૃતિ શાપેન ક્ષત્રિયસ્ય તુ યાજિનઃ ઉત્સન્ના યાજિનો યજ્ઞે તતઃપ્રભૃતિ સર્વશઃ
એ શાપથી ત્યારથી ક્ષત્રિય યજમાનો નાશ પામ્યા; ત્યારથી યજ્ઞમાં યજમાનો સંપૂર્ણ રીતે ગુમ થઈ ગયા.
ક્ષત્રસ્ય યાજિનઃ કેચિચ્ છાપાત્તસ્ય મહાત્મનઃ પૌર્ણમાસેન હવિષા ઇષ્ટ્વા તસ્મિન્પ્રજાપતિમ્ સ વૈશમ્પાયનેનૈવ પ્રવિશન્વારિતસ્તતઃ
કેટલાક ક્ષત્રિય યજમાનોએ, એ મહાન આત્માના શાપથી, પૂર્ણિમાના હવનથી પ્રજાપતિને તૃપ્ત કર્યા પછી, વૈશંપાયન દ્વારા યજ્ઞમાં પ્રવેશતા અટકાવાયા.
પરીક્ષિતઃ સુતો ઽસૌ વૈ પૌરવો જનમેજયઃ દ્વિર્ અશ્વમેધમાહૃત્ય મહાવાજસનેયકઃ
પરિક્ષિતનો પુત્ર પૌરવ વંશનો જનમેજય હતો; મહાન વાજસનેયકે તેના માટે બે વાર અશ્વમેઘ યજ્ઞ કર્યો.
પ્રવર્તયિત્વા તં સર્વમ્ ઋષિં વાજસનેયકમ્ વિવાદે બ્રાહ્મણૈઃ સાર્ધમ્ અભિશપ્તો વનં યયૌ
આ બધું પૂર્ણ કર્યા પછી, ઋષિ વાજસનેયક બ્રાહ્મણો સાથે વિવાદમાં શાપ પામી, વનમાં ગયો.
જનમેજયાચ્છતાનીકસ્ તસ્માજ્જજ્ઞે સ વીર્યવાન્ જનમેજયઃ શતાનીકં પુત્રં રાજ્યે ઽભિષિક્તવાન્
જનમેજય પાસેથી શક્તિશાળી શતાનિક જન્મ્યો; જનમેજયે પોતાના પુત્ર શતાનિકને રાજ્ય પર બેસાડ્યો.
અથાશ્વમેધેન તતઃ શતાનીકસ્ય વીર્યવાન્ જજ્ઞે ઽધિસોમકૃષ્ણાખ્યઃ સામ્પ્રતં યો મહાયશાઃ
પછી અશ્વમેઘ યજ્ઞથી શક્તિશાળી શતાનિકને અધિસોમકૃષ્ણ નામનો પુત્ર થયો, જે આજકાલ ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે.
તસ્મિઞ્છાસતિ રાષ્ટ્રં તુ યુષ્માભિરિદમાહૃતમ્ દુરાપં દીર્ઘસત્ત્રં વૈ ત્રીણિ વર્ષાણિ પુષ્કરે વર્ષદ્વયં કુરુક્ષેત્રે દૃષદ્વત્યાં દ્વિજોત્તમાઃ
જ્યારે તે રાજા બન્યો ત્યારે, તમે અહીં દુર્લભ અને લાંબો યજ્ઞ કર્યો—પુષ્કરમાં ત્રણ વર્ષ, કુરુક્ષેત્રમાં બે વર્ષ અને દૃષદ્વતી પાસે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો.
ભવિષ્યં શ્રોતુમિચ્છામઃ પ્રજાનાં લોમહર્ષણે પુરા કિલ યદેતદ્વૈ વ્યતીતં કીર્તિતં ત્વયા
હે લોમહર્ષણ, હવે અમે ઇચ્છીએ છીએ કે, ભવિષ્યમાં પ્રજાઓનું શું થશે તે તમે કહો; ભૂતકાળની વાતો તો તમે પહેલેથી જ કહી દીધી છે.
યેષુ વૈ સ્થાસ્યતે ક્ષત્રમ્ ઉત્પત્સ્યન્તે નૃપાશ્ચ યે તેષામ્ આયુષ્પ્રમાણં ચ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
કયા વંશોમાં ક્ષત્રિય રહેશે અને કયા રાજા જન્મશે, તેમનાં આયુષ્ય અને નામ પણ, હે ઋષિ, અમને કહો.
કૃતયુગપ્રમાણં ચ ત્રેતાદ્વાપરયોસ્તથા કલિયુગપ્રમાણં ચ યુગદોષં યુગક્ષયમ્
કૃતયુગ, ત્રેતાયુગ અને દ્વાપરયુગ કેટલાં વર્ષ ચાલે છે, કલીયુગ કેટલો લાંબો છે, તેની ખામીઓ અને અંત પણ અમને કહો.
સુખદુઃખપ્રમાણં ચ પ્રજાદોષં યુગસ્ય તુ એતત્સર્વં પ્રસંખ્યાય પૃચ્છતાં બ્રૂહિ નઃ પ્રભો
હે પ્રભુ, કૃપા કરીને અમને કહો કે સુખ-દુઃખનું પ્રમાણ, પ્રજાના દોષો અને યુગની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તમે શું સમજાવશો.
યથા મે કીર્તિતં પૂર્વં વ્યાસેનાક્લિષ્ટકર્મણા ભાવ્યં કલિયુગં ચૈવ તથા મન્વન્તરાણિ ચ
જેમ અકલેશ કર્મોવાળા વ્યાસજીએ પહેલાં મને કહેલું, એ જ રીતે કળિયુગ અને મનુઓના યુગો આવનારા છે.
અનાગતાનિ સર્વાણિ બ્રુવતો મે નિબોધત અત ઊર્ધ્વં પ્રવક્ષ્યામિ ભવિષ્યા યે નૃપાસ્તથા
હવે હું જે કંઈ આગળ બનવાનું છે તે બધું કહું છું, ધ્યાનપૂર્વક સાંભળો; પછી હું આવનારા રાજાઓની વાત પણ કહિશ.
ઐડેક્ષ્વાક્વન્વયે ચૈવ પૌરવે ચાન્વયે તથા યેષુ સંસ્થાસ્યતે તચ્ચ ઐડેક્ષ્વાકુકુલં શુભમ્ તાન્સર્વાન્કીર્તયિષ્યામિ ભવિષ્યે કથિતાન્નૃપાન્
આઇડ, ઇક્ષ્વાકુ અને પુરુ વંશમાં, અને જ્યાં શુભ આઇડ-ઇક્ષ્વાકુ કુળ સ્થાપિત થશે, ત્યાં જે રાજાઓ થશે, તેમની પણ હું વિગતે વાત કરીશ.
તેભ્યો ઽપરે ઽપિ યે ત્વ્ અન્યે હ્ય્ ઉત્પત્સ્યન્તે નૃપાઃ પુનઃ ક્ષત્રાઃ પારશવાઃ શૂદ્રાસ્ તથાન્યે યે બહિશ્ચરાઃ
આ બધામાંથી બીજા રાજાઓ પણ જન્મ લેશે—ક્ષત્રિય, પારશવ, શૂદ્ર અને અન્ય જે બહાર રહે છે, તેઓ પણ.
અન્ધાઃ શકાઃ પુલિન્દાશ્ચ ચૂલિકા યવનાસ્તથા કૈવર્તાભીરશબરા યે ચાન્યે મ્લેચ્છસમ્ભવાઃ પર્યાયતઃ પ્રવક્ષ્યામિ નામતશ્ચૈવ તાન્નૃપાન્
અંધ, શક, પુલિંદ, ચૂલિક, યવન, કૈવર્ત, આભીર, શબર અને અન્ય વિદેશી વંશના લોકો—હું તેમને ક્રમશઃ વર્ણવીશ અને તેમના રાજાઓના નામ પણ કહિશ.
અધિસોમકૃષ્ણશ્ ચૈતેષાં પ્રથમં વર્તતે નૃપઃ તસ્યાન્વવાયે વક્ષ્યામિ ભવિષ્યે કથિતાન્નૃપાન્
આ બધામાંથી પહેલો રાજા અધિસોમકૃષ્ણ હશે; તેના વંશજ, જે ભવિષ્યમાં રાજા બનશે, તેમની પણ હું વાત કરીશ.
અધિસોમકૃષ્ણપુત્રસ્તુ વિવક્ષુર્ભવિતા નૃપઃ ગઙ્ગયા તુ હૃતે તસ્મિન્ નગરે નાગસાહ્વયે
અધિસોમકૃષ્ણનો પુત્ર વિવક્ષુ રાજા બનશે; જ્યારે ગંગા નદી નાગસાહ્વય નામના શહેરને લઈ જશે, ત્યારે તે ત્યાં શાસન કરશે.
ત્યક્ત્વા વિવક્ષુર્નગરં કૌશામ્બ્યાં તુ નિવત્સ્યતિ ભવિષ્યાષ્ટૌ સુતાસ્તસ્ય મહાબલપરાક્રમાઃ
વિવક્ષુ એ શહેર છોડીને કૌશાંબીમાં વસશે; તેના આઠ પુત્રો થશે, જે બધા પરાક્રમી અને શક્તિશાળી હશે.
ભૂરિર્જ્યેષ્ઠઃ સુતસ્તસ્ય તસ્ય ચિત્રરથઃ સ્મૃતઃ શુચિદ્રવશ્ચિત્રરથાદ્ વૃષ્ણિમાંશ્ચ શુચિદ્રવાત્
તેના સૌથી મોટો પુત્ર ભૂરી હશે, જેને ચિત્રરથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે; ચિત્રરથથી શુચિદ્રવ અને શુચિદ્રવથી વૃષ્ણિમાન જન્મશે.
વૃષ્ણિમતઃ સુષેણશ્ચ ભવિષ્યતિ શુચિર્નૃપઃ તસ્માત્સુષેણાદ્ભવિતા સુનીથો નામ પાર્થિવઃ
વૃષ્ણિમાનથી સુષેણ અને શુચિ નામના રાજા થશે; સુષેણથી સુનીથ નામનો રાજા જન્મશે.
નૃપાત્સુનીથાદ્ભવિતા નૃચક્ષુઃ સુમહાયશાઃ નૃચક્ષુષસ્તુ દાયાદો ભવિતા વૈ સુખીવલઃ
સુનીથ રાજાથી મહાપ્રસિદ્ધ નૃચક્ષુ જન્મશે; નૃચક્ષુનો વારસદાર સુખીવાલ હશે.
સુખીવલસુતશ્ચાપિ ભાવી રાજા પરિષ્ણવઃ પરિષ્ણવસુતશ્ચાપિ ભવિતા સુતપા નૃપઃ
સુખીવાલનો પુત્ર ભવિષ્યમાં રાજા પરિષ્ણવ થશે; પરિષ્ણવનો પુત્ર સુતપા રાજા બનશે.
મેધાવી તસ્ય દાયાદો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ મેધાવિનઃ સુતશ્ચાપિ ભવિષ્યતિ પુરંજયઃ
તેના વંશમાં નિશ્ચિતપણે મેધાવી વારસદાર બનશે; મેધાવીનો પુત્ર પુરંજય થશે.
ઉર્વો ભાવ્યઃ સુતસ્તસ્ય તિગ્માત્મા તસ્ય ચાત્મજઃ તિગ્માદ્બૃહદ્રથો ભાવ્યો વસુદામા બૃહદ્રથાત્
પુરંજયનો પુત્ર ઉર્વા, અને તેના પુત્ર તીક્ષ્ણ આત્માવાળો તિગ્માત્મા; તિગ્માત્માથી બૃહદ્રથ અને બૃહદ્રથથી વસુદામા જન્મશે.
વસુદામ્નઃ શતાનીકો ભવિષ્યોદયનસ્તતઃ ભવિષ્યતે ચોદયનાદ્ વીગે રાજા વહીનરઃ
વસુદામાથી શતાનિક અને પછી ઉદયન જન્મશે; ઉદયનથી વહીનર નામનો રાજા થશે.
વહીનરાત્મજશ્ચૈવ દણ્ડપાણિર્ભવિષ્યતિ દણ્ડપાણેર્નિરમિત્રો નિરમિત્રાત્તુ ક્ષેમકઃ
વહીનરનો પુત્ર દંડપાણી થશે; દંડપાણીથી નિરમિત્ર અને નિરમિત્રથી ક્ષેમક જન્મશે.
અત્રાનુવંશશ્લોકો ઽયં ગીતો વિપ્રૈઃ પુરાતનૈઃ બ્રહ્મક્ષત્રસ્ય યો યોનિર્ વંશો દેવર્ષિસત્કૃતઃ ક્ષેમકં પ્રાપ્ય રાજાનં સંસ્થાસ્યતિ કલૌ યુગે
અહીં પ્રાચીન ઋષિઓએ ગાયેલો વંશશ્લોક છે: જે બ્રાહ્મણ-ક્ષત્રિય વંશ દેવઋષિઓ દ્વારા માન્ય છે, તે ક્ષેમક રાજા સુધી કળિયુગમાં પૂર્ણ થશે.