યુગદત્તઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્વક્સેનો મહાયશાઃ વિભ્રાજઃ પુનર્ આજાતઃ સુકૃતેનેહ કર્મણા
બ્રહ્મદત્તના પુત્ર યુગદત્ત અને વિશ્વક્ષેન, જે મહાન યશસ્વી હતા. વિભ્રાજ પુનઃ સુકૃતના સારા કર્મથી અહીં જન્મ્યા.
વિષ્વક્સેનસ્ય પુત્રસ્તુ ઉદક્સેનો બભૂવ હ ભલ્લાટસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ તસ્યાસીજ્જનમેજયઃ ઉગ્રાયુધેન તસ્યાર્થે સર્વે નીપાઃ પ્રણાશિતાઃ
વિશ્વક્ષેનના પુત્ર ઉદક્ષેન, ઉદક્ષેનના પુત્ર ભલ્લાટ અને ભલ્લાટના પુત્ર જનમેજય હતા. જનમેજય માટે ઉગ્રાયુધે બધા નીપોનો નાશ કર્યો.
ઉગ્રાયુધઃ કસ્ય સુતઃ કસ્ય વંશે સ કથ્યતે કિમર્થં તેન તે નીપાઃ સર્વે ચૈવ પ્રણાશિતાઃ
ઉગ્રાયુધ કોણનો દીકરો હતો અને કયા વંશમાં જન્મેલો હતો? એણે બધા રાજાઓને શા માટે નાશ પામાડ્યા?
ઉગ્રાયુધઃ સૂર્યવંશ્યસ્ તપસ્તેપે વરાશ્રમે સ્થાણુભૂતો ઽષ્ટસાહસ્રં તં ભેજે જનમેજયઃ
ઉગ્રાયુધ સૂર્યવંશનો હતો. એણે વરાશ્રમમાં આઠ હજાર વર્ષ સુધી કઠિન તપસ્યા કરી હતી, હે જનમેજય.
તસ્ય રાજ્યં પ્રતિશ્રુત્ય નીપાન્ આજઘ્નિવાન્ પ્રભુઃ ઉવાચ સાન્ત્વં વિવિધં જઘ્નુસ્તે વૈ હ્ય્ ઉભાવ્ અપિ
રાજ્ય મળવાની ખાતરી મળ્યા પછી એ પ્રભુએ રાજાઓ પર આક્રમણ કર્યું; પહેલા તો એણે વિવિધ રીતે સમજાવ્યું, પણ પછી બંને પક્ષને મારી નાખ્યા.
હન્યમાનાગતાન્ ઊચે યસ્માદ્ધેતોર્ન મે વચઃ શરણાગતરક્ષાર્થં તસ્માદેવં શપામિ વઃ
જ્યારે એણે આશ્રય માગવા આવેલા લોકોને મારવા માંડ્યા, ત્યારે કહ્યું: 'મારા શબ્દો આશ્રય લીધેલાઓની રક્ષા માટે સાંભળવામાં ન આવ્યા, એટલે હવે હું તમને શાપ આપું છું.'
યદિ મે ઽસ્તિ તપસ્તપ્તં સર્વાન્નયતુ વો યમઃ તતસ્તાન્ કૃપ્યમાણાંસ્તુ યમેન પુરતઃ સ તુ
'જો મેં કરેલી તપસ્યામાં કંઈક ફળ હોય, તો યમરાજ તમને બધાને લઈ જાય.' પછી દયા કરીને એ બધાને યમરાજ પાસે લઈ ગયો.
કૃપયા પરયાવિષ્ટો જનમેજયમ્ ઊચિવાન્ ગતાનેતાનિમાન્વીરાંસ્ ત્વં મે રક્ષિતુમર્હસિ
મહાન દયાથી ભરાઈને એણે જનમેજયને કહ્યું: 'આ વીરો હવે પરલોક પામ્યા છે, મારા માટે તું તેમની રક્ષા કર.'
અરે પાપા દુરાચારા ભવિતારો ઽસ્ય કિંકરાઃ તથેત્યુક્તસ્તતો રાજા યમેન યુયુધે ચિરમ્
'અરે પાપી અને દુશ્ચરીત, તમે હવે એની સેવા કરશો.' એમ કહીને રાજાએ યમરાજ સાથે લાંબો યુદ્ધ કર્યો.
વ્યાધિભિર્નારકૈર્ઘોરૈર્ યમેન સહ તાન્બલાત્ વિજિત્ય મુનયે પ્રાદાત્ તદદ્ભુતમિવાભવત્
ઘોર નરકયાતના રોગોથી પીડાઈને, એણે યમરાજ સાથે મળીને બળપૂર્વક તેમને જીત્યા અને મુનિને સોંપી દીધા; એ ઘટના અદ્ભુત હતી.
યમસ્તુષ્ટસ્તતસ્તસ્મૈ મુક્તિજ્ઞાનં દદૌ પરમ્ સર્વે યથોચિતં કૃત્વા જગ્મુસ્તે કૃષ્ણમવ્યયમ્
પછી યમરાજ પ્રસન્ન થઈને એને મોક્ષનું શ્રેષ્ઠ જ્ઞાન આપ્યું; બધું યોગ્ય રીતે કરીને તેઓ અવિનાશી કૃષ્ણ પાસે ગયા.
યેષાં તુ ચરિતં ગૃહ્ય હન્યતે નાપમૃત્યુભિઃ ઇહ લોકે પરે ચૈવ સુખમક્ષય્યમશ્નુતે
જે કોઈ એમના કૃત્યો સાંભળે છે અને મૃત્યુ પામે છે, તેને અકાળમૃત્યુ થતી નથી; આ લોક અને પરલોકમાં એને અવિરત સુખ મળે છે.
અજમીઢસ્ય ધૂમિન્યાં વિદ્વાઞ્જજ્ઞે યવીનરઃ ધૃતિમાંસ્તસ્ય પુત્રસ્તુ તસ્ય સત્યધૃતિઃ સ્મૃતઃ અથ સત્યધૃતેઃ પુત્રો દૃઢનેમિઃ પ્રતાપવાન્
અજમીઢને ધૂમિનીથી વિદ્વાન યવીનર નામનો દીકરો થયો; એનો દીકરો ધીરજવાળો સત્યધૃતિ હતો, અને સત્યધૃતિનો દીકરો પરાક્રમી દૃઢનેમી કહેવાય છે.
દૃઢનેમિસુતશ્ચાપિ સુધર્મા નામ પાર્થિવઃ આસીત્સુધર્મતનયઃ સાર્વભૌમઃ પ્રતાપવાન્
દૃઢનેમીનો દીકરો સુધર્મા નામે રાજા થયો; સુધર્માનો દીકરો સર્વભૌમ, મહાન પરાક્રમી રાજા હતો.
સાર્વભૌમેતિ વિખ્યાતઃ પૃથિવ્યામ્ એકરાડ્ બભૌ તસ્યાન્વવાયે મહતિ મહાપૌરવનન્દનઃ
એ પૃથ્વી પર સર્વભૌમ નામે પ્રસિદ્ધ અને એકમાત્ર રાજા બન્યો; એની મહાન વંશમાં મહાપૌરવ નામે તેજસ્વી પુત્ર થયો.
મહાપૌરવપુત્રસ્તુ રાજા રુક્મરથઃ સ્મૃતઃ અથ રુક્મરથસ્યાસીત્ સુપાર્શ્વો નામ પાર્થિવઃ
મહાપૌરવનો દીકરો રાજા રુક્મરથ કહેવાયો; અને રુક્મરથનો દીકરો સુપાર્શ્વ નામે રાજા થયો.
સુપાર્શ્વતનયશ્ચાપિ સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ સુમતેરપિ ધર્માત્મા રાજા સંનતિમાનપિ
સુપાર્શ્વનો દીકરો સુમતિ, ધર્મનિષ્ઠ અને સદ્ગુણવાળો હતો; સુમતિનો દીકરો પણ ધર્મી અને વિનમ્ર રાજા સંનતિ હતો.
તસ્યાસીત્સંનતિમતઃ કૃતો નામ સુતો મહાન્ હિરણ્યનાભિનઃ શિષ્યઃ કૌશલ્યસ્ય મહાત્મનઃ
સંનતિમતને કૃત નામે મહાન પુત્ર થયો, જે મહાત્મા કૌશલ્યના શિષ્ય અને હિરણ્યનાભના અનુયાયી હતા.
ચતુર્વિંશતિધા યેન પ્રોક્તા વૈ સામસંહિતાઃ સ્મૃતાસ્તે પ્રાચ્યસામાનઃ કાર્તા નામેહ સામગાઃ
એમણે ચોવીસ ભાગમાં સામવેદ સંહિતાઓ શિખવાડેલી; પ્રાચ્ય સામાન એમના દ્વારા રચાયા અને અહીંના ગાયક સામગા કહેવાય છે.
કાર્તિરુગ્રાયુધો ઽસૌ વૈ મહાપૌરવવર્ધનઃ બભૂવ યેન વિક્રમ્ય પૃથુકસ્ય પિતા હતઃ
કૃતિ એટલે ઉગ્રાયુધ, મહાપૌરવ વંશને વધારનાર; એણે પોતાના પરાક્રમથી પૃથુકના પિતાને માર્યા હતા.
નીલો નામ મહારાજઃ પાઞ્ચાલાધિપતિર્વશી ઉગ્રાયુધસ્ય દાયાદઃ ક્ષેમો નામ મહાયશાઃ
પાંચાલ દેશના રાજા નીલ નામના મહારાજ હતા, જે ઉગ્રાયુધના વારસ અને ખૂબ જ આજ્ઞાકારી હતા. તેમ જ, ક્ષેમ નામના મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા રાજા પણ હતા.
ક્ષેમાત્સુનીથઃ સંજજ્ઞે સુનીથસ્ય નૃપંજયઃ નૃપંજયાચ્ચ વિરથ ઇત્યેતે પૌરવાઃ સ્તુતાઃ
ક્ષેમના પુત્ર સુનીથ થયા, સુનીથના પુત્ર નૃપંજય થયા અને નૃપંજયના પુત્ર વિરથ થયા—આ બધા પ્રસિદ્ધ પૌરવ વંશજ કહેવાય છે.
અજમીઢસ્ય નીલિન્યાં નીલઃ સમભવન્નૃપઃ નીલસ્ય તપસોગ્રેણ સુશાન્તિરુદપદ્યત
અજમીઢ અને નીલિનીથી રાજા નીલ જન્મ્યા; અને નીલના ઘન તપથી સુશાંતિ પેદા થયા.
પુરુજાનુઃ સુશાન્તેસ્તુ પૃથુસ્તુ પુરુજાનુતઃ ભદ્રાશ્વઃ પૃથુદાયાદો ભદ્રાશ્વતનયાઞ્છૃણુ
સુશાંતિના પુત્ર પુરુજાનુ થયા; પુરુજાનુના પુત્ર પૃથુ થયા; પૃથુના પુત્ર ભદ્રાશ્વ થયા—હવે ભદ્રાશ્વના પુત્રોની વાત સાંભળો.
મુદ્ગલશ્ચ જયશ્ચૈવ રાજા બૃહદિષુસ્તથા જવીનરશ્ચ વિક્રાન્તઃ કપિલશ્ચૈવ પઞ્ચમઃ
મુદગલ, જય, રાજા બૃહદિષુ, પરાક્રમી જવીનર અને પાંચમો કપિલ—આ બધા ભદ્રાશ્વના પુત્રો હતા.
પઞ્ચાનાં ચૈવ પઞ્ચાલાન્ એતાઞ્જનપદાન્વિદુઃ પઞ્ચાલરક્ષિણો હ્ય્ એતે દેશાનામિતિ નઃ શ્રુતમ્
આ પાંચેયને લોકો પાંચાલ કહે છે; એ બધા એ પ્રદેશના નિવાસી અને રક્ષક છે—આવી રીતે આપણે સાંભળ્યું છે.
મુદ્ગલસ્યાપિ મૌદ્ગલ્યાઃ ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ એતે હ્ય્ અઙ્ગિરસઃ પક્ષં સંશ્રિતાઃ કાણ્વમુદ્ગલાઃ
મુદગલથી પણ મૌદગલ્ય દ્વારા ક્ષત્રિય ગુણ ધરાવતી દ્વિજ જાતિઓ જન્મી; આ કાણ્વ-મુદગલોએ અંગિરસ વંશનો આશ્રય લીધો હતો.
મુદ્ગલસ્ય સુતો જજ્ઞે બ્રહ્મિષ્ઠઃ સુમહાયશાઃ ઇન્દ્રસેનઃ સુતસ્તસ્ય વિન્ધ્યાશ્વસ્તસ્ય ચાત્મજઃ
મુદગલના પુત્ર બ્રહ્મવિદ્યા પ્રત્યે અતિ સમર્પિત અને પ્રસિદ્ધ હતા; તેમના પુત્ર ઇન્દ્રસેન થયા અને ઇન્દ્રસેનના પુત્ર વિંધ્યાશ્વ થયા.
વિન્ધ્યાશ્વાન્મિથુનં જજ્ઞે મેનકાયામિતિ શ્રુતિઃ દિવોદાસશ્ચ રાજર્ષિર્ અહલ્યા ચ યશસ્વિની
વિંધ્યાશ્વથી મેનકા દ્વારા એક યુગલ જન્મ્યું, એવી પરંપરા છે; અને રાજર્ષિ દિવોદાસ તથા પ્રસિદ્ધ અહલ્યા પણ જન્મ્યા.
શરદ્વતસ્તુ દાયાદમ્ અહલ્યા સમ્પ્રસૂયત શતાનન્દમૃષિશ્રેષ્ઠં તસ્યાપિ સુમહાતપાઃ
અહલ્યાથી શરદ્વતના વારસ તરીકે શ્રેષ્ઠ ઋષિ શતાનંદ જન્મ્યા, જે પોતે પણ મહાન તપસ્વી હતા.