ઉત્પન્નાઃ શૂદ્રયોના તુ ભવચ્છન્દે સુરોત્તમ અન્ધં વૃદ્ધં ચ માં જ્ઞાત્વા સુદેષ્ણા મહિષી તવ પ્રાહિણોદ્ અવમાનાન્મે શૂદ્રાં ધાત્રેયિકાં નૃપ
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, એ શૂદ્ર યોનિમાં જન્મેલા પુત્રો પણ તમારા ઈચ્છાથી ઉત્પન્ન થયા છે. તમારી રાણી સુદેષ્ણાએ મને અંધ અને વૃદ્ધ જાણીને અપમાનથી એ શૂદ્ર ધાત્રીને મોકલી હતી, હે રાજા.
તતઃ પ્રસાદયામાસ બલિસ્ તમૃષિસત્તમમ્ બલિઃ સુદેષ્ણાં તાં ભાર્યાં ભર્ત્સયામાસ દાનવઃ
પછી બલિએ એ શ્રેષ્ઠ ઋષિને પ્રસન્ન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો અને દાનવ રાજાએ પોતાની પત્ની સુદેષ્ણાને તાડના કરી.
પુનશ્ચૈનામ્ અલંકૃત્ય ઋષયે પ્રત્યપાદયત્ તાં સ દીર્ઘતમા દેવીં તથા કૃતવતીં તદા
પછી ફરીથી સુશોભિત કરીને બલિએ સુદેષ્ણાને ઋષિ પાસે મોકલી, અને રાણીએ જે કહેવામાં આવ્યું એ પ્રમાણે જ કર્યું.
દધ્ના લવણમિશ્રેણ ત્વ્ અભ્યક્તં મધુકેન તુ લિહ મામ્ અજુગુપ્સન્તી આપાદતલમસ્તકમ્ તતસ્ત્વં પ્રાપ્સ્યસે દેવિ પુત્રાન્વૈ મનસેપ્સિતાન્
'દહીં, મીઠું અને મધ મિક્સ કરીને શરીરે લગાડો અને મને પગથી માથા સુધી ચાટી લો, કોઈ વિમુખતા વિના; પછી, હે રાણી, તમને મનગમતા પુત્રો મળશે.'
તસ્ય સા તદ્વચો દેવી સર્વં કૃતવતી તદા તસ્ય સાપાનમ્ આસાદ્ય દેવી પરિહરત્તદા
રાણીએ ઋષિએ જે કહ્યું એ બધું કર્યું; પણ જ્યારે પીવાનું આવ્યું ત્યારે એ ટાળી દીધું.
તામુવાચ તતઃ સો ઽથ યત્તે પરિહૃતં શુભે વિનાપાનં કુમારં તુ જનયિષ્યસિ પૂર્વજમ્
પછી ઋષિએ કહ્યું: 'હે શુભે, તું પીવાનું ટાળ્યું છે, તેથી તને પુત્ર તો થશે, પણ એ મોટો પુત્ર હશે.'
નાર્હસિ ત્વં મહાભાગ પુત્રં મે દાતુમીદૃશમ્ તોષિતશ્ચ યથાશક્તિ પ્રસાદં કુરુ મે પ્રભો
'હે મહાભાગ્યવાળી, તમે મને એવો પુત્ર આપવો યોગ્ય નથી. હું શક્ય તેટલો પ્રસન્ન છું, હવે કૃપા કરીને મને પ્રસાદ આપો, હે પ્રભુ.'
તવાપચારાદ્દેવ્યેષ નાન્યથા ભવિતા શુભે નૈવ દાસ્યતિ પુત્રસ્તે પૌત્રૌ વૈ દાસ્યતે ફલમ્
'હે શુભે, તમારી ભૂલને કારણે હવે બીજું શક્ય નથી; તમારો પુત્ર તમને પૌત્રો આપશે નહીં, પણ તમારા પૌત્રો ફળ આપશે.'
તસ્યાપાનં વિના ચૈવ યોગ્યભાવો ભવિષ્યતિ તસ્માદ્ દીર્ઘતમાઙ્ગેષુ કુક્ષૌ સ્પૃષ્ટ્વેદમ્ અબ્રવીત્
પીધા વિના યોગ્યતા રહેશે; તેથી, દિર્ઘતમસના અંગો સ્પર્શી બલિએ આમ કહ્યું.
પ્રાશિતં યદ્યદઙ્ગેષુ ન સોપસ્થં શુચિસ્મિતે તેન તિષ્ઠન્તિ તે ગર્ભે પૌર્ણમાસ્યામ્ ઇવોડુરાટ્
'હે સુંદર સ્મિતવાળી, શરીરના જે અંગો પર ચાટ્યું છે, પણ ઉપસ્થ પર નહીં, એ બધા પુત્રો ગર્ભમાં પૂર્ણિમાની ચાંદની જેમ રહેશે.'
ભવિષ્યન્તિ કુમારાસ્તુ પઞ્ચ દેવસુતોપમાઃ તેજસ્વિનઃ સુવૃત્તાશ્ચ યજ્વાનો ધાર્મિકાશ્ચ તે
'પાંચ પુત્રો થશે, હે દેવી, જે દેવપુત્રો સમાન તેજસ્વી, સદાચારવાળા, યજ્ઞકર્તા અને ધર્મનિષ્ઠ હશે.'
તદંશસ્તુ સુદેષ્ણાયા જ્યેષ્ઠઃ પુત્રો વ્યજાયત અઙ્ગસ્તથા કલિઙ્ગશ્ચ પુણ્ડ્રઃ સુહ્મસ્તથૈવ ચ
સુદેષ્ણાના ભાગરૂપે મોટો પુત્ર થયો: અંગ, કળિંગ, પુંડ્ર અને સુહમ પણ જન્મ્યા.
વઙ્ગરાજસ્તુ પઞ્ચૈતે બલેઃ પુત્રાશ્ચ ક્ષેત્રજાઃ ઇત્યેતે દીર્ઘતમસા બલેર્દત્તાઃ સુતાસ્તથા
વંગના રાજા અને આ પાંચે, બલિના ખેત્રજ પુત્રો છે; આ બધા દીર્ઘતમસે બલિને આપેલા પુત્રો છે.
પ્રતિષ્ઠામાગતાનાં હિ બ્રાહ્મણ્યં કારયંસ્તતઃ તતો માનુષયોન્યાં સ જનયામાસ વૈ પ્રજાઃ
જેમણે સ્થિરતા પામેલી, તેમને બ્રાહ્મણ બનાવ્યા; પછી માનવ કુળમાંથી તેમણે સંતાન ઉત્પન્ન કર્યું.
તતસ્તં દીર્ઘતમસં સુરભિર્વાક્યમબ્રવીત્ વિચાર્ય યસ્માદ્ગોધર્મં પ્રમાણં તે કૃતં વિભો
પછી સુરભીએ વિચાર કરીને દીર્ઘતમસને કહ્યું: 'હે મહાન, તમે ગાયના ધર્મને પ્રમાણ માન્યો છે—'
શક્ત્યા ચાનન્યયાસ્માસુ તેન પ્રીતાસ્મિ તે ઽનઘ તસ્માત્તુભ્યં તમો દીર્ઘમ્ આઘ્રાયાપનુદામિ વૈ
અને અમારે પર તમારી અડગ ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું, હે નિર્દોષ; તેથી, હું તમારું લાંબું અંધકાર શ્વાસે ખેંચી દૂર કરી દઉં છું.
બાર્હસ્પત્યસ્તથૈવૈષ પાપ્મા વૈ તિષ્ઠતિ ત્વયિ જરાં મૃત્યું તમશ્ચૈવ આઘ્રાયાપનુદામિ તે
બૃહસ્પતિનું પાપ પણ તમાંમાં રહ્યું છે; હું તારો વૃદ્ધાપણ, મૃત્યુ અને અંધકાર શ્વાસે ખેંચી દૂર કરી દઉં છું.
સદ્યઃ સ ઘ્રાતમાત્રસ્તુ અસિતો મુનિસત્તમઃ આયુષ્માંશ્ચ વપુષ્માંશ્ચ ચક્ષુષ્માંશ્ચ તતો ઽભવત્
જેમજ તે શ્વાસે ખેંચાયું, એમજ મહાન ઋષિ અસિત તરત જ દીર્ઘાયુ, સુંદર અને દ્રષ્ટિવાન બની ગયા.
ગો ઽભ્યાહતે તમસિ વૈ ગૌતમસ્તુ તતો ઽભવત્ કાક્ષીવાંસ્તુ તતો ગત્વા સહ પિત્રા ગિરિવ્રજમ્
ગાયે અંધકાર દૂર કરતાં, ગૌતમ ઊભા થયા; કાક્ષીવત પિતાજી સાથે ગિરિવ્રજમાં ગયા.
દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટ્વા પિતુર્વૈ સ હ્ય્ ઉપવિષ્ટશ્ચિરં તપઃ તતઃ કાલેન મહતા તપસા ભાવિતસ્તુ સઃ
પિતાને જોઈ અને સ્પર્શી, તે લાંબા સમય સુધી તપમાં બેઠા; પછી લાંબા સમય પછી, તે તપથી શુદ્ધ થયા.
વિધૂય માતૃજં કાયં બ્રાહ્મણ્યં પ્રાપ્તવાન્વિભુઃ તતો ઽબ્રવીત્પિતા તં વૈ પુત્રવાનસ્મ્યહં ત્વયા
માતૃશરીર ત્યજી, તે મહાન બ્રાહ્મણ બન્યા; પછી પિતાએ કહ્યું: 'હું તારા કારણે પિતા બન્યો છું.'
સત્પુત્રેણ તુ ધર્મજ્ઞ કૃતાર્થો ઽહં યશસ્વિના મુક્ત્વાત્માનં તતો ઽસૌ વૈ પ્રાપ્તવાન્બ્રહ્મણઃ ક્ષયમ્
ધર્મને જાણનારા અને પ્રસિદ્ધ પુત્રથી હું પૂર્ણ થયો છું; પોતાને મુક્ત કરીને, તેણે બ્રહ્મલોક પ્રાપ્ત કર્યો.
બ્રાહ્મણ્યં પ્રાપ્ય કાક્ષીવાન્ સહસ્રમસૃજત્સુતાન્ કૌષ્માણ્ડા ગૌતમાશ્ચૈવ સ્મૃતાઃ કાક્ષીવતઃ સુતાઃ
બ્રાહ્મણપદ પ્રાપ્ત કરીને, કાક્ષીવતે હજાર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા; કૌસ્માંડા અને ગૌતમ, કાક્ષીવતના પુત્રો કહેવાય છે.
ઇત્યેષ દીર્ઘતમસો બલેર્વૈરોચનસ્ય ચ સમાગમો વઃ કથિતઃ સંતતિશ્ચોભયોસ્તથા
આ રીતે દીર્ઘતમસ, બલિ અને વૈરોચનનો સંમિલન અને બંનેની વંશાવળી તમને કહેવામાં આવી.
બલિસ્તાનભિનન્દ્યાહ પઞ્ચ પુત્રાનકલ્મષાન્ કૃતાર્થઃ સો ઽપિ ધર્માત્મા યોગમાયાવૃતઃ સ્વયમ્
બલિએ એ પાંચ નિર્દોષ પુત્રોની પ્રશંસા કરી અને કહ્યું; તે પણ ધર્મનિષ્ઠ અને પૂર્ણ થઈ, પોતે યોગમાયાથી આવૃત થયો.
અદૃશ્યઃ સર્વભૂતાનાં કાલાપેક્ષઃ સ વૈ પ્રભુઃ તત્રાઙ્ગસ્ય તુ દાયાદો રાજાસીદ્દધિવાહનઃ
તે સર્વ જીવોને અદૃશ્ય રહી, યોગ્ય સમયની રાહ જોઈ; ત્યાં અંગના વારસ તરીકે દધિવાહન રાજા બન્યા.
દધિવાહનપુત્રસ્તુ રાજા દિવિરથઃ સ્મૃતઃ આસીદ્ દિવિરથાપત્યં વિદ્વાન્ધર્મરથો નૃપઃ
દધિવાહનના પુત્ર રાજા દિવિરથ કહેવાયા; દિવિરથના વંશમાં વિદ્વાન રાજા ધર્મરથ થયા.
સ હિ ધર્મરથઃ શ્રીમાંસ્ તેન વિષ્ણુપદે ગિરૌ સોમઃ શુક્રેણ વૈ રાજ્ઞા સહ પીતો મહાત્મના
એ ધર્મરથ, તેજસ્વી, મહાન આત્માવાળા રાજા શુક્ર સાથે, વિષ્ણુના સ્થાન પર પર્વત ઉપર સોમપાન કર્યો.
અથ ધર્મરથસ્યાભૂત્ પુત્રશ્ચિત્રરથઃ કિલ તસ્ય સત્યરથઃ પુત્રસ્ તસ્માદ્દશરથઃ કિલ
પછી ધર્મરથને ચિત્રરથ નામે પુત્ર થયો; તેના પુત્ર સત્યરથ અને તેના પછી દશરથ જન્મ્યા.
લોમપાદ ઇતિ ખ્યાતસ્ તસ્ય શાન્તા સુતાભવત્ અથ દાશરથિર્ વીરશ્ ચતુરઙ્ગો મહાયશાઃ
તે લોમપાદ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા; તેમની પુત્રી શાંતા હતી. પછી દશરથના વંશમાં ચતુરંગ બળવાળા મહાપ્રસિદ્ધ વીર જન્મ્યા.