પુનઃ પ્રાહાર્તનાદેન સહસ્રકિરણાત્મજમ્ સ મત્સ્યઃ પાહિ પાહીતિ ત્વામહં શરણં ગતઃ
પછી ફરી, દુઃખભર્યા અવાજે, એ માછલીએ હજાર કિરણવાળા પુત્રને કહ્યું: 'મારે બચાવો, બચાવો! હું તમારો આશરો લીધો છે.'
તતઃ સ કૂપે તં મત્સ્યં પ્રાહિણોદ્ રવિનન્દનઃ યદા ન માતિ તત્રાપિ કૂપે મત્સ્યઃ સરોવરે
પછી રવિના વંશજએ એ માછલીને કૂવામાં મૂક્યો; પણ જ્યારે ત્યાં પણ એ ફિટ ન આવી, ત્યારે એ માછલીને તળાવમાં મૂકવામાં આવી.
ક્ષિપ્તો ઽસૌ પૃથુતામાગાત્ પુનર્ યોજનસંમિતામ્ તત્રાપ્યાહ પુનર્ દીનઃ પાહિ પાહિ નૃપોત્તમ
ત્યાં નાખતાં જ, એ બહુ વિશાળ બની ગઈ, એક યોજન જેટલી; ત્યાં પણ, દુઃખી થઈને એ બોલી: 'મારે બચાવો, બચાવો, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ!'
તતઃ સ મનુના ક્ષિપ્તો ગઙ્ગાયામપ્યવર્ધત યદા તદા સમુદ્રે તં પ્રાક્ષિપન્મેદિનીપતિઃ
પછી મનુએ એ માછલીને ગંગામાં નાખી, તો ત્યાં પણ એ વધતી રહી; અને પછી, પૃથ્વીના રાજાએ એને દરિયામાં મૂકી દીધી.
યદા સમુદ્રમખિલં વ્યાપ્યાસૌ સમુપસ્થિતઃ તદા પ્રાહ મનુર્ભીતઃ કો ઽપિ ત્વમસુરેશ્વરઃ
જ્યારે એ આખા દરિયાને ભરાઈને દેખાઈ, ત્યારે મનુ ડરીને બોલ્યા: 'તમે કોણ છો, અસુરોના સ્વામી?'
અથવા વાસુદેવસ્ત્વમ્ અન્ય ઈદૃક્કથં ભવેત્ યોજનાયુતવિંશત્યા કસ્ય તુલ્યં ભવેદ્વપુઃ
કે પછી તમે વાસુદેવ છો? બીજું આવું કોણ બની શકે? વીસ હજાર યોજન જેટલું રૂપ કોનું હોઈ શકે?
જ્ઞાતસ્ત્વં મત્સ્યરૂપેણ માં ખેદયસિ કેશવ હૃષીકેશ જગન્નાથ જગદ્ધામ નમો ઽસ્તુ તે
હું તમને ઓળખી લીધો, કેશવ; તમે માછલીના રૂપે મને ચિંતામાં મૂક્યા છો. હૃષીકેશ, જગતના સ્વામી, જગતના આધાર, તમને વંદન છે.
એવમુક્તઃ સ ભગવાન્ મત્સ્યરૂપી જનાર્દનઃ સાધુ સાધ્વિતિ ચોવાચ સમ્યગ્જ્ઞાતસ્ ત્વયાનઘ
આ રીતે કહેતાં, ભગવાન જનાર્દન માછલીના રૂપમાં બોલ્યા: 'શાબાશ, શાબાશ! પાપરહિત, તમે સાચે મને ઓળખી લીધો.'
અચિરેણૈવ કાલેન મેદિની મેદિનીપતે ભવિષ્યતિ જલે મગ્ના સશૈલવનકાનના
અલ્પ સમયમાં, પૃથ્વીરાજ, આ પૃથ્વી તેના પર્વતો, જંગલો અને વન સાથે પાણીમાં ડૂબી જશે.
નૌર્ ઇયં સર્વદેવાનાં નિકાયેન વિનિર્મિતા મહાજીવનિકાયસ્ય રક્ષણાર્થં મહીપતે
આ નૌકાને બધા દેવોએ મળીને બનાવેલી છે, રાજા, મોટા જીવસમૂહની રક્ષા માટે.
સ્વેદાણ્ડજોદ્ભિદો યે વૈ યે ચ જીવા જરાયુજાઃ અસ્યાં નિધાય સર્વાંસ્ તાન્ અનાથાન્ પાહિ સુવ્રત
જે જીવ પસીનાથી, અંડાથી, અંકુરથી કે પેટમાંથી જન્મે છે, એ બધા અનાથ જીવોને આ નૌકામાં રાખી, સુવ્રત, તેમની રક્ષા કરજો.
યુગાન્તવાતાભિહતા યદા ભવતિ નૌર્ નૃપ શૃઙ્ગે ઽસ્મિન્મમ રાજેન્દ્ર તદેમાં સંયમિષ્યસિ
યુગના અંતે જ્યારે વાવાઝોડા નૌકાને તોડી નાખે, રાજા, ત્યારે એ નૌકાને મારા આ શિંગડે બાંધી દેજો, રાજાધિરાજ.
તતો લયાન્તે સર્વસ્ય સ્થાવરસ્ય ચરસ્ય ચ પ્રજાપતિસ્ત્વં ભવિતા જગતઃ પૃથિવીપતે
પછી, સર્વ જીવો અને અચળ વસ્તુઓના વિનાશ પછી, પૃથ્વીરાજ, તમે જગતના સર્જનહાર બનશો.
એવં કૃતયુગસ્યાદૌ સર્વજ્ઞો ધૃતિમાન્નૃપઃ મન્વન્તરાધિપશ્ચાપિ દેવપૂજ્યો ભવિષ્યસિ
આ રીતે, કૃતયુગના આરંભે, સર્વજ્ઞ અને ધીર રાજા, તમે મન્વંતરના અધિપતિ અને દેવો દ્વારા પૂજ્ય થશો.
એવમુક્તો મનુસ્તેન પપ્રચ્છ મધુસૂદનમ્ ભગવન્કિયદ્ભિર્વર્ષૈર્ ભવિષ્યત્યન્તરક્ષયઃ
આ રીતે સાંભળીને મનુએ મધુસૂદનને પૂછ્યું: 'ભગવાન, કેટલાં વર્ષ પછી વિનાશ આવશે?'
સત્ત્વાનિ ચ કથં નાથ રક્ષિષ્યે મધુસૂદન ત્વયા સહ પુનર્યોગઃ કથં વા ભવિતા મમ
'અને, પ્રભુ મધુસૂદન, હું જીવોને કેવી રીતે બચાવીશ? અને ફરીથી તમારો સંગ ક્યારે અને કેવી રીતે મળશે?'
અદ્યપ્રભૃત્યનાવૃષ્ટિર્ ભવિષ્યતિ મહીતલે યાવદ્વર્ષશતં સાગ્રં દુર્ભિક્ષમ્ અશુભાવહમ્
આજેથી જમીન પર વરસાદ નહિ પડે, સો વરસથી પણ વધારે સમય સુધી. દુર્ભિક્ષ આવશે અને દુઃખ લાવશે.
તતો ઽલ્પસત્ત્વક્ષયદા રશ્મયઃ સપ્ત દારુણાઃ સપ્તસપ્તેર્ભવિષ્યન્તિ પ્રતપ્તાઙ્ગારવર્ષિણઃ
પછી, જ્યારે જીવજંતુઓ બહુ ઓછા રહી જશે અને નાશ પામશે, ત્યારે સાત સૂર્યના ભયાનક કિરણો દેખાશે, જે અગ્નિ જેવા કણો વરસાવશે.
ઔર્વાનલો ઽપિ વિકૃતિં ગમિષ્યતિ યુગક્ષયે વિષાગ્નિશ્ચાપિ પાતાલાત્ સંકર્ષણમુખચ્યુતઃ ભવસ્યાપિ લલાટોત્થસ્ તૃતીયનયનાનલઃ
યુગના અંતે, ઔર્વ અગ્નિ પણ ભયાનક બની જશે, પાતાળમાંથી સંકર્ષણના મુખમાંથી નીકળેલો ઝેરવાળો અગ્નિ અને ભવાની કપાળમાંથી નીકળેલો ત્રીજું આંખનો અગ્નિ પણ પ્રગટ થશે.
ત્રિજગન્નિર્દહન્ ક્ષોભં સમેષ્યતિ મહામુને એવં દગ્ધા મહી સર્વા યદા સ્યાદ્ભસ્મસંનિભા
આ અગ્નિ ત્રણેય લોકને સળગાવી અશાંતિ ફેલાવશે, મહાન ઋષિ! જ્યારે આખી ધરતી બળી જઈ રાખ જેવી બની જશે—
આકાશમૂષ્મણા તપ્તં ભવિષ્યતિ પરંતપ તતઃ સદેવનક્ષત્રં જગદ્યાસ્યતિ સંક્ષયમ્
આકાશ પણ તીવ્ર ગરમ થઈ જશે, દુશ્મનોને હરાવનાર! પછી દેવતાઓ અને તારાઓ સહિત આખું જગત નાશ પામશે.
સંવર્તો ભીમનાદશ્ચ દ્રોણશ્ચણ્ડો બલાહકઃ વિદ્યુત્પતાકઃ શોણસ્તુ સપ્તૈતે લયવારિદાઃ
સંવર્ત, ભીમનાદ, દ્રોણ, ચંડ, બલાહક, વિજડપતાક અને શોણ—આ સાતે પ્રલયના મેઘ છે.
અગ્નિપ્રસ્વેદસમ્ભૂતાઃ પ્લાવયિષ્યન્તિ મેદિનીમ્ સમુદ્રાઃ ક્ષોભમાગત્ય ચૈકત્વેન વ્યવસ્થિતાઃ
આ મેઘો અગ્નિના પરસેવાથી ઉત્પન્ન થઈ, આખી ધરતીને પાણીમાં ગરકાવ કરી દેશે; અને દરિયાઓ ઉછળી એકમાં મળી જશે.
એતદેકાર્ણવં સર્વં કરિષ્યન્તિ જગત્ત્રયમ્ વેદનાવમિમાં ગૃહ્ય સત્ત્વબીજાનિ સર્વશઃ
આ સાતે મેઘ ત્રણેય લોકને એક જ મહાસાગર બનાવી દેશે, અને વેદની નાવ તથા બધા જીવના બીજ સાથે લઈ જશે.
આરોપ્ય રજ્જુયોગેન મત્પ્રદત્તેન સુવ્રત સંયમ્ય નાવં મચ્છૃઙ્ગે મત્સ્યભાવાભિરક્ષિતઃ
મારા આપેલા દોરાથી તું નાવને બાંધજે, સુવ્રત! અને મારી શૃંગે તેને મજબૂત રીતે બાંધજે; હું માછલી રૂપે તારી રક્ષા કરીશ.
એકઃ સ્થાસ્યસિ દેવેષુ દગ્ધેષ્વપિ પરંતપ સોમસૂર્યાવહં બ્રહ્મા ચતુર્લોકસમન્વિતઃ
દેવતાઓ બળી જાય ત્યારે પણ, દુશ્મનને હરાવનાર! તું એકલો, ચંદ્ર અને સૂર્યને ધારણ કરનારા બ્રહ્મા અને ચારેય લોક સાથે રહેશે.
નર્મદા ચ નદી પુણ્યા માર્કણ્ડેયો મહાનૃષિઃ ભવો વેદાઃ પુરાણાનિ વિદ્યાભિઃ સર્વતોવૃતમ્
પવિત્ર નર્મદા નદી, મહાન ઋષિ માર્કંડેય, ભવ, વેદો, પુરાણો અને સર્વ વિદ્યા—આ બધું四 તરફથી ઘેરાયેલું—
ત્વયા સાર્ધમિદં વિશ્વં સ્થાસ્યત્યન્તરસંક્ષયે એવમેકાર્ણવે જાતે ચાક્ષુષાન્તરસંક્ષયે
તારા સાથે આ આખું વિશ્વ મધ્યપ્રલયમાં ટકી રહેશે; અને જ્યારે એક જ મહાસાગર થાય, ત્યારે ચાક્ષુષ અંતપ્રલયમાં પણ.
વેદાન્પ્રવર્તયિષ્યામિ ત્વત્સર્ગાદૌ મહીપતે એવમુક્ત્વા સ ભગવાંસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
મારા સર્જનના આરંભે, રાજા! હું વેદોનું પ્રચાર કરીશ; આમ કહી ભગવાન ત્યાં જ અદૃશ્ય થયા.
મનુર્ અપ્યાસ્થિતો યોગં વાસુદેવપ્રસાદજમ્ અભ્યસન્ યાવદ્ આભૂતસમ્પ્લવં પૂર્વસૂચિતમ્
મનુએ પણ વાસુદેવની કૃપાથી પ્રાપ્ત થયેલ યોગમાં સ્થિર રહી અભ્યાસ કર્યો, જ્યાં સુધી આગોતરા મહાપ્રલય આવ્યો.