સ સમાગમ્ય શર્મિષ્ઠાં યથાકામમવાપ્ય ચ અન્યોન્યં ચાભિસંપૂજ્ય જગ્મતુસ્તૌ યથાગતમ્
પછી રાજાએ શર્મિષ્ઠા સાથે મિલન કર્યું અને પોતાની ઈચ્છા પૂર્ણ કરી. પછી બંનેએ એકબીજાનું સન્માન કર્યું અને જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.
તસ્મિન્સમાગમે સુભ્રૂઃ શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી લેભે ગર્ભં પ્રથમતસ્ તસ્માન્નૃપતિસત્તમાત્
એ મિલન સમયે સુંદર ભ્રૂવાળી, વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ એ મહાન રાજાથી સૌપ્રથમ ગર્ભ ધારણ કર્યો.
પ્રજજ્ઞે ચ તતઃ કાલે રાજ્ઞી રાજીવલોચના કુમારં દેવગર્ભાભમ્ આદિત્યસમતેજસમ્
પછી યોગ્ય સમયે, કમળ જેવી આંખોવાળી રાણીએ દેવ જેવો દીકરો જન્માવ્યો, જેનું તેજ સૂર્ય સમાન હતું.
શ્રુત્વા કુમારં જાતં સા દેવયાની શુચિસ્મિતા ચિન્તયાવિષ્ટદુઃખાર્તા શર્મિષ્ઠાં પ્રતિ ભારત
કમળ જેવી સ્મિતવાળી દેવયાનીને જ્યારે ખબર પડી કે દીકરો થયો છે, ત્યારે એ શર્મિષ્ઠા વિશે ચિંતામાં પડી અને દુઃખી બની.
તતો ઽભિગમ્ય શર્મિષ્ઠાં દેવયાન્યબ્રવીદિદમ્ કિમર્થં વૃજિનં સુભ્રૂઃ કૃતં તે કામલુબ્ધયા
પછી દેવયાનીએ શર્મિષ્ઠા પાસે જઈને કહ્યું: 'સુંદર ભ્રૂવાળી, તું કામના માટે ખોટું કેમ કર્યું?'
ઋષિર્ અભ્યાગતઃ કશ્ચિદ્ ધર્માત્મા વેદપારગઃ સ મયા તુ વરઃ કામં યાચિતો ધર્મસંહતમ્
એક ધર્મનિષ્ઠ, વેદોમાં પારંગત ઋષિ મારા ઘરે આવ્યા હતા. મેં એમને ધર્મ અનુસાર એક વર માંગ્યું હતું.
નાહમન્યાયતઃ કામમ્ આચરામિ શુચિસ્મિતે તસ્માદ્ ઋષેર્ મમાપત્યમ્ ઇતિ સત્યં બ્રવીમિ તે
કમળ જેવી સ્મિતવાળી, હું ગેરરીતે ઈચ્છા પૂર્ણ કરતી નથી. તેથી, મારું સંતાન એ ઋષિનું છે; હું તને સાચું કહું છું.
પદ્યેતદેવં શર્મિષ્ઠે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ અપત્યં યદિ તે લબ્ધં જ્યેષ્ઠાચ્છ્રેષ્ઠાચ્ચ વૈ દ્વિજાત્
જેમ છે તેમ ચાલે, શર્મિષ્ઠા; મને તારા પર ગુસ્સો નથી. જો તારે વરિષ્ઠ અને શ્રેષ્ઠ દ્વિજથી સંતાન મેળવ્યું હોય, તો એ સારું છે.
શોભનં ભીરુ સત્યં ચેત્ કથં સ જ્ઞાયતે દ્વિજઃ ગોત્રનામાભિજનતઃ શ્રોતુમિચ્છામિ તં દ્વિજમ્
જો એ સારું અને સાચું હોય, ભયભીત એક, તો એ દ્વિજ કોણ છે એ કેવી રીતે ખબર પડે? હું એનું ગોત્ર, નામ અને વંશ સાંભળવા ઈચ્છું છું.
ઓજસા તેજસા ચૈવ દીપ્યમાનં રવિં યથા તં દૃષ્ટ્વા મમ સંપ્રષ્ટું શક્તિર્ નાસીચ્છુચિસ્મિતે
એ ઋષિ તેજ અને ઓજથી સૂર્ય સમાન ઝળહળતા હતા. કમળ જેવી સ્મિતવાળી, એમને જોઈને મને કંઈ પૂછવાની શક્તિ જ રહી નહોતી.
અન્યોન્યમેવમ્ ઉક્ત્વા ચ સમ્પ્રહસ્ય ચ તે મિથઃ જગામ ભાર્ગવી વેશ્મ તથ્યમિત્યભિજાનતી
એવી રીતે એકબીજાને વાત કરી અને હસ્યા પછી, ભાર્ગવી, સાચું જાણીને, પોતાના ઘેર પરત ગઈ.
યયાતિર્દેવયાન્યાં તુ પુત્રાવ્ અજનયન્નૃપઃ યદું ચ તુર્વસું ચૈવ શક્રવિષ્ણૂ ઇવાપરૌ
પછી યયાતિ રાજાએ દેવયાનીમાંથી બે પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા: યદુ અને તુર્વસુ, જે ઈન્દ્ર અને વિષ્ણુ જેવા જ હતા.
તસ્માદેવ તુ રાજર્ષેઃ શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી દ્રુહ્યં ચાનું ચ પૂરું ચ ત્રીન્કુમારાનજીજનત્
તે રાજર્ષિ યયાતિ પાસેથી, વૃષપર્વનની દીકરી શર્મિષ્ઠાએ ત્રણ પુત્રો: દુહ્યુ, અનુ અને પુરુને જન્મ આપ્યો.
તતઃ કાલે ચ કસ્મિંશ્ચિદ્ દેવયાની શુચિસ્મિતા યયાતિસહિતા રાજઞ્ જગામ હરિતં વનમ્
પછી ક્યારેક, તેજસ્વી સ્મિતવાળી દેવયાની યયાતિ સાથે લીલીછમ વનમાં ગઈ.
દદર્શ ચ તદા તત્ર કુમારાન્દેવરૂપિણઃ ક્રીડમાનાન્ તુ વિસ્રબ્ધાન્ વિસ્મિતા ચેદમબ્રવીત્
ત્યાં તેણે દેવ જેવા રૂપવાળા છોકરાઓને નિર્ભયપણે રમતાં જોયા અને આશ્ચર્યથી કહ્યું:
કસ્યૈતે દારકા રાજન્ દેવપુત્રોપમાઃ શુભાઃ વર્ચસા રૂપતશ્ચૈવ દૃશ્યન્તે સદૃશાસ્તવ
રાજા, આ સુંદર અને તેજસ્વી છોકરાઓ કોણના છે? એ તો દેવપુત્રો જેવા લાગે છે અને તમારો જ દેખાવ ધરાવે છે.
એવં પૃષ્ટ્વા તુ રાજાનં કુમારાન્પર્યપૃચ્છત કિં નામધેયગોત્રે વઃ પુત્રકા બ્રાહ્મણઃ પિતા
આ રીતે રાજાને પૂછ્યા પછી, તેણે છોકરાઓને પૂછ્યું: 'તમારું નામ અને કુળ શું છે? બાળકો, શું તમારાં પિતા બ્રાહ્મણ છે?''
વિબ્રૂત મે યથાતથ્યં શ્રોતુકામાસ્મ્યતો હ્ય્ અહમ્ તે ઽદર્શયન્પ્રદેશિન્યા તમેવ નૃપસત્તમમ્
'મને સાચું કહો, હું સાંભળવા ઈચ્છું છું.' પછી ત્યાંની સ્ત્રીના માર્ગદર્શનથી, છોકરાઓએ તેને એ મહાન રાજાને બતાવ્યો.
શર્મિષ્ઠાં માતરં ચૈવ તસ્યા ઊચુઃ કુમારકાઃ ઇત્યુક્ત્વા સહિતાસ્તેન રાજાનમ્ ઉપચક્રમુઃ
છોકરાઓએ કહ્યું, 'શર્મિષ્ઠા અમારી માતા છે.' એવું કહીને તેઓ રાજા પાસે ગયા.
નાભ્યનન્દત તાન્રાજા દેવયાન્યાસ્ તદાન્તિકે રુદન્તસ્તે ઽથ શર્મિષ્ઠામ્ અભ્યયુર્ બાલકાસ્તદા
તે સમયે રાજાએ દેવયાનીની હાજરીમાં તેમને સ્વીકાર્યા નહીં; ત્યારે છોકરાઓ રડતા રડતા શર્મિષ્ઠા પાસે ગયા.
દૃષ્ટ્વા તેષાં તુ બાલાનાં પ્રણયં પાર્થિવં પ્રતિ બુદ્ધ્વા ચ તત્ત્વતો દેવી શર્મિષ્ઠામિદમબ્રવીત્
છોકરાઓનો રાજા માટેનો પ્રેમ જોઈને અને સાચી વાત સમજીને, રાણી શર્મિષ્ઠાએ કહ્યું:
મદધીના સતી કસ્માદ્ અકાર્ષીર્વિપ્રિયં મમ તમેવાસુરધર્મં ત્વમ્ આસ્થિતા ન બિભેષિ કિમ્
મારા અધિકાર હેઠળ હોવા છતાં, તું કેમ મને દુઃખ આપ્યું? તું અસુરોની રીત પાળી છે—શું તને ડર નથી લાગતો?
યદુક્તમૃષિરિત્યેવ તત્સત્યં ચારુહાસિનિ ન્યાયતો ધર્મતશ્ચૈવ ચરન્તી ન બિભેમિ તે
મુનિએ જે કહ્યું એ સાચું છે, સુન્દર સ્મિતવાળી. હું યોગ્ય અને ધર્મથી વર્તું છું, એટલે તારો ડર નથી.
યદા ત્વયા વૃતો રાજા વૃત એવ તદા મયા સખીભર્તા હિ ધર્મેણ ભર્તા ભવતિ શોભને
જ્યારે તું રાજાને પસંદ કર્યો, ત્યારે મેં પણ પસંદ કર્યો; સખીની પતિ પણ ધર્મથી પોતાનો પતિ બને છે, સુંદરે.
પૂજ્યાસિ મમ માન્યા ચ શ્રેષ્ઠા જ્યેષ્ઠા ચ બ્રાહ્મણી ત્વત્તો હિ મે પૂજ્યતરો રાજર્ષિઃ કિં ન વેત્સિ તત્
તું મારા માટે માનનીય અને પૂજનીય છે, બ્રાહ્મણીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને મોટી પણ છે; પણ રાજર્ષિ મારા માટે તારા કરતાં વધારે પૂજનીય છે—શું તને ખબર નથી?
શ્રુત્વા તસ્યાસ્તતો વાક્યં દેવયાન્યબ્રવીદ્ ઇદમ્ રાજન્નાદ્યેહ વત્સ્યામિ વિપ્રિયં મે ત્વયા કૃતમ્
એના વચન સાંભળી દેવયાનીએ કહ્યું: 'રાજા, આજે હું અહીં નહીં રહું; તું મને દુઃખ આપ્યું છે.'
સહસોત્પતિતાં શ્યામાં દૃષ્ટ્વા તાં સાશ્રુલોચનામ્ તૂર્ણં સકાશં કાવ્યસ્ય પ્રસ્થિતાં વ્યથિતસ્તદા
કાળી અને આંખોમાં આંસુ સાથે ઊભી થયેલી દેવયાનીને જોઈ, તે તરત જ દુઃખી થઈ પિતાના ઘરે જવા નીકળી.
અનુવવ્રાજ સંભ્રાન્તઃ પૃષ્ઠતઃ સાન્ત્વયન્નૃપઃ ન્યવર્તત ન સા ચૈવ ક્રોધસંરક્તલોચના
રાજા ગભરાઈને પાછળથી મનાવવા ગયો, પણ ગુસ્સાથી લાલ આંખવાળી દેવયાની પાછી ફરી નહીં.
અવિબ્રુવન્તી કિંચિચ્ચ રાજાનં સાશ્રુલોચના અચિરાદેવ સમ્પ્રાપ્તા કાવ્યસ્યોશનસો ઽન્તિકમ્
આ રાણી, આંખોમાંથી આંસુઓ વહાવીને, રાજાને કંઈ પણ કહ્યા વિના, ઝડપથી કાવ્ય ઉશનસ પાસે પહોંચી ગઈ.
સા તુ દૃષ્ટ્વૈવ પિતરમ્ અભિવાદ્યાગ્રતઃ સ્થિતા અનન્તરં યયાતિસ્તુ પૂજયામાસ ભાર્ગવમ્
પિતાને જોઈને, તેણે પગરવ કરીને તેમના સામે ઊભી રહી; પછી યયાતીએ ભાર્ગવનું સન્માન કર્યું.