વૃતો ઽનયા પતિર્વીર સુતયા ત્વં મમેષ્ટયા ગૃહાણેમાં મયા દત્તાં મહિષીં નહુષાત્મજ
હે વિર, મારી આ પ્રિય દીકરીએ તને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો છે; હું તને મારી મહારાણી તરીકે તેને સ્વીકારવા કહું છું, હે નાહુષપુત્ર.
અધર્મો માં સ્પૃશેદેવં પાપમ્ અસ્યાશ્ચ ભાર્ગવ વર્ણસંકરતો બ્રહ્મન્ન્ ઇતિ ત્વાં પ્રવૃણોમ્યહમ્
જો હું આવું ન કરું તો, હે ભાર્ગવ, પાપ મને અને તેને સ્પર્શશે, હે બ્રાહ્મણ, વર્ણમિશ્રણથી; તેથી હું તને પસંદ કરું છું.
અધર્માત્ત્વાં વિમુઞ્ચામિ વરં વરય ચેપ્સિતમ્ અસ્મિન્વિવાહે ત્વં શ્લાઘ્યો રહઃ પાપં નુદામિ તે
અધર્મમાંથી હું તને મુક્ત કરું છું; જે ઈચ્છા હોય તે વર માંગ; આ લગ્નમાં તારી પ્રશંસા કરવી જોઈએ અને હું તારો ગુપ્ત પાપ દૂર કરું છું.
વહસ્વ ભાર્યાં ધર્મેણ દેવયાનીં શુચિસ્મિતામ્ અનયા સહ સમ્પ્રીતિમ્ અતુલાં સમવાપ્નુહિ
ધર્મથી શુચિસ્મિત દેવયાનીને પત્ની રૂપે સ્વીકાર; તેની સાથે તું અપરંપાર આનંદ પ્રાપ્ત કર.
ઇયં ચાપિ કુમારી તે શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી સંપૂજ્યા સતતં રાજન્ ન ચૈનાં શયને હ્વય
રાજા, આ વૃષપરવનની પુત્રી શર્મિષ્ઠા છે. તું હંમેશા તેની ઈજ્જત કરજે, પણ તેને કદી તારા શયનખંડમાં બોલાવવી નહીં.
એવમુક્તો યયાતિસ્તુ શુક્રં કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્ જગામ સ્વપુરં હૃષ્ટઃ સો ઽનુજ્ઞાતો મહાત્મના
આવી રીતે કહ્યું પછી યયાતિએ શુક્રદેવની પરિક્રમા કરી, મહાત્માએ મંજૂરી આપી એટલે આનંદથી પોતાના શહેર તરફ ગયો.
યયાતિઃ સ્વપુરં પ્રાપ્ય મહેન્દ્રપુરસંનિભમ્ પ્રવિશ્યાન્તઃપુરં તત્ર દેવયાનીં ન્યવેશયત્
યયાતિ પોતાના મહેન્દ્રપુર જેવું સુંદર શહેર પહોંચ્યો અને અંદરના મહેલમાં જઈને ત્યાં દેવયાનીને વસાવ્યા.
દેવયાન્યાશ્ચાનુમતે સુતાં તાં વૃષપર્વણઃ અશોકવનિકાભ્યાશે ગૃહં કૃત્વા ન્યવેશયત્
દેવયાનીની મંજૂરીથી તેણે વૃષપરવનની પુત્રી માટે અશોકવન પાસે એક ઘર બનાવી અને તેને ત્યાં વસાવ્યા.
વૃતાં દાસીસહસ્રેણ શર્મિષ્ઠામ્ આસુરાયણીમ્ વાસોભિરન્નપાનૈશ્ચ સંવિભજ્ય સુસંવૃતામ્
અસુરકન્યા શર્મિષ્ઠા હજારો દાસીઓથી ઘેરાયેલ હતી, અને તેને વસ્ત્ર, ખોરાક અને પીણું બધું પૂરતું મળતું, એ ખૂબ જ સારી રીતે રાખવામાં આવતી.
દેવયાન્યા તુ સહિતઃ સ નૃપો નહુષાત્મજઃ વિજહાર બહૂનબ્દાન્ દેવવન્મુદિતો ભૃશમ્
નહુષપુત્ર રાજાએ દેવયાની સાથે ઘણા વર્ષો આનંદપૂર્વક વિતાવ્યા, જાણે દેવલોકના બગીચામાં હોય એમ.
ઋતુકાલે તુ સમ્પ્રાપ્તે દેવયાની વરાઙ્ગના લેભે ગર્ભં પ્રથમતઃ કુમારશ્ચ વ્યજાયત
પછી યોગ્ય ઋતુ આવી ત્યારે સુંદર દેવયાની પ્રથમવાર ગર્ભવતી થઈ અને પુત્રનો જન્મ થયો.
ગતે વર્ષસહસ્રે તુ શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી દદર્શ યૌવનં પ્રાપ્તા ઋતું સા કમલેક્ષણા
હજારો વર્ષ વીતી ગયા પછી વૃષપરવનની પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ યુવાની પામી અને કમળ જેવી આંખોવાળી એ કન્યાએ પણ ઋતુ પ્રાપ્ત કરી.
ચિન્તયામાસ ધર્મજ્ઞા ઋતુપ્રાપ્તૌ ચ ભામિની ઋતુકાલશ્ચ સમ્પ્રાપ્તો ન કશ્ચિન્મે પતિર્વૃતઃ
ધર્મનિષ્ઠ અને તેજસ્વી શર્મિષ્ઠાએ વિચાર્યું: 'મારી ઋતુ આવી છે, પણ મારે કોઈ પતિ નથી.'
કિં પ્રાપ્તં કિંચ કર્તવ્યં કથં કૃત્વા સુખં ભવેત્ દેવયાની પ્રસૂતાસૌ વૃથાહં પ્રાપ્તયૌવના
'આ શું થયું? હવે શું કરવું? કેવી રીતે સુખ મળશે? દેવયાની તો માતા બની ગઈ, અને હું વ્યર્થ યુવાન થઈ છું.'
યથા તયા વૃતો ભર્તા તથૈવાહં વૃણોમિ તમ્ રાજ્ઞા પુત્રફલં દેયમ્ ઇતિ મે નિશ્ચિતા મતિઃ અપીદાનીં સ ધર્માત્મા રહો મે દર્શનં વ્રજેત્
‘જેમ તેણે પતિ પસંદ કર્યો, તેમ હું પણ પસંદ કરીશ. રાજાએ મને પુત્ર આપવો જોઈએ – એ જ મારો નક્કી વિચાર છે. કદાચ હવે એ ધર્મવંત રાજા એકાંતમાં મારી પાસે આવશે.’
અથ નિષ્ક્રમ્ય રાજાસૌ તસ્મિન્કાલે યદૃચ્છયા અશોકવનિકાભ્યાશે શર્મિષ્ઠાં પ્રાપ્ય વિસ્મિતઃ
એ સમયે રાજા બહાર નીકળ્યા અને અશોકવન પાસે શર્મિષ્ઠાને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થયા.
તમેકં રહસિ દૃષ્ટ્વા શર્મિષ્ઠા ચારુહાસિની પ્રત્યુદ્ગમ્યાઞ્જલિં કૃત્વા રાજાનં વાક્યમબ્રવીત્
રાજાને એકલા એકાંતમાં જોઈને સુંદર સ્મિતવાળી શર્મિષ્ઠા આગળ આવી, હાથ જોડીને રાજાને કહ્યું:
સોમશ્ચેન્દ્રશ્ચ વાયુશ્ચ યમશ્ચ વરુણશ્ચ વા તવ વા નાહુષ ગૃહે કઃ સ્ત્રિયં દ્રષ્ટુમર્હતિ
'નહુષપુત્ર, તારા ઘરમાં સોમ, ઇન્દ્ર, વાયુ, યમ કે વરુણ – એમાંથી કોણ સ્ત્રીને જોઈ શકે છે?'
રૂપાભિજનશીલૈર્હિ ત્વં રાજન્વેત્થ માં સદા સા ત્વાં યાચે પ્રસાદ્યેહ રન્તુમેહિ નરાધિપ
'રાજા, તું મને હંમેશા રૂપ, વંશ અને સ્વભાવથી ઓળખે છે. એટલે હું તારી વિનંતી કરું છું, કૃપા કરીને અહીં મારા સાથે સંયોગ કર.'
વેદ્મિ ત્વાં શીલસમ્પન્નાં દૈત્યકન્યામનિન્દિતામ્ રૂપં તુ તે ન પશ્યામિ સૂચ્યગ્રમપિ નિન્દિતમ્
'હું જાણું છું કે તું દૈત્યકન્યા છે અને તારો સ્વભાવ નિર્દોષ છે. તારા રૂપમાં તો સોયની નોક જેટલી પણ ખોટ મને દેખાતી નથી.'
મામબ્રવીત્તદા શુક્રો દેવયાનીં યદાવહમ્ નેયમ્ આહ્વયિતવ્યા તે શયને વાર્ષપર્વણી
'જ્યારે મેં દેવયાની સાથે લગ્ન કર્યા ત્યારે શુક્રદેવે મને કહ્યું હતું – વૃષપરવનની આ પુત્રીને તારે કદી શયનખંડમાં બોલાવવી નહીં.'
ન નર્મયુક્તં વચનં હિનસ્તિ ન સ્ત્રીષુ રાજન્ ન વિવાહકાલે પ્રાણાત્યયે સર્વધનાપહારે પઞ્ચાનૃતાન્યાહુર્ અપાતકાનિ
'રાજા, રમતમાં બોલેલા શબ્દો પાપ નથી ગણાતા, સ્ત્રીઓમાં પણ નહીં, લગ્ન સમયે, જીવના જોખમમાં કે બધું ધન ગુમાવીએ ત્યારે પણ નહીં; આ પાંચ અસત્ય પાપરૂપ નથી.'
પૃષ્ટાસ્તુ સાક્ષ્યે પ્રવદન્તિ ચાન્યથા ભવન્તિ મિથ્યાવચના નરેન્દ્ર તે એકાર્થતાયાં તુ સમાહિતાયાં મિથ્યા વદન્તં હ્ય્ અનૃતં હિનસ્તિ
રાજાને સાક્ષી તરીકે પૂછવામાં આવે ત્યારે, લોકો ઘણીવાર સાચું ન બોલે અને ખોટું બોલી જાય છે. પણ જ્યારે મન એક થાય અને કોઈ ખોટું બોલે, ત્યારે એ સત્યને ઘાયલ કરે છે.
રાજા પ્રમાણં ભૂતાનાં સ વિનશ્યેન્મૃષા વદન્ અર્થકૃચ્છ્રમપિ પ્રાપ્ય ન મિથ્યા કર્તુમુત્સહે
રાજા સર્વ જીવોમાં આધાર છે; જો એ ખોટું બોલે તો પોતે નાશ પામે છે. ધન માટે કઠિનાઈ આવે તો પણ, ખોટું કરવું રાજાને ક્યારેય યોગ્ય નથી.
સમાવ્ એતૌ મતૌ રાજન્ પતિઃ સખ્યાશ્ચ યઃ પતિઃ સમં વિવાહ ઇત્યાહુઃ સખ્યા મે ઽસિ પતિર્યતઃ
રાજા, બે મત છે: પતિ મિત્ર પણ છે અને સ્વામી પણ. લગ્નમાં સમાનતા છે એમ કહેવામાં આવે છે; પતિ હોવાથી તું મારો મિત્ર છે.
દાતવ્યં યાચમાનસ્ય હીતિ મે વ્રતમાહિતમ્ ત્વં ચ યાચસિ કામં માં બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તત્
મારું વ્રત છે કે માગનારને હું કંઈક આપું. હવે તું પણ મને ઈચ્છા સાથે માગે છે, તો મને કહો, હું તારા માટે શું કરું?
અધર્માત્ત્રાહિ માં રાજન્ ધર્મં ચ પ્રતિપાદય ત્વત્તો ઽપત્યવતી લોકે ચરેયં ધર્મમુત્તમમ્
રાજા, મને પાપથી બચાવ અને સારા માર્ગે ચલાવ. તારી કૃપાથી હું સંતાન પામું અને દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ ધર્મનું પાલન કરી શકું.
ત્રય એવાધના રાજન્ ભાર્યા દાસસ્તથા સુતઃ યત્તે સમધિગચ્છન્તિ યસ્ય તે તસ્ય તદ્ધનમ્
રાજા, ત્રણ જણ ધન વિનાના ગણાય છે: પત્ની, દાસ અને પુત્ર. એ લોકો જે કંઈ મેળવે, એ બધું એના માલિકનું જ ગણાય છે.
દેવયાન્યા ભુજિષ્યાસ્મિ વશ્યા ચ તવ ભાર્ગવી સા ચાહં ચ ત્વયા રાજન્ ભરણીયાં ભજસ્વ મામ્
હું તારી ભોગ્ય છું, ભાર્ગવ, અને તારા વશમાં છું. દેવયાની અને હું, બંને તારા ભરણપોષણ માટે છીએ; રાજા, મને સ્વીકાર.
એવમુક્તસ્તયા રાજા તથ્યમ્ ઇત્યભિજજ્ઞિવાન્ પૂજયામાસ શર્મિષ્ઠાં ધર્મં ચ પ્રતિપાદયન્
એમ કહીને, રાજાએ એ વાતને સાચી માની અને શર્મિષ્ઠાનું સન્માન કર્યું, અને ધર્મ સ્થાપિત કર્યો.