ઋષિર્ યથાઙ્ગિરા માન્યઃ પિતુર્મમ મહાયશાઃ તથા માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ મમ ભૂયો બૃહસ્પતિઃ
જેમ મારા પિતા બૃહસ્પતિ માન્ય અને પૂજ્ય છે, તેમ મારા પૂર્વજ ઋષિ અંગિરાસ પણ મહાન માન્ય છે.
એવં જ્ઞાત્વા વિજાનીહિ યદ્બ્રવીમિ તપોધન વ્રતસ્થે નિયમોપેતે યથા વર્તામ્યહં ત્વયિ
આ રીતે જાણીને, તું જે તપસ્વી છે, વ્રત અને નિયમમાં સ્થિર છે, હું તારા પ્રત્યે જે રીતે વર્તું છું, એ સમજજે.
સ સમાપિતવિદ્યો માં ભક્તાં ન ત્યક્તુમર્હસિ ગૃહાણ પાણિં વિધિવન્ મમ મન્ત્રપુરસ્કૃતમ્
તમે તમારી વિદ્યા પૂર્ણ કરી છે, તેથી મને, તમારી ભક્તને, છોડવી નહીં; વિધિપૂર્વક મંત્રોચ્ચાર સાથે મારું હાથ પકડી લે.
પૂજ્યો માન્યશ્ચ ભગવાન્ યથા મમ પિતા તવ તથા ત્વમનવદ્યાઙ્ગિ પૂજનીયતમા મતા
જેમ મારા પિતા મારા માટે માન્ય અને પૂજ્ય છે, તેમ તું પણ, નિર્દોષ અંગવાળી, મારા માટે સર્વોપરી પૂજ્ય ગણાય છે.
આત્મપ્રાણૈઃ પ્રિયતમા ભાર્ગવસ્ય મહાત્મનઃ ત્વં ભદ્રે ધર્મતઃ પૂજ્યા ગુરુપુત્રી સદા મમ
મારા જીવન અને શ્વાસથી પણ વધુ તું મહાત્મા ભાર્ગવ માટે પ્રિય છે; ભદ્રે, ધર્મથી તું ગુરુપુત્રી તરીકે હંમેશા મારી પૂજ્ય છે.
યથા મમ ગુરુર્નિત્યં માન્યઃ શુક્રઃ પિતા તવ દેવયાનિ તથૈવ ત્વં નૈવં માં વક્તુમર્હસિ
જેમ મારા ગુરુ શુક્ર, જે તારા પિતા છે, હંમેશા મારા માટે માન્ય છે, તેમ તું પણ છે, દેવયાની; તારે મને બીજું કંઈ કહેવું યોગ્ય નથી.
ગુરુપુત્રસ્ય પુત્રો મે ન તુ ત્વમસિ મે પિતુઃ તસ્માન્માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ મમાપિ ત્વં દ્વિજોત્તમ
તું મારા માટે ગુરુપુત્રી છે, પિતાની પુત્રી નથી; તેથી, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તું પણ મારા માટે માન્ય અને પૂજ્ય છે.
અસુરૈર્હન્યમાને તુ કચે ત્વયિ પુનઃ પુનઃ તદાપ્રભૃતિ યા પ્રીતિસ્ તાં ત્વમેવ સ્મરસ્વ મે
જ્યારે તને, કચને, અસુરોએ વારંવાર મારી નાખ્યો હતો, તે સમયથી જે પ્રેમ હું તારા માટે રાખ્યો હતો, એ તું યાદ રાખજે.
સૌહાર્દે ચાનુરાગે ચ વેત્થ મે ભક્તિમુત્તમામ્ ન મામર્હસિ ધર્મજ્ઞ ત્યક્તું ભક્તામનાગસમ્
તમે મારા પર જે પ્રેમ અને લાગણીથી શ્રેષ્ઠ ભક્તિ રાખો છો, એ તમે જાણો છો. ધર્મને જાણનારા, નિર્દોષ ભક્તને તમે છોડશો નહીં.
અનિયોજ્યે નિયોગે માં નિયુનક્ષિ શુભવ્રતે પ્રસીદ સુભ્રૂર્મહ્યં ત્વં ગુરોર્ ગુરુતરા શુભે
શુભવ્રતા સ્ત્રી, તમે મને એ કામ માટે લગાડો છો જ્યાં મને ન લગાડવું જોઈએ. સુશીલ સ્ત્રી, કૃપા કરો, કેમ કે તમે તો ગુરુ કરતાં પણ વધારે પૂજનીય છો.
યત્રોષિતં વિશાલાક્ષિ ત્વયા ચન્દ્રનિભાનને તત્રાહમુષિતો ભદ્રે કુક્ષૌ કાવ્યસ્ય ભામિનિ
વિશાળ નેત્રવાળી, ચાંદ્રમાની જેમ તેજસ્વી ચહેરાવાળી, જ્યાં તમે રહ્યા છો, ત્યાં હું પણ રહ્યો છું, ભદ્રે, કાવ્યના ગર્ભમાં, તેજવતી સ્ત્રી.
ભગિની ધર્મતો મે ત્વં મૈવં વોચઃ શુભાનને સુખેનાધ્યુષિતો ભદ્રે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ
શુભ ચહેરાવાળી, ધર્મ પ્રમાણે તમે મારી બહેન છો, આવું બોલશો નહીં. ભદ્રે, હું તમારી સાથે આનંદથી રહ્યો છું અને મને કોઈ રોષ નથી.
આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ શિવમસ્ત્વથ મે પથિ અવિરોધેન ધર્મસ્ય સ્મર્તવ્યો ઽસ્મિ કથાન્તરે અપ્રમત્તોદ્યતા નિત્યમ્ આરાધય ગુરું મમ
હવે હું તમારો વિદાય લઈ રહ્યો છું, મારી યાત્રા શુભ રહે. ધર્મનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના, બીજી વાર કથા આવે ત્યારે મને યાદ કરજો. હંમેશા ચેતન અને તત્પર રહીને મારા ગુરુની ભક્તિ કરજો.
દૈત્યૈર્હતસ્ત્વં યદ્ભર્તૃબુદ્ધ્યા ત્વં રક્ષિતો મયા યદિ માં ધર્મકામાર્થં પ્રત્યાખ્યાસ્યસિ ધર્મતઃ
તમે દૈત્યો દ્વારા મારાઈ ગયા હતા, તો પણ પતિની ભાવનાથી મેં તમારી રક્ષા કરી. જો તમે ધર્મ, કામ અને અર્થ માટે મને ત્યજી દો, તો પણ ચાલે.
તતઃ કચ ન તે વિદ્યા સિદ્ધિમેષા ગમિષ્યતિ
ત્યારે, કચ, આ વિદ્યા તને પૂર્ણ ફળ આપશે નહીં.
ગુરુપુત્રીતિ કૃત્વાહં પ્રત્યાખ્યાસ્યે ન દોષતઃ ગુરુણા ચાભ્યનુજ્ઞાતઃ કામમેવ શપસ્વ મામ્
હું ગુરુપુત્ર છું એમ કહીને તને ત્યજીશ, પણ એમાં મારી કોઈ ખોટ નથી. ગુરુએ મંજૂરી આપી છે, તું ઈચ્છા હોય તો મને શાપ આપી દે.
આર્ષં ધર્મં બ્રુવાણો ઽહં દેવયાનિ યથા ત્વયા શપ્તું નાર્હો ઽસ્મિ કલ્યાણિ કામતો ઽદ્ય ચ ધર્મતઃ
દેવયાની, હું પણ તારી જેમ પ્રાચીન ધર્મની વાત કરું છું. શુભે, આજે ઈચ્છાથી કે ધર્મથી તું મને શાપ આપવા યોગ્ય નથી.
તસ્માદ્ભવત્યા યઃ કામો ન તથા સમ્ભવિષ્યતિ ઋષિપુત્રો ન તે કશ્ચિજ્ જાતુ પાણિં ગ્રહીષ્યતિ
એથી, તારી જે ઈચ્છા છે એ પૂર્ણ નહીં થાય. કોઈ ઋષિપુત્ર કદી તારો હાથ પકડીને લગ્ન નહીં કરે.
ફલિષ્યતિ ન મે વિદ્યા ત્વદ્વચશ્ચેતિ તત્તયા અધ્યાપયિષ્યામિ ચ યં તસ્ય વિદ્યા ફલિષ્યતિ
જેવી રીતે તું કહ્યું છે, એ પ્રમાણે મારી વિદ્યા ફળ આપશે નહીં. પણ હું એ બીજાને શીખવીશ અને એ માટે એ વિદ્યા ફળ આપશે.
એવમુક્ત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ દેવયાનીં કચસ્તદા ત્રિદશેશાલયં શીઘ્રં જગામ દ્વિજસત્તમઃ
આવી રીતે કહીને, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, કચ પછી તરત જ દેવોના સ્વામીના ઘર તરફ ગયો.
તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય દેવાઃ સેન્દ્રપુરોગમાઃ બૃહસ્પતિં સભાજ્યેદં કચમાહુર્મુદાન્વિતાઃ
જ્યારે કચ આવ્યો, ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓએ આનંદપૂર્વક કચનું સન્માન કર્યું અને બૃહસ્પતિને કહ્યું.
ત્વં કચાસ્મદ્ધિતં કર્મ કૃતવાન્મહદદ્ભુતમ્ ન તે યશઃ પ્રણશિતા ભાગભાક્ચ ભવિષ્યસિ
કચ, તું અમારા હિત માટે મહાન અને આશ્ચર્યજનક કાર્ય કર્યું છે. તારો યશ કદી નાશ પામશે નહીં અને તને તારો ભાગ મળશે.
કૃતવિદ્યે કચે પ્રાપ્તે હૃષ્ટરૂપા દિવૌકસઃ કચાદવેત્ય તાં વિદ્યાં કૃતાર્થા ભરતર્ષભ
જ્યારે કચે વિદ્યા મેળવી અને પાછો આવ્યો, ત્યારે દેવતાઓ ખૂબ આનંદિત થયા; કચ પાસેથી જાણ્યું કે તેણે પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે, હે ભરત શ્રેષ્ઠ.
સર્વ એવ સમાગમ્ય શતક્રતુમથાબ્રુવન્ કાલસ્ત્વદ્વિક્રમસ્યાદ્ય જહિ શત્રૂન્પુરંદર
બધા મળીને શતક્રતુને કહ્યું: 'હવે તારી પરાક્રમની ઘડી આવી છે, પુરંદર, તું દુશ્મનોનો નાશ કર.'
એવમુક્તસ્તુ સહ તૈસ્ ત્રિદશૈર્ મઘવાંસ્તદા તથેત્યુક્ત્વોપચક્રામ સો ઽપશ્યદ્વિપિને સ્ત્રિયઃ
દેવતાઓએ આમ કહ્યું ત્યારે મઘવાને સંમતિ આપી અને ચાલ્યો; તેણે વનમાં સ્ત્રીઓને જોયા.
ક્રીડન્તીનાં તુ કન્યાનાં વને ચૈત્રરથોપમે વાયુર્ભૂતઃ સ વસ્ત્રાણિ સર્વાણ્યેવ વ્યમિશ્રયત્
જ્યારે વનમાં ચૈત્રરથ સમાન સ્થળે કન્યાઓ રમતી હતી, ત્યારે પવન સ્વરૂપે આવીને તેમના બધા વસ્ત્રો ઉડાડી દીધા.
તતો જલાત્ સમુત્તીર્ય તાઃ કન્યાઃ સહિતાસ્તદા વસ્ત્રાણિ જગૃહુસ્તાનિ યથાસંસ્થાન્યનેકશઃ
પછી, બધાજ કન્યાઓ પાણીમાંથી બહાર આવીને, પોતપોતાના કપડાં જેમ જેમ મૂક્યાં હતાં એમ એમ લઈ લીધાં.
તત્ર વાસો દેવયાન્યાઃ શર્મિષ્ઠા જગૃહે તદા વ્યતિક્રમમજાનન્તી દુહિતા વૃષપર્વણઃ
ત્યાં વૃષપરવાના પુત્રી શર્મિષ્ઠાએ અજાણતાં દેવયાનીનું વસ્ત્ર લઈ લીધું, તેને પોતાની ભૂલ ખબર નહોતી.
તતસ્તયોર્ મિથસ્તત્ર વિરોધઃ સમજાયત દેવયાન્યાશ્ચ રાજેન્દ્ર શર્મિષ્ઠાયાશ્ચ તત્કૃતે
એ વાતને લઈને દેવયાની અને શર્મિષ્ઠા વચ્ચે ત્યાં ઝઘડો થયો, રાજા.
કસ્માદ્ગૃહ્ણાસિ મે વસ્ત્રં શિષ્યા ભૂત્વા મમાસુરિ સમુદાચારહીનાયા ન તે શ્રેયો ભવિષ્યતિ
તું મારી શિષ્યા બનીને પણ મારું વસ્ત્ર કેમ લે છે, અસુરી? સારું વર્તન ન રાખે તો કદી સારું નથી મળતું.