પ્રાચીન સમયમાં, જ્યારે neither સમય nor દંડ nor દંડનાર હતો, ત્યારે લોકો પોતાની ધર્મજ્ઞતા અને યોગ્ય કર્તવ્ય દ્વારા એકબીજાની રક્ષા કરતા હતા. એ સમયના લોકોએ પોતે જ પોતાના કર્તવ્ય નિભાવીને સમાજમાં સદાચાર જાળવ્યો. એ સમયના વિશ્વમાં એક વિશાળ વર્તુળાકાર દ્વીપ હતો, જેને કુશદ્વીપ કહેવાય છે. આ દ્વીપ ચોથી તરફથી નદીઓ, જળ અને વાદળ જેવા પર્વતોથી ઘેરાયેલો હતો. કુશદ્વીપ વિવિધ ખનિજોથી શોભાયમાન છે, રત્નો અને મોતીથી સજ્જ, અને રંગબેરંગી, સુંદર પ્રદેશોથી અલંકૃત છે. આ દ્વીપમાં સર્વત્ર ફૂલો અને ફળોથી ભરેલા વૃક્ષો છે, ધન અને અનાજની હંમેશા સમૃદ્ધિ છે, અને તે સર્વ રત્નોથી ઘેરાયેલો છે. એ દ્વીપને ચારેય બાજુથી ઘરેલુ અને જંગલી પ્રાણીઓથી ઘેરાયેલું છે. હવે, આ કુશદ્વીપ વિશે સંક્ષિપ્ત અને ક્રમબદ્ધ રીતે સાંભળો. હવે હું ત્રીજા, કુશદ્વીપનું સંપૂર્ણ વર્ણન કરું છું, જે દૂધના મહાસાગરથી સંપૂર્ણ રીતે ઘેરાયેલું છે. આ દ્વીપ શાકદ્વીપ કરતાં દોઢ ગણું વિશાળ છે. અહીં પણ સાત પર્વતો છે, જે રત્નોના સ્ત્રોત તરીકે જાણીતા છે. આ પર્વતો અને નદીઓ રત્નોથી ભરપૂર છે; તેમની નામો પણ શાકદ્વીપની જેમ બે-બે છે. પ્રથમ પર્વત, સૂર્યની જેમ તેજસ્વી, 'કુમુદા' કહેવાય છે, અને તેને 'વિદ્રુમોચ્ચય' પણ કહેવામાં આવે છે. બીજું પર્વત 'ઉન્નત' છે, જે બધા ધાતુઓના શિખરો ધરાવે છે અને પથ્થરોના સમૂહથી આવરાયેલ છે; તેને 'હેમપર્વત' પણ કહે છે, અને એ પર્વત ચારે બાજુથી દ્વીપને ઘેરી લે છે. ત્રીજું પર્વત 'બલાહક' છે, જે કુદરતી કાજલથી બનેલું છે અને 'દ્યુતિમાન' નામથી ઓળખાય છે. ચોથું પર્વત 'દ્રોણ' છે, જ્યાં વિશલ્યકરણી અને મૃતસંજિવનિ જેવી ઔષધિઓ ઉગે છે; આ પર્વત 'પુષ્પવાન' પણ કહેવાય છે. પાંચમું પર્વત 'કંક' છે, જે રસથી ભરપૂર છે; તેને 'કુશેશય' પણ કહે છે, અને એ પર્વત દિવ્ય ફૂલો, ફળો અને ઔષધિઓથી સજ્જ છે. છઠ્ઠું પર્વત 'મહીષ' છે, જે વાદળ જેવા દેખાય છે; તેને 'હરી' પણ કહે છે. ત્યાં અગ્નિ, 'મહીષ' નામે, વસે છે, અને એ જ સાતમું પર્વત 'કકુદ્માન' છે, જેનું શિખર વિશિષ્ટ છે. 'મંદર' પર્વત સર્વ તત્વોથી બનેલું છે અને 'મંદ' તત્વથી છુપાયેલું પ્રકાશિત કરે છે. પાણીને વિભાજિત કરવાથી તેને 'મંદર' કહેવામાં આવે છે; ત્યાં ઇન્દ્ર સ્વયં અનેક રત્નોની રક્ષા કરે છે. પ્રજાપતિને લઈ, તેણે જીવોમાં વહેંચણી કરી; તેમાં આંતરિક આધાર દ્વિગણ છે. આ રીતે, કુશદ્વીપના સાત પર્વતોનું વર્ણન થયું; હવે તેમનાં સાત પ્રદેશોનું વર્ણન કરું છું. કુમુદા પર્વતનો પ્રદેશ 'શ્વેત' કહેવાય છે, અને ઉન્નત પર્વતનો પણ; ઉન્નતનો પ્રદેશ 'લોહિત' કહેવાય છે. 'વેણુમંડલક' પણ એવું જ નામ ધરાવે છે; બલાહક પર્વતનો પ્રદેશ 'જીમૂત' કહેવાય છે. દ્રોણ પર્વતનો પ્રદેશ 'હરિકા' છે, અને 'લવણ' પણ યાદ કરવામાં આવે છે; કંક પર્વતનો પ્રદેશ 'કકુન' છે, અને તેને 'ધૃતિમત' પણ કહે છે. મહીષ પર્વતનો પ્રદેશ 'મહીષ' છે, અને ફરી 'પ્રભાકર'; કકુદ્મીન પર્વતનો પ્રદેશ 'કપિલ' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. આ રીતે, સાત પ્રદેશો અને સાત પર્વતો અલગ-અલગ ઓળખાય છે; હવે, તેમાં વહેતી નદીઓ વિશે જાણો. પ્રત્યેક પ્રદેશમાં, સાત નદીઓ યાદ કરવામાં આવે છે; દરેકના બે નામ છે અને તમામ પવિત્ર જળ તરીકે ગણાય છે. 'ધૂતપાપા' એક નદીનું નામ છે, અને 'યોની' પણ; બીજી 'સીતા' છે, અને તેને 'નિશા' પણ કહે છે. ત્રીજી 'પવિત્રા' છે, અને 'વિતૃષ્ણા' પણ; ચોથી 'હ્લાદિની' છે, અને 'ચંદ્રભા' પણ. પાંચમી 'વિદ્યુચ્ચા' છે, અને 'શુકલા'; છઠ્ઠી 'પુણ્ડ્રા' છે, અને 'વિભાવરી' પણ. સાતમી 'મહતી' છે, અને તેને 'ધૃતિ' પણ કહે છે. આ નદીઓમાંથી અનેક અન્ય નદીઓ ઉત્પન્ન થાય છે. આ નદીઓ એ સ્થળે વહે છે જ્યાં ઇન્દ્ર વરસાદ કરે છે; આ રીતે, કુશદ્વીપની વ્યવસ્થા વર્ણવાઈ છે. શાકદ્વીપનું વિશાળપન પણ શાશ્વત છે; કુશદ્વીપ ઘી અને જળના મહાસાગરથી ઘેરાયેલું છે. આ દ્વીપ ચારે બાજુથી ચંદ્ર જેવી ઘેરાયેલી છે; તેની પહોળાઈ અને પરિઘ દૂધના મહાસાગર કરતાં દોઢ ગણું છે. હવે, હું ક્રૌંચદ્વીપનું વર્ણન કરું છું; તેની વિશાળતા કુશદ્વીપ કરતાં દોઢ ગણું છે. ઘી અને જળના મહાસાગરથી ક્રૌંચદ્વીપને ચારે બાજુથી ઘેરી લેવામાં આવ્યું છે, અને એ પહોળાઈમાં વ્હીલના કિનારાની જેમ છે. આ દ્વીપમાં મુખ્ય પર્વતો છે; 'દેવન' પર્વતનું નામ છે, અને તેના પર 'ગોવિંદ' પર્વત છે. ગોવિંદથી આગળ 'ક્રૌંચ' પર્વત આવે છે; પછી 'પાવનક', અને પછી 'અંધકારક' પર્વત છે. અંધકારકથી આગળ 'દેવાવૃત' પર્વત છે; અને પછી 'પુણ્ડરીક', જે વિશાળ પર્વત છે. ક્રૌંચદ્વીપના આ સાત પર્વતો રત્નોથી બનેલા છે; દરેક વર્ષા-પર્વત પૂર્વના પર્વત કરતાં દોઢ ગણું વિશાળ છે. આ રીતે, કુશદ્વીપ અને ક્રૌંચદ્વીપના પર્વતો, પ્રદેશો, નદીઓ અને મહાસાગરોનું પવિત્ર અને વિશાળ વર્ણન થયું.