మార్కణ్డేయపురాణమ్

ద్వితీయస్య పరార్ధస్య వర్తమానస్య వై ద్విజ । వారాహ ఇతి కల్పోఽయం ప్రథమః పరికల్పితః॥౪౬.

ఇప్పుడు జరుగుతున్న రెండవ పరార్ధంలో, వారాహం అనే కల్పం మొదటిగా పరిగణించబడింది, బ్రాహ్మణా.

ఏవంవిధాః సృష్టయస్తు బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । శర్వర్యన్తే ప్రబుద్ధస్య కల్పే కల్పే భవన్తి వై॥౪౮.

అదేవిధంగా, అవ్యక్త జననుడైన బ్రహ్మ దేవుడు ప్రతి కల్పం చివర రాత్రి ముగిసినప్పుడు, లేచి, ఈ సృష్టులను తిరిగి సృష్టిస్తాడు.

ప్రాకారపరిఖాహీనాం పురం ఖర్వటముచ్యతే । శాఖానగరకఞ్చాన్యన్మన్త్రిసామన్తభుక్తిమత్॥౪౯.

గోడలు, కాలువలు లేని ఊరును ఖర్వటమని అంటారు. అలాగే, కొంతమంది మంత్రులు, సామంతులు పాలించే చిన్న పట్టణాలు, శాఖానగరాలు కూడా వేరుగా ఉంటాయి.

తథా శూద్రజనప్రాయాః స్వసమృద్ధికృషీబలాః । క్షేత్రోపభోగ్యభూమధ్యే వసతిర్గ్రామసంజ్ఞితా॥౪౯.

అలాగే, ఎక్కువగా శూద్రులు నివసించే, తమ కృషితో, వ్యవసాయంతో జీవించే, పొలాల మధ్య ఉండే నివాసాన్ని గ్రామం అంటారు.

అన్యస్మాన్నగరాదేర్యా కార్యముద్దిశ్య మానవైః । క్రియతే వసతిః సా వై విజ్ఞేయా వసతిర్నరైః॥౪౯.

పట్టణాలకన్నా వేరుగా, మనుషులు ఏదైనా అవసరానికి నిర్మించే నివాసాన్ని వారు వసతి అని పిలుస్తారు.

దుష్టప్రాయో వినా క్షేత్రైః పరభూమిచరో బలీ । గ్రామ ఏవ ద్రమీసంజ్ఞో రాజవల్లభసంశ్రయః॥౪౯.

పొలాలు లేకుండా, ఇతరుల భూముల్లో తిరిగే, దుర్మార్గుడైన, బలమైనవాడిని గ్రామంలో ద్రమీ అని అంటారు. అతడు రాజుని ఆశ్రయంగా తీసుకుంటాడు.

శకటారూఢభాణ్డైశ్చ గోపాలైర్విపణం వినా । గోసమూహైస్తథా ఘోషో యత్రేచ్ఛాభూమికేతనః॥౪౯.

గోపాలు తమ సరుకులు బండ్లపై పెట్టుకొని, మార్కెట్ లేకుండా, ఎక్కడ కావాలంటే అక్కడ గోవులను పోసుకుంటూ ఉండే నివాసాన్ని ఘోష అని అంటారు.

త ఏవం నగరాదీంస్తు కృత్వా వాసార్థమాత్మనః । నికేతనాని ద్వన్ద్వానాం చక్రురావసథాయ వై॥౪౯.

అలా వారు తమకు అవసరమైన నగరాలు, ఇతర నివాసాలను నిర్మించుకుని, జంటల కోసం వసతిగృహాలను కూడా కట్టారు.

గృహాకారా యథా పూర్వం తేషామాసన్నహీరుహాః । తథా సంస్మృత్య తత్సర్వం చక్రుర్వేశ్మాని తాః ప్రజాః॥౪౯.

మునుపటిలా, వారు చెట్లకు దగ్గరగా ఇళ్లు కట్టారు. ఆ విధంగా గుర్తు చేసుకుని, ప్రజలు తమ ఇళ్లను నిర్మించుకున్నారు.

వృక్షస్యైవఙ్గతాః శాఖాస్తథైవఞ్చాపరీ గతాః । నతాశ్చైవోన్నతాశ్చైవ తద్వచ్ఛాఖాః ప్రచక్రిరే॥౪౯.

వృక్షపు కొమ్మలు ఎలా వంగి, పైకి ఎత్తుగా, తక్కువగా ఉంటాయో, అలాగే వారు తమ ఇళ్లలో కూడా అలా కొమ్మలను ఏర్పరిచారు.

యాః శాఖాః కల్పవృక్షాణాం పూర్వమాసన్ ద్విజోత్తమ । తా ఏవ శాఖా గేహానాం శాలాత్వం తేన తాసు తత్॥౪౯.

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, ముందుగా కల్పవృక్షాలకు ఉన్న కొమ్మలు, ఇప్పుడు ఇళ్లకు శాలలు అయ్యాయి. అందుకే ఆ కొమ్మలు ఇప్పుడు ఇళ్లకు మద్దెలుగా మారాయి.

కృత్వా ద్వన్ద్వోపఘాతన్తే వార్తోపాయమచిన్తయన్ । నష్టేషు మధునా సార్ధం కల్పవృక్షేష్వశేషతః॥౪౯.

జంటలను నాశనం చేసి, జీవనోపాయం గురించి ఆలోచించారు. ఎందుకంటే కల్పవృక్షాలు, వాటి తేనెతో సహా పూర్తిగా నశించిపోయాయి.

విషాదవ్యాకులాస్తా వై ప్రజాస్తృష్ణాక్షుధార్దితాః । తతః ప్రాదుర్బభౌ తాసాం సిద్ధిస్త్రేతాముఖే తదా॥౪౯.

ఆ ప్రజలు దుఃఖంతో, దాహంతో, ఆకలితో బాధపడుతూ ఉండగా, త్రేతాయుగం ప్రారంభంలో వారికి సిద్ధి కలిగింది.

వార్తాస్వసాధితా హ్యన్యా వృష్టిస్తాసాం నికామతః । తాసాం వృష్ట్యుదకానీహ యాని నిమ్నగతాని వై॥౪౯.

వేరే జీవనోపాయాలు ఫలించకపోయినప్పుడు, వారికి విస్తారంగా వర్షం కురిసింది. ఆ వర్షపు నీరు లోతైన ప్రదేశాల్లో చేరింది.

వృష్ట్యావరుద్ధైరభవత్ స్త్రోతః ఖాతాని నిమ్నగాః । యే పురస్తాదపాం స్తోకా ఆపన్నాః పృథివీతలే॥౪౯.

ఆ వర్షంతో, ప్రవాహాలు, కాలువలు ఏర్పడ్డాయి. ముందుగా భూమిపై కొద్దిగా ఉన్న నీరు ఇప్పుడు పెరిగిపోయింది.

తతో భూమేశ్చ సంయోగాదోషధ్యస్తాస్తదా భవన్ । అఫాలకృష్టాశ్చానుప్తా గ్రామ్యారణ్యాశ్చతుర్దశ॥౪౯.

ఆ తర్వాత భూమి, నీటి కలయికతో, పంటలు, అడవి మొక్కలు కలిపి పద్నాలుగు రకాల ఔషధాలు, విత్తనాలు లేకుండానే పుట్టాయి.

ఋతుపుష్పఫలాశ్చైవ వృక్షా గుల్మాశ్చ జజ్ఞిరే । ప్రాదుర్భావస్తు త్రేతాయామాద్యోఽయమౌషధస్య తు॥౪౯.

ఋతువుల ప్రకారం పువ్వులు, పండ్లు ఇచ్చే చెట్లు, పొదలు పుట్టాయి. కానీ మొట్టమొదటిసారి ఔషధాలు త్రేతాయుగ ప్రారంభంలోనే కనిపించాయి.

తేనౌషధేన వర్తన్తే ప్రజాస్త్రేతాయుగే మునే । రాగలోభౌ సమాసాద్య ప్రజాశ్చాకస్మికౌ తదా॥౪౯.

ఆ ఔషధాలతో ప్రజలు త్రేతాయుగంలో జీవించారు. కానీ అప్పుడే, వారిలో ఆకాంక్ష, లోభం అనుకోకుండా పుట్టుకొచ్చాయి.

తతస్తాః పర్యగ్వహ్ణన్త నదీక్షేత్రాణి పర్వతాన్ । వృక్షగుల్మౌషధీశ్చైవమాత్మన్యాయాద్యథాబలమ్॥౪౯.

అప్పటినుంచి వారు నదులు, పొలాలు, కొండలు, చెట్లు, పొదలు, ఔషధాలను తమ శక్తికి తగినట్లు, న్యాయంగా తమ కోసం స్వాధీనం చేసుకున్నారు.

తేన దోషేణ తా నేశురౌషధ్యో మిషతాం ద్విజ । అగ్రసద్ భూర్యుగపత్తాస్తదౌషధ్యో మహామతే॥౪౯.

ఆ తప్పు వల్ల, బ్రాహ్మణా, ఔషధాలు వారి కళ్ల ముందే కనుమరుగయ్యాయి. అనేక ఔషధాలు ఒక్కసారిగా నశించిపోయాయి. అందుకే, మహాత్మా, ఆ ఔషధాలు పోయిపోయాయి.

పునస్తాసు ప్రణష్టాసు విభ్రాన్తాస్తాః పునః ప్రజాః । బ్రహ్మాణం శరణం జగ్ముః క్షుధార్తాః పరమేష్ఠినమ్॥౪౯.

ఆ ఔషధాలు పోయిన తర్వాత, ప్రజలు అయోమయానికి లోనై, ఆకలితో బాధపడుతూ, పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.

స చాపి తత్త్వతో జ్ఞాత్వా తదా గ్రస్తాం వసున్ధరామ్ । వత్సం కృత్వా సుమేరున్తు దుదోహ భగవాన్ విభుః॥౪౯.

అప్పుడు భూమి అంతా తినబడినదని నిజంగా గ్రహించిన భగవంతుడు, సుమేరు పర్వతాన్ని దూడగా చేసి, భూమిని పాలు దోచాడు.

దుగ్ధేయం గౌస్తదా తేన శస్యాని పృథివీతలే । జజ్ఞిరే తాని బీజాని గ్రామ్యారణ్యాస్తు తాః పునః॥౪౯.

అప్పుడు భూమి పాలు దోచబడినప్పుడు, భూమి మీద ధాన్యాలు పుట్టాయి. ఆ విత్తనాలు, పంటలు, అడవి మొక్కలు రెండింటికీ మళ్లీ జన్మించాయి.

ఓషధ్యః ఫలపాకాన్తా గణాః సప్తదశా స్మృతాః । వ్రీహయశ్చ యవాశ్చైవ గోధూమా అణవస్తిలాః॥౪౯.

ఫలాలు ఇచ్చే ఔషధాల గుంపులు పదిహేడు అని చెబుతారు. వాటిలో బియ్యం, యవలు, గోధుమలు, చిన్న జొన్నలు, నువ్వులు ఉన్నాయి.

ప్రియఙ్గవో హ్యుదారాశ్చ కోరదూషాః సచీనకాః । మాషా ముద్గా మసూరాశ్చ నిష్పావాః సకులత్థకాః॥౪౯.

ప్రియంగు, ఉదార, కొరడూష, చీనక, మాషలు, ముద్గలు, మసూరలు, నిష్పావలు, కులత్థకాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఆఢకాశ్చణకాశ్చైవ గణాః సప్తదశ స్మృతాః । ఇత్యేతా ఓషధీనాన్తు గ్రామ్యాణాం జాతయః పురా॥౪౯.

ఆఢకాలు, శనగలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవే పదిహేడు ఔషధాల గుంపులు. ఇవే పూర్వకాలంలో ఉన్న పంట మొక్కల జాతులు.

ఓషధ్యో జజ్ఞియాశ్చైవ గ్రామ్యారణ్యాశ్చతుర్దశ । వ్రీహయశ్చ యవాశ్చైవ గోధూమా అణవస్తిలాః॥౪౯.

పుట్టబోయే ఔషధాలు, పంటలు, అడవి మొక్కలు కలిపి పద్నాలుగు. వాటిలో బియ్యం, యవలు, గోధుమలు, చిన్న జొన్నలు, నువ్వులు ఉన్నాయి.

ప్రియఙ్గుసప్తమా హ్యేతే అష్టమాస్తు కులత్థకాః । శ్యామాకాస్త్వథ నీవారా యత్తిలా సగవేధుకాః॥౪౯.

ప్రియంగు ఏడవది, కులత్థకాలు ఎనిమిదవవి. శ్యామాక, నివార, యత్తిల, గవేధుక కూడా ఉన్నాయి.

కురువిన్దా మర్కటకాస్తథా వేణుయవాశ్చ యే । గ్రామ్యారణ్యాః స్మృతా హ్యేతా ఓషధ్యశ్చ చతుర్దశ॥౪౯.

కురువింద, మర్కటక, వేణుయవలు కూడా ఉన్నాయి. ఇవే పంటలు, అడవి మొక్కలు కలిపి పద్నాలుగు ఔషధాలు అని గుర్తించబడ్డాయి.