మార్కణ్డేయపురాణమ్

తత్వారి తు సహస్రాణి వర్షాణాం మానుషాణి తు । ఆయుః ప్రమాణం జీవన్తి న చ క్లేశాద్విపత్తయః॥౪౯.

వారు వేల సంవత్సరాలు స్థిరమైన ఆయుష్షుతో జీవించేవారు. వారికి ఎలాంటి బాధలు, అపాయాలు ఉండేవి కావు.

క్వచిత్ క్వచిత్ పునః సాభూత్ క్షితిర్భాగ్యేన సర్వశః । కాలేన గచ్ఛతా నాశముపయాన్తి యథా ప్రజాః॥౪౯.

కొన్ని చోట్ల, కొన్ని సమయాల్లో, భూమి సంపూర్ణంగా అదృష్టవశాత్తు అలా ఉండేది. కాలం గడిచేకొద్దీ, జీవులు సహజంగా నశించేవారు.

తథా తాః క్రమశో నాశం జగ్ముః సర్వత్ర సిద్ధయః । తాసు సర్వాసు నష్టాసు నభసః ప్రచ్యుతా నరాః॥౪౯.

అలా, ఆ సిద్ధులు అన్నీ క్రమంగా అంతరించిపోయాయి. అవన్నీ పోయిన తర్వాత, మనుషులు ఆకాశం నుండి కిందకు పడ్డారు.

ప్రాయశః కల్పవృక్షాస్తే సంభూతా గృహసంజ్ఞితాః । సర్వే ప్రత్యుపభోగాశ్చ తాసం తేభ్యః ప్రజాయతే॥౪౯.

అప్పుడు ఎక్కువగా కల్పవృక్షాలు పుట్టాయి, వాటిని 'ఇళ్ల చెట్లు' అని పిలిచేవారు. వారికి కావలసిన అన్ని ఆనందాలు ఆ చెట్ల నుండే లభించేవి.

వర్తయన్తి స్మ తేభ్యస్తాస్త్రేతాయుగముఖే తదా । తతః కాలేన వై రాగస్తాసామాకస్మికోఽభవత్॥౪౯.

వారు ఆ చెట్లపై త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో జీవించేవారు. తర్వాత కాలక్రమంలో, వారిలో అకస్మాత్తుగా కామం పుట్టింది.

మాసి మాస్యార్తవోత్పత్త్యా గర్భోత్పత్తిః పునః పునః । రాగోత్పత్త్యా తతస్తాసాం వృక్షాస్తే గృహసంజ్ఞితాః॥౪౯.

ప్రతి నెలా, ఋతువు వచ్చినప్పుడు, మళ్లీ మళ్లీ గర్భం ఏర్పడేది. కామం పెరిగినప్పుడు, ఆ 'ఇళ్ల చెట్లు' అని పిలిచే చెట్లు,

బ్రహ్మన్నన్వపరేషాన్తు పేతుః శాఖా మహీరుహామ్ । వస్త్రాణి చ ప్రసూయన్తే ఫలేష్వాభరణాని చ॥౪౯.

బ్రాహ్మణా, మరికొందరికి, ఆ మహావృక్షాల కొమ్మలు కిందపడిపోయాయి. ఆ చెట్ల ఫలాల్లో వస్త్రాలు, ఆభరణాలు పుట్టేవి.

తేష్వేవ జాయతే తేషాం గన్ధవర్ణరసాన్వితమ్ । అమాక్షికం మాహవీర్యం పుటకే పుటకే మధు॥౪౯.

అవే చెట్లలో, వారికి సువాసన, రంగు, రుచి కలిగిన తీపి తేనె పుట్టేది. ప్రతి రంధ్రంలో బలమైన, మద్యం కలగని తేనె ఉండేది.

తేన వా వర్తయన్తి స్మ ముఖే త్రేయాయుగస్య వై । తతః కాలాన్తరేణైవ పునర్లోభాన్వితాస్తు తాః॥౪౯.

అదే తేనెతో వారు త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో జీవించేవారు. తర్వాత కాలక్రమంలో, మళ్లీ వారు లోభంతో నిండిపోయారు.

వృక్షాంస్తాః పర్యగృహ్ణన్త మమత్వావిష్టచేతసః । నేశుస్తేనాపచారేణ తేఽపి తాసాం మహీరుహాః॥౪౯.

వారు ఆ చెట్లను స్వంతమని భావించి పట్టుకున్నారు. ఆ దురాచారంతో, ఆ మహావృక్షాలు కూడా వారికి నశించిపోయాయి.

తతో ద్వన్ద్వాన్యజాయన్తే శీతోష్ణక్షున్ముఖాని వై । తాస్తద్ద్వన్ద్వోపఘాతార్థం చక్రుః పూర్వం పురాణి తు॥౪౯.

అప్పుడు చలి, వేడి, ఆకలి వంటి ద్వంద్వాలు పుట్టాయి. ఆ ద్వంద్వాలను తట్టుకోవడానికి వారు మొదట ఇళ్లను నిర్మించారు.

మరుధన్వషు దుర్గేషు పర్వతేషు దరీషు చ । సంశ్రయన్తి చ దుర్గాణి వార్క్షం పార్వతమౌదకమ్॥౪౯.

ఎడారుల్లో, కోటలలో, కొండల్లో, గుహల్లో, అటవీ ప్రాంతాల్లో, పర్వత ప్రాంతాల్లో, నీటి దగ్గర ఉన్న దుర్గాల్లో కూడా వారు ఆశ్రయం పొందేవారు.

కృత్రిమఞ్చ తథా దుర్గం మిత్వా మిత్వాత్మనో।ఙ్గులైః । మానార్థాని ప్రమాణాని తాస్తు పూర్వం ప్రచక్రిరే॥౪౯.

అలాగే, వారు తాము కొలిచే వేళ్లతో కొలిచి, అవసరమైన కొలతలకు క్రమంగా నియమాలు పెట్టి, కృత్రిమంగా కోటలు కూడా నిర్మించేవారు.

పరమాణుః పరం సూక్ష్మం త్రషరేణుర్మహీరజః । బాలాగ్రఞ్చైవ లిక్షాం చ యూకాం చాథ యవోదరమ్॥౪౯.

పరమాణువు అనగా అత్యంత సూక్ష్మమైన ధూళి, ఆ తరువాత భూమి మీద ఉన్న ధూళి, వెంట్రుక చివరు, ఉమ్మడి, పిప్పి, తరువాత యవధాన్యం అని చెప్పబడింది.

క్రమాదష్టగుణాన్యాహుర్యవానష్టౌ తథాఙ్గులమ్ । షడఙ్గులం పదం తచ్చ వితస్తిర్ద్విగుణం స్మృతమ్॥౪౯.

ప్రతి ఒక్కటి ముందున్నదానికంటే ఎనిమిది రెట్లు పెద్దదని అంటారు. ఎనిమిది యవధాన్యాలు కలిస్తే ఒక అంగుళం, ఆరు అంగుళాలు కలిస్తే ఒక పాదం, రెండు పాదాలు కలిస్తే ఒక విటస్తి అవుతుంది.

ద్వే వితస్తీ తథా హస్తో బ్రాహ్మ్యతీర్థాదివేష్టనః । చతుర్హస్తం ధనుర్దణ్డో నాడికార్యుగమేవ చ॥౪౯.

రెండు విటస్తులు కలిస్తే ఒక హస్తం అవుతుంది, అది మణికట్టు నుండి వేలి చివర వరకు కొలుస్తారు. నాలుగు హస్తాలు కలిస్తే ధనుస్సు పొడవు, దండం, అలాగే నాడికా కొలత అవుతుంది.

ధనుషాం ద్వే సహస్రే తు గవ్యూతిస్తచ్చతుర్గుణమ్ । ప్రోక్తఞ్చ యోజవనం ప్రాజ్ఞైః సంఖ్యానార్థమిదం పరమ్॥౪౯.

రెండు వేల ధనుస్సులు కలిస్తే గవ్యూతి అవుతుంది, దాని నాలుగు రెట్లు యోజనం అంటారు. ఇది కొలతలలో అత్యుత్తమమైనదని జ్ఞానులు చెప్పారు.

చతుర్ణామథ దుర్గాణాం స్వసముత్థాని త్రీణి తు । చతుర్థం కృత్రిమం దుర్గం తే చక్రుర్యత్నతస్తు వై॥౪౯.

నాలుగు రకాల దుర్గాల్లో మూడు సహజంగా ఏర్పడతాయి, నాల్గవది కృత్రిమంగా వారు శ్రమతో నిర్మించారు.

పురఞ్చ ఖేటకఞ్చైవ తద్వద్ ద్రోణీముఖం ద్విజ । శాఖానగరకఞ్చాపి తథా కర్వటకం ద్రమీ॥౪౯.

పురం, ఖేటం, అలాగే ద్రోణీముఖం, శాఖానగరం, కర్వటకం అనే గ్రామాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి, ద్విజుడా.

గ్రామం సఘోషవిన్యాసం తేషు చావసథాన్ పృథక్ । సోత్సేధవప్రకారఞ్చ సర్వతః పరిఖావృతమ్॥౪౯.

ఒక గ్రామంలో పశువుల కొట్లతో కూడిన ఏర్పాటుతో, వాటిలో వేర్వేరు నివాసాలు, ఎత్తైన మట్టిబందలు, చుట్టూ పరికా తో ముట్టడి ఉంటుంది.

యోజనార్ధార్ధవిష్కమ్భమష్టభాగాయతం పురమ్ । ప్రాగుదక్ప్రవణం శస్తం శుద్ధవంశబహిర్గమమ్॥౪౯.

ఒక పురానికి అర్ధ యోజన పొడవు ఉండాలి, దాని ఎనిమిదవ వంతు వెడల్పు ఉండాలి, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశగా వాలుగా ఉండాలి, శుద్ధమైన వెదురు ద్వారాలు ఉండాలి.

తదర్ధేన తథా ఖేటం తత్పాదేన చ కర్వటమ్ । న్యూనం ద్రోణీముఖం తస్మాదన్తభాగేన చోచ్యతే॥౪౯.

ఖేటం పురం కంటే సగం పరిమాణంలో ఉంటుంది, కర్వటం దాని పాద భాగంలో ఉంటుంది, ద్రోణీముఖం అంతకన్నా చిన్నదిగా ఉంటుంది, చివర కొలతతో నిర్ణయిస్తారు.

ప్రాకారపరిఖాహీనాం పురం ఖర్వటముచ్యతే । శాఖానగరకఞ్చాన్యన్మన్త్రిసామన్తభుక్తిమత్॥౪౯.

ప్రాకారం, పరికా లేని పురం లేదా కర్వటం ఖర్వటంగా పిలవబడుతుంది. శాఖానగరం అనేది మంత్రులు, సామంతులు, భూస్వాములు నివసించే వేరే రకమైనది.

తథా శూద్రజనప్రాయాః స్వసమృద్ధికృషీబలాః । క్షేత్రోపభోగ్యభూమధ్యే వసతిర్గ్రామసంజ్ఞితా॥౪౯.

అలాగే, శూద్రులు ఎక్కువగా నివసించే, స్వయం సంపన్నంగా వ్యవసాయంలో నైపుణ్యం కలిగి, పంట భూముల మధ్య ఉన్నవి గ్రామాలుగా పిలవబడతాయి.

అన్యస్మాన్నగరాదేర్యా కార్యముద్దిశ్య మానవైః । క్రియతే వసతిః సా వై విజ్ఞేయా వసతిర్నరైః॥౪౯.

పురం మొదలైన వాటికన్నా వేరుగా, మనుషులు ఏదైనా పని కోసం నిర్మించిన నివాసాన్ని వారు వసతి అని పిలవాలి.

దుష్టప్రాయో వినా క్షేత్రైః పరభూమిచరో బలీ । గ్రామ ఏవ ద్రమీసంజ్ఞో రాజవల్లభసంశ్రయః॥౪౯.

పొలాలు లేకుండా, ఇతరుల భూమిలో శక్తివంతులు నివసించే, దుర్మార్గులు ఎక్కువగా ఉండే గ్రామాన్ని ద్రమీ అని, అది రాజు ప్రీతిపాత్రుల ఆశ్రయం అని అంటారు.

శకటారూఢభాణ్డైశ్చ గోపాలైర్విపణం వినా । గోసమూహైస్తథా ఘోషో యత్రేచ్ఛాభూమికేతనః॥౪౯.

బండ్లపై సరుకులు ఎక్కించుకుని, గోపాలులు, మార్కెట్ లేకుండా, పశుసమూహాలతో, ఎక్కడ కావాలంటే అక్కడ నివసించేది ఘోషం అంటారు.

త ఏవం నగరాదీంస్తు కృత్వా వాసార్థమాత్మనః । నికేతనాని ద్వన్ద్వానాం చక్రురావసథాయ వై॥౪౯.

ఇలా వారు పురాలు మొదలైనవి తమ నివాసార్థం నిర్మించి, రెండు కుటుంబాలకు నివాసంగా వసతులు కూడా నిర్మించారు.

గృహాకారా యథా పూర్వం తేషామాసన్నహీరుహాః । తథా సంస్మృత్య తత్సర్వం చక్రుర్వేశ్మాని తాః ప్రజాః॥౪౯.

అప్పుడు వారి ఇళ్ళు మునుపటిలాగే చెట్లకు దగ్గరగా ఉండేవి. ఆ విధంగా గుర్తు పెట్టుకుని, ఆ ప్రజలు తమ ఇళ్ళను నిర్మించుకున్నారు.