మార్కణ్డేయపురాణమ్

తస్మింస్తృప్తే నృయజ్ఞోత్థాదృణాన్ముచ్యేద్గృహాశ్రమీ । తస్మాదదత్త్వా యో భుఙ్క్తే స్వయం కిల్విషభుఙ్నరః ॥ ౨౯.

ఆ అతిథి తృప్తిపడినప్పుడు, గృహస్థుడు మానవ యజ్ఞఫలితంగా వచ్చిన ఋణాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు. కాని, ఎవరు ఇచ్చకుండా తినితే, వారు పాపాన్ని తింటారు.

స పాపం కేవలం భుఙ్క్తే పురీషఞ్చాన్యజన్మని । అతిథిర్యస్య భగ్నాశో గృహాత్ప్రతినివర్తతే ॥ ౨౯.

అతిథి నిరాశతో ఇంటిని విడిచిపోతే, ఆ ఇంటివాడు పాపాన్ని మాత్రమే కాదు, తదుపరి జన్మలో మలాన్ని కూడా అనుభవించాల్సి వస్తుంది.

స దత్త్వా దుష్కృతం తస్మై పుణ్యమాదాయ గచ్ఛతి । అప్యమ్బుశాకదానేన యద్వాప్యశ్నాతి స స్వయమ్ ॥ ౨౯.

కనీసం నీళ్లు లేదా కూరగాయలు ఇచ్చినా, దానివల్ల కలిగే పుణ్యం అతిథికే లభిస్తుంది. పాపం మాత్రం గృహస్థుడికే మిగిలిపోతుంది.

పూజయేత్తు నరః శక్త్యా తేనైవాతిథిమాదరాత్ । కుర్యాచ్చాహరహః శ్రాద్ధమన్నాద్యేనోదకేన చ ॥ ౨౯.

అందువల్ల, తన శక్తికి తగ్గట్టు, గృహస్థుడు అతిథిని గౌరవించాలి. ప్రతిరోజూ అన్నం, నీటితో శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

పితౄనుద్దిశ్య విప్రాంశ్చ భోజయేద్విప్రమేవ వా । అన్నస్యాగ్రం తదుద్ధృత్య బ్రాహ్మణాయోపపాదయేత్ ॥ ౨౯.

పితృదేవతలను స్మరించి, బ్రాహ్మణులను లేదా కనీసం ఒక బ్రాహ్మణుడిని, అన్నంలో ఉత్తమ భాగాన్ని తీసి ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టాలి.

భిక్షాఞ్చ యాచతాం దద్యాత్పరివ్రాడ్బ్రహ్మచారిణామ్ । గ్రాసప్రమాణా భిక్షా స్యాదగ్రం గ్రాసచతుష్టయమ్ ॥ ౨౯.

భిక్ష అడిగేవారికి, అంటే పరివ్రాజకులు, బ్రహ్మచారులకు, భిక్ష ఇవ్వాలి. భిక్ష పరిమాణం నాలుగు ముద్దలు, మొదటి ముద్ద ముఖ్యమైనది.

అగ్రం చతుర్గుణం ప్రాహుర్హన్తకారం ద్విజోత్తమాః । భోజనం హన్తకారం వా అగ్రం భిక్షామథాపి వా ॥ ౨౯.

ద్విజోత్తములు చెబుతారు—మొదటి ముద్ద నాలుగు రెట్లు ఫలదాయకం. భోజనమైనా, భిక్ష అయినా, మొదటి భాగమే శ్రేష్ఠమైనది.

అదత్త్వా తు న భోక్తవ్యం యథావిభవమాత్మనః । పూజయిత్వాతిథీనిష్టాన్ జ్ఞాతీన్ బన్ధూంస్తథార్థినః ॥ ౨౯.

తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి, అతిథులు, ఇంటి దేవతలు, బంధువులు, దానం కోరేవారిని గౌరవించి, వారికి ఇచ్చాక మాత్రమే తినాలి.

వికలాన్ బాలవృద్ధాంశ్చ భోజయేచ్చాతురాంస్తథా । వాఞ్ఛతే క్షుత్పరీతాత్మా యచ్చాన్యోఽన్నమకిఞ్చనః ॥ ౨౯.

వికలాంగులు, పిల్లలు, వృద్ధులు, తెలివైనవారు, అలాగే ఆకలితో బాధపడుతూ, దేనికీ లేని వాడైనా, అన్నం కోరితే భోజనం పెట్టాలి.

కుటుమ్బినా భోజనీయః సమర్థే విభవే సతి । శ్రీమన్తం జ్ఞాతిమాసాద్య యో జ్ఞాతిరవసీదతి ॥ ౨౯.

సామర్థ్యం, సంపద ఉన్న గృహస్థుడు తన బంధువులను భోజనం పెట్టాలి. ధనికుడైన బంధువు, కష్టంలో ఉన్న బంధువును చూసినప్పుడు, అతడికి సహాయం చేయాలి.

సీదతా యద్కృతం తేన తత్పాపం స సమశ్నుతే । సాయం చైవ విధిః కార్యః సూర్యోఢం తత్ర చాతిథిమ్ ॥ ౨౯.

ఆ కష్టంలో ఉన్నవాడి వల్ల జరిగిన పాపాన్ని, ధనిక బంధువూ అనుభవిస్తాడు. సాయంకాలం, సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, నియమప్రకారం అతిథిని గౌరవించాలి.

పూజయీత యథాశక్తి శయనాసనభోజనైః । ఏవముద్దవహతస్తాత ! గార్హస్థ్యం భారమాహితమ్ ॥ ౨౯.

తన శక్తికి తగినట్టు, మంచం, ఆసనం, భోజనం ఇచ్చి అతిథిని గౌరవించాలి. ఇలా చేస్తే, ప్రియమైనవాడా! గృహస్థాశ్రమ ధర్మాన్ని సరిగా నెరవేర్చినవాడవుతాడు.

స్కన్ధే విధాతా దేవాశ్చ పితరశ్చ మహర్షయః । శ్రేయోఽభివర్షిణః సర్వే తథైవాతిథిబాన్ధవాః ॥ ౨౯.

ఆ గృహస్థుని భుజాలపై, సృష్టికర్త, దేవతలు, పితృదేవతలు, మహర్షులు, శుభాన్ని ప్రసాదించే వారు, అతిథులు, బంధువులు—all ఉన్నారు.

పశుపక్షిగణాస్తృప్తా యే చాన్యే సూక్ష్మకీటకాః । గాథాశ్చాత్ర మహాభాగ ! స్వయమత్రిరగాయత ॥ ౨౯.

పశువులు, పక్షులు, ఇతర సూక్ష్మ కీటకాలు—all తృప్తిపొందుతారు. మహాభాగా! ఇక్కడే అత్రి మహర్షి స్వయంగా గాథలు రచించాడు.

తా శృణుష్వ మహాభాగ ! గృహస్థాశ్రమసంస్థితాః । దేవాన్ పితౄంశ్చాతిథీంశ్చ తద్వత్సమ్పూజ్య బాన్ధవాన్ ॥ ౨౯.

ఆ గాథలను విను, మహాభాగా! గృహస్థాశ్రమంలో ఉన్నవారు, దేవతలు, పితృదేవతలు, అతిథులు, అలాగే బంధువులను గౌరవిస్తూ...

జామయశ్చ గురుఞ్చైవ గృహస్థో విభవే సతి । శ్వభ్యశ్చ శ్వపచేభ్యశ్చ వయోభ్యశ్చావపేద్భువి ॥ ౨౯.

ఒక గృహస్థుడు తనకు సామర్థ్యం ఉంటే, తన భార్యలకు, గురువుకు, కుక్కలకు, అణగారిన వారికి, పక్షులకు భూమిపై అన్నం పెట్టాలి.

వైశ్వదేవం హి నామైతత్కుర్యాత్సాయం తథా దినే । మాంసమన్నం తథా శాకం గృహే యచ్చోపసాధితమ్ । న చ తత్స్వయమశ్నీయాద్విధివద్యన్న నిర్వపేత్ ॥ ౨౯.

ప్రతి రోజు ఉదయం, సాయంత్రం 'వైశ్వదేవం' అనే పూజను చేయాలి. ఇంట్లో వండిన మాంసం, అన్నం, కూరగాయలు మొదలైనవన్నీ యాజ్ఞంగా సమర్పించాలి. ఆ విధంగా సమర్పించక ముందుగా వాటిని తినకూడదు.

; క్రౌష్టుకిరువాచ అర్వాక్స్త్రోతస్తు కథితో భవతా యస్తు మానుషః । బ్రహ్మన్ ! విస్తరతో బ్రూహి బ్రహ్మా సమసృజద్యథా॥౪౯.

క్రౌష్టుకి ఇలా అడిగాడు: ప్రవాహజాతుల తరువాత మానవ సృష్టిని మీరు వివరంగా చెప్పారు. బ్రహ్మదేవుడు ఎలా సృష్టించాడు, వివిధ జాతులను ఎలా పుట్టించాడు అనేది వివరంగా చెప్పండి బ్రాహ్మణా!

యథా చ వర్ణానసృజద్యద్ గుణాశ్చ మహామతే । యచ్చ యేషాం స్మృతం కర్మ విప్రాదీనాం వదస్వ తత్॥౪౯.

అతడు వర్ణాలను ఎలా సృష్టించాడు? వాటి లక్షణాలు ఏమిటి? బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి ఏ విధమైన కర్తవ్యాలు నిర్ణయించబడ్డాయో కూడా చెప్పండి.

; మార్కణ్డేయ ఉవాచ బ్రహ్మణః సృజతః పూర్వం సత్యాభిధ్యాయినస్తథా । మిథునానాం సహస్రన్తు ముఖాత్ సోఽథాసృజన్మునే॥౪౯.

మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: సత్యాన్ని ఆలోచిస్తూ బ్రహ్మదేవుడు మొదట తన నోటిలోంచి వెయ్యి జంటలను సృష్టించాడు, మునీశ్వరా!

జాతాస్తే హ్యు పపద్యన్తే సత్త్వోద్రిక్తాః స్వతేజసః । సహస్రమన్యద్వక్షస్తో మిథునానాం ససర్జ హ॥౪౯.

అలా పుట్టినవారు ఎక్కువ సత్త్వగుణంతో, తమ స్వంత తేజస్సుతో వెలిగిపోయారు. తరువాత ఆయన తన ఛాతి నుండి మరో వెయ్యి జంటలను సృష్టించాడు.

తే సర్వే రజసోద్రిక్తాః శుష్మిణశ్చాప్యమర్షిణః । ససర్జాన్యతే సహస్రన్తు ద్వన్ద్వానామూరుతః పునః॥౪౯.

వారు అందరూ రాజోగుణంతో, శక్తివంతులుగా, సహించని స్వభావంతో ఉన్నారు. తరువాత ఆయన తన తొడల నుండి మరో వెయ్యి జంటలను సృష్టించాడు.

రజస్తమోభ్యాముద్రిక్తా ఈహాశీలాస్తు తే స్మృతాః । పద్భ్యాం సహస్రమన్యచ్చ మిథునానాం ససర్జ హ॥౪౯.

వారు రాజోగుణం, తమోగుణం రెండింటి ప్రభావంతో, కోరికలు ఎక్కువగా ఉన్నవారిగా గుర్తించబడ్డారు. తరువాత ఆయన తన కాలుల నుండి మరో వెయ్యి జంటలను సృష్టించాడు.

ఉద్రిక్తాస్తమసా సర్వే నిః శ్రీకా హ్యల్పచేతసః । తతః సంహర్షమాణాస్తే ద్వన్ద్వోత్పన్నాస్తు ప్రాణినః॥౪౯.

వారు అందరూ తమోగుణంతో, ఐశ్వర్యం లేకుండా, తక్కువ బుద్ధితో ఉన్నారు. తరువాత వారు ఉల్లాసంగా ఉండగా, జంటలుగా ప్రాణులు పుట్టాయి.

అన్యోన్యహృర్చ్ఛ్యావిష్టా మైథునాయోపచక్రముః । తతః ప్రభృతి కల్పేఽస్మిన్ మిథునానాం హి సమ్భవః॥౪౯.

వారు పరస్పర ఆకర్షణతో కూడి, సంయోగానికి సిద్ధమయ్యారు. అప్పటి నుండి ఈ కల్పంలో జంటలుగా ప్రాణులు పుట్టడం ప్రారంభమైంది.

మాసి మాస్యార్తవం యత్ తు న తదాసీత్తు యోషితామ్ । తస్మాత్తదా న సుషువుః సేవితైరపి మైథునైః॥౪౯.

ఆ సమయంలో స్త్రీలకు నెలసరి రాకుండేది. అందువల్ల వారు సంయోగం చేసినా గర్భం ధరించలేదు.

ఆయుషోఽన్తే ప్రసూయన్తే మిథునాన్యేవ తాః సకృత్ । తతః ప్రభృతి కల్పేఽస్మిన్ మిథునానాం హి సమ్భవః॥౪౯.

వారి జీవితాంతంలో ఒక్కసారి మాత్రమే సంతానం పుట్టేది. అప్పటి నుండి ఈ కల్పంలో జంటలుగా ప్రాణులు పుట్టడం కొనసాగింది.

ధ్యానేన మనసా తాసాం ప్రజానాం జాయతే సకృత్ । శబ్దాదిర్విషయః శుద్ధః ప్రత్యేకం పఞ్చలక్షణః॥౪౯.

ఆ స్త్రీలు ధ్యానం ద్వారా, మనస్సుతో ఒక్కసారిగా సంతానాన్ని పొందేవారు. ప్రతి ఒక్కరికీ శుద్ధమైన ఇంద్రియాలు, ఐదు లక్షణాలతో ఉండేవి.

ఇత్యేషా మానుషీ సృష్టిర్యా పూర్వం వై ప్రజాపతేః । తస్యాన్వవాయసమ్భూతా యైరిదం పూరితం జగత్॥౪౯.

ఇదే ప్రాజాపతికి మొదట జరిగిన మానవ సృష్టి. వారి సంతానుల వల్ల ఈ లోకం నిండిపోయింది.