మార్కణ్డేయపురాణమ్

తేనైవ వయసా సద్యో దుహితృత్వం ప్రయాతు మే । జాతిస్మరా యథా పూర్వం తద్వత్కాన్తిసమన్వితా । యోగినీ యోగమాతా చ మద్గేహే జాయతాం భవ ॥ ౨౩.

"ఆమె, మునుపటిలానే వయస్సుతో, గతజన్మ జ్ఞాపకంతో, అదే అందంతో, యోగినిగా, యోగుల తల్లిగా, నా ఇంట్లో నా కుమార్తెగా వెంటనే జన్మించాలి."

మహాదేవ ఉవాచ యథోక్తం పన్నగశ్రేష్ఠ ! సర్వేమేతద్భవిష్యతి । మత్ప్రసాదాదసన్దిగ్ధం శ్రుణు చేదం భుజఙ్గమ ॥ ౨౩.

మహాదేవుడు అన్నాడు: "పాములలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు చెప్పినట్లే, నా కృపతో, సందేహం లేకుండా అన్నీ జరుగుతాయి. ఇప్పుడు విను, పామా!"

శ్రాద్ధే తు సమనుప్రాప్తే మధ్యమం పిణ్డమాత్మనా । భక్షయేథాః ఫణిశ్రేష్ఠ ! శుచిః ప్రయతమానసః ॥ ౨౩.

"శ్రాద్ధం జరిగే సమయంలో, నీవు పవిత్రమైన మనస్సుతో, మధ్య పిండాన్ని తినాలి, పాములలో శ్రేష్ఠుడా!"

భక్షితే తు తతస్తస్మిన్ భవతో మధ్యమాత్ఫణాత్ । సముత్పత్స్యతి కల్యాణీ తథారూపా యథామృతా ॥ ౨౩.

"నీవు ఆ మధ్య పిండాన్ని తిన్న వెంటనే, నీ మధ్య ఫణం నుంచి, మునుపటిలాగే, శుభరూపురాలైన ఆమె ప్రकटమవుతుంది."

కామఞ్చేమమభిధ్యాయ కురు త్వం పితృతర్పణమ్ । తత్క్షణాదేవ సా సుభ్రూః శ్వసతో మధ్యమాత్ఫణాత్ ॥ ౨౩.

"ఆమెను మనసులో ఉంచుకొని పితృ తర్పణం చేయు; ఆ క్షణానికే, అందమైన కనుబొమ్మలతో ఉన్న ఆమె, నీ మధ్య ఫణం నుంచి ఊపిరి పీల్చుతూ వెలువడుతుంది."

సముత్పత్స్యతి కల్యాణీ తథారూపా యథామృతా । ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతస్తౌ తు ప్రణిపత్య మహేశ్వరమ్ ॥ ౨౩.

అమృతంలా అందమైన, మంచితనంతో కూడిన ఒక స్త్రీ జన్మిస్తుంది అని విని, ఇద్దరూ మహేశ్వరుడికి నమస్కరించారు.

రసాతలం పునః ప్రాప్తౌ పరితోషసమన్వితౌ । తథా చ కృతవాన్ శ్రాద్ధం స నాగః కమ్బలానుజః ॥ ౨౩.

వారు సంతోషంతో రసాతలంలోకి తిరిగి వెళ్లారు. అప్పుడు ఆ నాగుడు, కంబలుని తమ్ముడు, శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించాడు.

పిణ్డఞ్చ మధ్యమం తద్వద్యథావదుపభుక్తవాన్ । తఞ్చాపి ధ్యాయః కామం తతః సా తనుమధ్యమా ॥ ౨౩.

ఆ మధ్య భాగాన్ని యథావిధిగా స్వీకరించి, ఆమెను మనసులో తలచుకుంటూ, ఆకాంక్షతో ధ్యానం చేశాడు.

జజ్ఞే నిశ్వసతః సద్యస్తద్రూపా మధ్యమాత్ఫణాత్ । న చాపి కథయామాస కస్యచిత్స భుజఙ్గమః ॥ ౨౩.

అతను ఊపిరి తీసిన వెంటనే, మధ్య పైన నుండి అదే రూపంలో ఆ స్త్రీ తక్షణమే జన్మించింది. ఆ నాగుడు ఈ విషయాన్ని ఎవరికీ చెప్పలేదు.

అన్తర్గృహే తాం సుదతీం స్త్రీభిర్గుప్తామధారయత్ । తౌ చానుదినమాగమ్య పుత్రౌ నాగపతేః సుఖమ్ ॥ ౨౩.

ఆ అందమైన పళ్లతో ఉన్న స్త్రీని, ఇతర స్త్రీలతో రక్షింపజేసి, అంతఃపురంలో ఉంచాడు. నాగపతికి ఇద్దరు కుమారులు ప్రతిరోజూ ఆనందంగా వచ్చేవారు.

ఋతధ్వజేన సహితౌ చిక్రీడాతేఽమరావివ । ఏకదా తు సుతౌ ప్రాహ నాగరాజో ముదాన్వితః ॥ ౨౩.

ఋతధ్వజునితో కలిసి, వారు అమరుల్లా ఆనందంగా ఆడుకున్నారు. ఒక రోజు నాగరాజు ఆనందంతో తన కుమారులతో ఇలా అన్నాడు.

యన్మయా పూర్వముక్తన్తు క్రియతే కిం న తత్తథా । స రాజపుత్రో యువయోరుపకారీ మమాన్తికమ్ ॥ ౨౩.

నేను ముందుగా చెప్పినది ఎందుకు జరగడం లేదు? ఆ రాజకుమారుడు, మీకు ఉపకారం చేసినవాడు, నా వద్దకు తీసుకురావాలి.

కస్మాన్నానీయతే వత్సావుపకారాయ మానదః । ఏవముక్తౌ తతస్తేన పిత్రా స్నేహవతా తు తౌ ॥ ౨౩.

నా పిల్లలూ, మిమ్మల్ని గౌరవించే ఆ రాజకుమారుడు మీకు ఉపకారం కోసం ఎందుకు తీసుకురావడం లేదు? తండ్రి ప్రేమతో ఇలా అడిగిన తరువాత, వారు—

గత్వా తస్య పురం సఖ్యూ రేమాతే తేన ధీమతా । తతః కువలయాశ్వం తౌ కృత్వా కిఞ్చిత్కథాన్తరమ్ ॥ ౨౩.

ఆ ఇద్దరూ అతని పట్టణానికి వెళ్లి, ఆ ధీరుడైన రాజకుమారుడితో స్నేహంగా ఆనందంగా గడిపారు. తర్వాత కువలయాశ్వునితో కొంత సంభాషణ జరిపారు.

అబ్రూతాం ప్రణయోపేతం స్వగేహగమనం ప్రతి । తావాహ నృపపుత్రోఽసౌ నన్విదం భవతోర్గృహమ్ ॥ ౨౩.

వారు ప్రేమతో తమ ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలని అతనితో చెప్పారు. కానీ రాజకుమారుడు, 'ఇది మీ ఇల్లు కాదా?' అని అడిగాడు.

ధనవాహనవస్త్రాది యన్మదీయం తదేవ వామ్ । యత్తు వాం వాఞ్ఛితం దాతుం ధనం రత్నమథాపి వా ॥ ౨౩.

నా వద్ద ఉన్న ధనం, వాహనాలు, వస్త్రాలు అన్నీ మీవే. మీరు కోరుకున్నది, ధనం కావచ్చు, రత్నాలు కావచ్చు, ఏదైనా ఇస్తాను.

తద్దీయతాం ద్విజసుతౌ యది వాం ప్రణయో మయి । ఏతావతాహం దైవేన వఞ్చితోఽస్మి దురాత్మనా ॥ ౨౩.

బ్రాహ్మణ కుమారులారా! మీకు నాపై ప్రేమ ఉంటే, ఇవన్నీ మీకే ఇస్తాను. దురదృష్టవశాత్తు, ఈ విషయంలోనే నేను మోసపోయాను.

యద్భవద్భ్యాం మమత్వం నో మదీయే క్రియతే గృహే । యది వాం మత్ప్రియం కార్యమనుగ్రాహ్యోఽస్మి వాం యది ॥ ౨౩.

మీరు నా ఇంటిని మీ ఇంటిలా భావించట్లేదు. మీరు నన్ను ఇష్టపడితే, లేదా మీరు నన్ను అనుగ్రహించాలనుకుంటే—

తద్ధనే మమ గేహే చ మమత్వమనుకల్ప్యతామ్ । యువయోర్యన్మదీయం తన్మామకం యువయోః స్వకమ్ ॥ ౨౩.

అయితే నా ఇంటిని, నా ధనాన్ని మీవిగా భావించండి. నాది మీది, మీది నాది అని మనసులో పెట్టుకోండి.

ఏతత్సత్యం విజానీతం యువాం ప్రాణా బహిశ్చరాః । పునర్నైవం విభిన్నార్థం వక్తవ్యం ద్విజసత్తమౌ ॥ ౨౩.

ఇది నిజమని తెలుసుకోండి. మీరు ఇద్దరూ నాకు ప్రాణాల్లా ప్రియమైనవారు. ఇకపై విడిపోవాలని మీరు మాట్లాడకూడదు, బ్రాహ్మణులారా!

మత్ప్రసాదపరౌ ప్రీత్యా శాపితౌ హృదయేన మే । తతః స్నేహార్ద్రవదనౌ తావుభౌ నాగనన్దనౌ ॥ ౨౩.

నా అనుగ్రహంతో, ప్రేమతో నా హృదయంతో మిమ్మల్ని బంధించాను. అప్పుడు నాగుని ఇద్దరు కుమారులు ప్రేమతో కన్నీళ్లు పెట్టుకున్నారు.

ఊచతుర్నృపతేః పుత్రం కిఞ్చిత్ప్రణయకోపితౌ । ఋతధ్వజ ! న సన్దేహో యథైవాహ భవానిదమ్ ॥ ౨౩.

వారు రాజకుమారుడిని కొంత ప్రేమతో, కొంత అలకతో ఇలా అన్నారు: 'ఋతధ్వజా! మీరు చెప్పింది నిజమే, ఇందులో సందేహమే లేదు.'

తథైవ చాస్మన్మనసి నాత్ర చిన్త్యమతోఽన్యథా । కిన్త్వావయోః స్వయం పిత్రా ప్రోక్తమేతన్మహాత్మనా ॥ ౨౩.

మనసులో కూడా మేము అలాగే భావిస్తున్నాము, వేరే ఆలోచన లేదు. కానీ మా తండ్రి, మహాత్ముడు, మాకు ఇదే చెప్పాడు.

ద్రష్టుం కువలయాశ్వం తమిచ్ఛామీతి పునః పునః । తతః కువలయాశ్వోఽసౌ సముత్థాయ వరాసనాత్ । యథాహ తాతేతి వదన్ ప్రణామమకరోద్భువి ॥ ౨౩.

అతడు మళ్ళీ మళ్ళీ, "నాకు కువలయాశ్వుని చూడాలని ఉంది" అని అన్నాడు. అప్పుడు కువలయాశ్వుడు తన మంచి ఆసనంనుంచి లేచి, "మీరు చెప్పినట్టు చేస్తాను తండ్రి" అని పలికి, నేలపై నమస్కరించాడు.

కువలయాశ్వ ఉవాచ ధన్యోఽహమతిపుణ్యోఽహం కోఽన్యోఽస్తి సదృశో మయా । యత్తాతో మామభిద్రష్టుం కరోతి ప్రవణం మనః ॥ ౨౩.

కువలయాశ్వుడు ఇలా అన్నాడు: "నాకు ఎంత అదృష్టమో, ఎంత పుణ్యమో! నా తండ్రి నన్ను చూడాలని ఎంతగా కోరుకుంటున్నాడో, నాకు సమానుడు ఇంకెవరు ఉంటారు?"

తదుత్తిష్ఠత గచ్ఛామస్తాతాజ్ఞాం క్షణమప్యహమ్ । నాతిక్రాన్తుమిహేచ్ఛామి పద్భ్యాం తస్య శపామ్యహమ్ ॥ ౨౩.

"అందరూ లేచి పోదాం. తండ్రి ఆజ్ఞను నెరవేర్చడంలో క్షణమైనా ఆలస్యం చేయాలని నేను కోరుకోను. నా కాళ్లమీద ప్రమాణం చేస్తూ ఇదే చెబుతున్నాను."

జడ ఉవాచ ఏవముక్త్వా యయౌ సోఽథ సహ తాభ్యాం నృపాత్మజః । ప్రాప్తశ్చ గోమతీం పుణ్యాం నిర్గమ్య నగరాద్బహిః ॥ ౨౩.

జడుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇలా అన్న తర్వాత, రాజ కుమారుడు వారిద్దరితో కలిసి బయలుదేరాడు. పట్టణాన్ని దాటి, పవిత్రమైన గోమతి నదిని చేరాడు.

తన్మధ్యేన యయుస్తే వే నాగేన్ద్రనృపనన్దనాః । మేనే చ రాజపుత్రోఽసౌ పారే తస్యాస్తయోర్గృహమ్ ॥ ౨౩.

ఆ నాగరాజు కుమారులు నది మధ్యగా ప్రయాణించారు. రాజ కుమారుడు, వారి ఇల్లు నది ఆపారంలో ఉందని అనుకున్నాడు.

తతశ్చాకృష్య పాతాలం తాభ్యాం నీతో నృపాత్మజః । పాతాలే దదృశే చోభౌ స పన్నగకుమారకౌ ॥ ౨౩.

తర్వాత, అతడిని పాతాళానికి లాగి, వారిద్దరూ రాజ కుమారుని అక్కడికి తీసుకెళ్లారు. అక్కడ అతడు ఆ ఇద్దరు పన్నగ కుమారులను చూశాడు.