మార్కణ్డేయపురాణమ్

అస్యాన్తర్గతమాయత్తం స్వరవ్యఞ్జనసంమితమ్ । తదశేషం మయా దత్తం భవతః కమ్బలస్య చ ॥ ౨౩.

దీనిలో ఉన్నదంతా, దీనిపై ఆధారపడి, స్వరాలు, ఉచ్చారణలతో కూడినదంతా, నేను నీవు, కంబలుడు ఇద్దరికీ పూర్తిగా ఇచ్చాను.

తథా నాన్యస్య భూర్లోకే పాతాలే చాపి పన్నగ । ప్రణేతారౌ భవన్తౌ చ సర్వస్యాస్య భవిష్యతః । పాతాలే దేవలోకే చ భూర్లోకే చైవ పన్నగౌ ॥ ౨౩.

పామా! భూమిలో గానీ, పాతాళంలో గానీ, మరెవ్వరూ ఉండరు; మీరు ఇద్దరే ఈ జ్ఞానానికి అధిపతులవుతారు — పాతాళంలో, దేవలోకంలో, భూమిలోనూ, పాములలోనూ.

జడ ఉవాచ ఇత్యుక్త్వా సా తదా దేవీ సర్వజిహ్వా సరస్వతీ । జగామాదర్శనం సద్యో నాగస్య కమలేక్షణా ॥ ౨౩.

జడుడు చెప్పాడు: అలా చెప్పిన వెంటనే, అన్ని భాషలకు అధిపతిగా ఉన్న సరస్వతీ దేవి, కమలాకార నేత్రాలతో, ఆ పాముకు కనబడకుండా అంతర్ధానమైంది.

తయోశ్చ తద్యథావృత్తం భ్రాత్రోః సర్వమజాయత । విజ్ఞానముభయోరగ్ర్యం పదతాలస్వరాదికమ్ ॥ ౨౩.

ఆ ఇద్దరు అన్నదమ్ములకు జరిగినదంతా స్పష్టంగా తెలిసింది; పాద, తాళ, స్వరాది గొప్ప జ్ఞానం ఇద్దరిలోనూ ఉద్భవించింది.

తతః కైలాసశైలేన్ద్రశిఖరస్థితమీశ్వరమ్ । గీతకైః సప్తభిర్నాగౌ తన్త్రీలయసమన్వితౌ ॥ ౨౩.

తర్వాత, ఆ ఇద్దరు పాములు, ఏడు రకాల గీతకళలో నైపుణ్యం కలిగి, తంత్రీ లయలతో కూడి, కైలాస శిఖరాన ఉన్న పరమేశ్వరుని సేవించడానికి వెళ్లారు.

ఆరిరాధయిషూ దేవమనఙ్గాఙ్గహరం హరమ్ । ప్రచక్రతుః పరం యత్నముభౌ సంహతవాక్కలౌ ॥ ౨౩.

కామదేవుని సంహారకుడైన దేవుని ప్రసన్నం చేయాలని కోరుతూ, ఇద్దరూ కలసి, తమ వాక్కు, నైపుణ్యాన్ని ఏకముచేసి పరాకాష్టగా ప్రయత్నించారు.

ప్రాతర్నిశాయాం మధ్యాహ్నే సన్ధ్యయోశ్చాపి తత్పరౌ । తయోః కాలేన మహతా స్తూయమానో వృషధ్వజః ॥ ౨౩.

ఉదయం, రాత్రి, మధ్యాహ్నం, సంధ్యా సమయాల్లోనూ, వారు అర్పణగా ఉండి, కాలక్రమంలో వృషధ్వజుడు వారి స్తుతులతో సంతోషించాడు.

తుతోష గీతకైస్తౌ చ ప్రాహేశో గృహ్యతాం వరః । తతః ప్రణమ్యాశ్వతరః కమ్బలేన సమం తదా ॥ ౨౩.

వారి గీతాలతో సంతుష్టుడైన ఈశ్వరుడు, "వరమేదైనా కోరుకోండి" అని అన్నాడు. అప్పుడు అశ్వతరుడు, కంబలుడు ఇద్దరూ నమస్కరించి మాట్లాడారు.

వ్యజ్ఞాపయన్మహాదేవం శితికణ్ఠముమాపతిమ్ । యది నౌ భగవాన్ ప్రీతో దేవదేవస్త్రిలోచనః ॥ ౨౩.

వారు మహాదేవుడిని, నీలకంఠుడిని, ఉమాపతిని ఇలా ప్రార్థించారు: "దేవదేవుడు, త్రినేత్రుడు, భగవంతుడు మాకు సంతోషంగా ఉంటే —"

తతో యథాభిలషితం వరమేనం ప్రయచ్ఛ నౌ । మృతా కువలయాశ్వస్య పత్నీ దేవ ! మదాలసా ॥ ౨౩.

"అయితే, మా ఆశయానికి అనుగుణంగా ఈ వరాన్ని దయచేయండి: ప్రభూ! మరణించిన కువలయాశ్వుని భార్య మదాలసా —"

తేనైవ వయసా సద్యో దుహితృత్వం ప్రయాతు మే । జాతిస్మరా యథా పూర్వం తద్వత్కాన్తిసమన్వితా । యోగినీ యోగమాతా చ మద్గేహే జాయతాం భవ ॥ ౨౩.

"ఆమె, మునుపటిలానే వయస్సుతో, గతజన్మ జ్ఞాపకంతో, అదే అందంతో, యోగినిగా, యోగుల తల్లిగా, నా ఇంట్లో నా కుమార్తెగా వెంటనే జన్మించాలి."

మహాదేవ ఉవాచ యథోక్తం పన్నగశ్రేష్ఠ ! సర్వేమేతద్భవిష్యతి । మత్ప్రసాదాదసన్దిగ్ధం శ్రుణు చేదం భుజఙ్గమ ॥ ౨౩.

మహాదేవుడు అన్నాడు: "పాములలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు చెప్పినట్లే, నా కృపతో, సందేహం లేకుండా అన్నీ జరుగుతాయి. ఇప్పుడు విను, పామా!"

శ్రాద్ధే తు సమనుప్రాప్తే మధ్యమం పిణ్డమాత్మనా । భక్షయేథాః ఫణిశ్రేష్ఠ ! శుచిః ప్రయతమానసః ॥ ౨౩.

"శ్రాద్ధం జరిగే సమయంలో, నీవు పవిత్రమైన మనస్సుతో, మధ్య పిండాన్ని తినాలి, పాములలో శ్రేష్ఠుడా!"

భక్షితే తు తతస్తస్మిన్ భవతో మధ్యమాత్ఫణాత్ । సముత్పత్స్యతి కల్యాణీ తథారూపా యథామృతా ॥ ౨౩.

"నీవు ఆ మధ్య పిండాన్ని తిన్న వెంటనే, నీ మధ్య ఫణం నుంచి, మునుపటిలాగే, శుభరూపురాలైన ఆమె ప్రकटమవుతుంది."

కామఞ్చేమమభిధ్యాయ కురు త్వం పితృతర్పణమ్ । తత్క్షణాదేవ సా సుభ్రూః శ్వసతో మధ్యమాత్ఫణాత్ ॥ ౨౩.

"ఆమెను మనసులో ఉంచుకొని పితృ తర్పణం చేయు; ఆ క్షణానికే, అందమైన కనుబొమ్మలతో ఉన్న ఆమె, నీ మధ్య ఫణం నుంచి ఊపిరి పీల్చుతూ వెలువడుతుంది."

సముత్పత్స్యతి కల్యాణీ తథారూపా యథామృతా । ఏతచ్ఛ్రుత్వా తతస్తౌ తు ప్రణిపత్య మహేశ్వరమ్ ॥ ౨౩.

అమృతంలా అందమైన, మంచితనంతో కూడిన ఒక స్త్రీ జన్మిస్తుంది అని విని, ఇద్దరూ మహేశ్వరుడికి నమస్కరించారు.

రసాతలం పునః ప్రాప్తౌ పరితోషసమన్వితౌ । తథా చ కృతవాన్ శ్రాద్ధం స నాగః కమ్బలానుజః ॥ ౨౩.

వారు సంతోషంతో రసాతలంలోకి తిరిగి వెళ్లారు. అప్పుడు ఆ నాగుడు, కంబలుని తమ్ముడు, శ్రాద్ధాన్ని నిర్వహించాడు.

పిణ్డఞ్చ మధ్యమం తద్వద్యథావదుపభుక్తవాన్ । తఞ్చాపి ధ్యాయః కామం తతః సా తనుమధ్యమా ॥ ౨౩.

ఆ మధ్య భాగాన్ని యథావిధిగా స్వీకరించి, ఆమెను మనసులో తలచుకుంటూ, ఆకాంక్షతో ధ్యానం చేశాడు.

జజ్ఞే నిశ్వసతః సద్యస్తద్రూపా మధ్యమాత్ఫణాత్ । న చాపి కథయామాస కస్యచిత్స భుజఙ్గమః ॥ ౨౩.

అతను ఊపిరి తీసిన వెంటనే, మధ్య పైన నుండి అదే రూపంలో ఆ స్త్రీ తక్షణమే జన్మించింది. ఆ నాగుడు ఈ విషయాన్ని ఎవరికీ చెప్పలేదు.

అన్తర్గృహే తాం సుదతీం స్త్రీభిర్గుప్తామధారయత్ । తౌ చానుదినమాగమ్య పుత్రౌ నాగపతేః సుఖమ్ ॥ ౨౩.

ఆ అందమైన పళ్లతో ఉన్న స్త్రీని, ఇతర స్త్రీలతో రక్షింపజేసి, అంతఃపురంలో ఉంచాడు. నాగపతికి ఇద్దరు కుమారులు ప్రతిరోజూ ఆనందంగా వచ్చేవారు.

ఋతధ్వజేన సహితౌ చిక్రీడాతేఽమరావివ । ఏకదా తు సుతౌ ప్రాహ నాగరాజో ముదాన్వితః ॥ ౨౩.

ఋతధ్వజునితో కలిసి, వారు అమరుల్లా ఆనందంగా ఆడుకున్నారు. ఒక రోజు నాగరాజు ఆనందంతో తన కుమారులతో ఇలా అన్నాడు.

యన్మయా పూర్వముక్తన్తు క్రియతే కిం న తత్తథా । స రాజపుత్రో యువయోరుపకారీ మమాన్తికమ్ ॥ ౨౩.

నేను ముందుగా చెప్పినది ఎందుకు జరగడం లేదు? ఆ రాజకుమారుడు, మీకు ఉపకారం చేసినవాడు, నా వద్దకు తీసుకురావాలి.

కస్మాన్నానీయతే వత్సావుపకారాయ మానదః । ఏవముక్తౌ తతస్తేన పిత్రా స్నేహవతా తు తౌ ॥ ౨౩.

నా పిల్లలూ, మిమ్మల్ని గౌరవించే ఆ రాజకుమారుడు మీకు ఉపకారం కోసం ఎందుకు తీసుకురావడం లేదు? తండ్రి ప్రేమతో ఇలా అడిగిన తరువాత, వారు—

గత్వా తస్య పురం సఖ్యూ రేమాతే తేన ధీమతా । తతః కువలయాశ్వం తౌ కృత్వా కిఞ్చిత్కథాన్తరమ్ ॥ ౨౩.

ఆ ఇద్దరూ అతని పట్టణానికి వెళ్లి, ఆ ధీరుడైన రాజకుమారుడితో స్నేహంగా ఆనందంగా గడిపారు. తర్వాత కువలయాశ్వునితో కొంత సంభాషణ జరిపారు.

అబ్రూతాం ప్రణయోపేతం స్వగేహగమనం ప్రతి । తావాహ నృపపుత్రోఽసౌ నన్విదం భవతోర్గృహమ్ ॥ ౨౩.

వారు ప్రేమతో తమ ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలని అతనితో చెప్పారు. కానీ రాజకుమారుడు, 'ఇది మీ ఇల్లు కాదా?' అని అడిగాడు.

ధనవాహనవస్త్రాది యన్మదీయం తదేవ వామ్ । యత్తు వాం వాఞ్ఛితం దాతుం ధనం రత్నమథాపి వా ॥ ౨౩.

నా వద్ద ఉన్న ధనం, వాహనాలు, వస్త్రాలు అన్నీ మీవే. మీరు కోరుకున్నది, ధనం కావచ్చు, రత్నాలు కావచ్చు, ఏదైనా ఇస్తాను.

తద్దీయతాం ద్విజసుతౌ యది వాం ప్రణయో మయి । ఏతావతాహం దైవేన వఞ్చితోఽస్మి దురాత్మనా ॥ ౨౩.

బ్రాహ్మణ కుమారులారా! మీకు నాపై ప్రేమ ఉంటే, ఇవన్నీ మీకే ఇస్తాను. దురదృష్టవశాత్తు, ఈ విషయంలోనే నేను మోసపోయాను.

యద్భవద్భ్యాం మమత్వం నో మదీయే క్రియతే గృహే । యది వాం మత్ప్రియం కార్యమనుగ్రాహ్యోఽస్మి వాం యది ॥ ౨౩.

మీరు నా ఇంటిని మీ ఇంటిలా భావించట్లేదు. మీరు నన్ను ఇష్టపడితే, లేదా మీరు నన్ను అనుగ్రహించాలనుకుంటే—

తద్ధనే మమ గేహే చ మమత్వమనుకల్ప్యతామ్ । యువయోర్యన్మదీయం తన్మామకం యువయోః స్వకమ్ ॥ ౨౩.

అయితే నా ఇంటిని, నా ధనాన్ని మీవిగా భావించండి. నాది మీది, మీది నాది అని మనసులో పెట్టుకోండి.