మార్కణ్డేయపురాణమ్

భర్తృశుశ్రూషణాదేవ మయా ప్రాప్తం మహత్ ఫలమ్ । సర్వకామఫలావాప్త్యా ప్రత్యూహాః పరివర్తితాః॥౧౬.

నా భర్తకు సేవ చేయడం వల్లనే నాకు గొప్ప ఫలితం లభించింది. అన్నిరకాల కోరికలు నెరవేరి, అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోయాయి.

పఞ్చర్ణాని మనుష్యేణ సాధ్వి ! దేయాని సర్వదా । తథాత్మవర్ణధర్మేణ కర్తవ్యో ధనసంచయః॥౧౬.

ఓ సతీ! మనిషి ఎప్పుడూ ఐదు రకాల దానాలు ఇవ్వాలి. అలాగే తన వర్ణానికి తగిన విధంగా ధనం కూడబెట్టాలి.

ప్రాప్తశ్చార్థస్తతః పాత్రే వినియోజ్యో విధానతః । సత్యార్జవ-తపో-దానైర్దయాయుక్తో భవేత్ సదా॥౧౬.

ధనం వచ్చినప్పుడు, దానిని యోగ్యులకు సరిగా పంచాలి. ఎప్పుడూ నిజాయితీ, నేరుగా ఉండటం, తపస్సు, దానం, దయ కలిగి ఉండాలి.

క్రియాశ్చ శాస్త్రనిర్దిష్టా రాగద్వేషవివర్జితాః । కర్తవ్యా అన్వహం శ్రద్ధా-పురస్కారేణ శక్తితః॥౧౬.

శాస్త్రాలలో చెప్పిన కర్మలు, రాగద్వేషాలు లేకుండా, ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో, తన శక్తికి తగినట్టు చేయాలి.

స్వజాతివిహితానేవ లోకానాప్నోతి మానవః । క్లేశేన మహతా సాధ్వి ! ప్రాజాపత్యాదికాన్ క్రమాత్॥౧౬.

ఓ సతీ! మనిషి తన జాతికి అనుగుణంగా ఉన్న లోకాలనే పొందుతాడు. చాలా కష్టపడి, ప్రజాపతి మొదలైన లోకాలను క్రమంగా చేరతాడు.

స్త్రియస్త్వేవం సమస్తస్య నరైర్దుః ఖార్జితస్య వై । పుణ్యస్యార్ధాపహారిణ్యః పతిశుశ్రూషయైవ హి॥౧౬.

కానీ, స్త్రీలు భర్తకు సేవచేసి, పురుషులు కష్టపడి సంపాదించిన పుణ్యఫలంలో సగాన్ని పొందుతారు.

నాస్తి స్త్రీణాం పృథగ్యజ్ఞో న శ్రాద్ధం నాప్యుపోషితమ్ । భర్తృశుశ్రూషయైవైతాన్ లోకానిష్టాన్ వ్రజన్తి హి॥౧౬.

స్త్రీలకు వేరు యజ్ఞం లేదు, వేరు శ్రాద్ధం లేదు, ఉపవాసం కూడా లేదు. భర్తకు సేవచేయడం వల్లనే కోరిన లోకాలను పొందుతారు.

తస్మాత్ సాధ్వి ! మహాభాగే ! పతిశుశ్రూషణం ప్రతి । త్వయా మతిః సదా కార్యా యతో భర్తా పరా గతిః॥౧౬.

కాబట్టి, ఓ సతీ! మహాభాగ్యవంతురాలా! నీవు ఎప్పుడూ భర్తకు సేవ చేయడంలో మనసు పెట్టాలి. ఎందుకంటే భర్తే పరమగతి.

యద్దేవేభ్యో యచ్చ పిత్రాగతేభ్యః కుర్యాద్భర్తాభ్యర్చ్చనం సత్క్రియాతః । తస్యాప్యర్ధం కేవలానన్యచిత్తా నారీ భుఙ్క్తే భర్తృశుశ్రూషయైవ॥౧౬.

భర్త దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు చేసే పూజలు, గౌరవాలు ఎంతైతే, మనస్సు పూర్తిగా భర్తపై ఉన్న స్త్రీ, భర్తకు సేవచేయడం వల్ల వాటిలో సగాన్ని పొందుతుంది.

పుత్ర ఉవాచ తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రతిపూజ్య తథాదరాత్ । ప్రత్యువాచాత్రిపత్నీం తామనసూయామిదం వచః॥౧౬.

పుత్రుడు చెప్పాడు: ఆమె ఆ మాటలు వినిపించి, గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చి, అత్రి భార్య అయిన అనసూయకు ఇలా సమాధానం చెప్పింది.

ధన్యాస్మ్యనుగృహీతాస్మి దేవైశ్చాప్యవలోకితా । యన్మే ప్రకృతికల్యాణి ! శ్రద్ధాం వర్ధయసే పునః॥౧౬.

నేను ధన్యురాలిని, అనుగ్రహించబడినవాడిని. దేవతలు కూడా నన్ను దయతో చూశారు. ఎందుకంటే, సహజంగా మంగళకరమైనవాడవు నువ్వు, నా విశ్వాసాన్ని మరలా పెంచావు.

జానామ్యేతన్న నారీణాం కాచిత్ పతిసమా గతిః । తత్ప్రీతిశ్చోపకారాయ ఇహ లోకే పరత్ర చ॥౧౬.

నాకు తెలుసు, స్త్రీలకు భర్తకు సమానమైన మార్గం లేదు. భర్త ప్రేమ వల్ల ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను మేలు కలుగుతుంది.

పతిప్రసాదాదిహ చ ప్రేత్య చైవ యశస్విని । నారీ సుఖమవాప్నోతి నార్యా భర్తా హి దేవతా॥౧౬.

భర్త అనుగ్రహంతో ఇక్కడా, మరణానంతరంగా కూడా స్త్రీ సుఖంగా ఉంటుంది. భార్యకు భర్తే దేవుడు.

సా త్వం బ్రూహి మహాభాగే ! ప్రాప్తాయా మమ మన్దిరమ్ । ఆర్యాయా యన్మయా కార్యం తథార్యేణాపి వా శుభే॥౧౬.

కాబట్టి, మహాభాగ్యవంతురాలా! నువ్వు నా ఇంటికి వచ్చావు. నీవు చెప్పు, నేను నీ కోసం ఏం చేయాలి? లేదా నువ్వు నన్ను ఏం చేయమంటావు?

అనసూయోవాచ ఏతే దేవాః సహేన్ద్రేణ మాముపాగమ్య దుః ఖితాః । త్వద్వాఖ్యాపాస్తసత్కర్మదిననక్తనిరూపణాః॥౧౬.

అనసూయ చెప్పింది: ఈ దేవతలు, ఇంద్రుడితో కలిసి, నీ వల్ల తాము చేసిన సత్కర్మాలు రాత్రింబవళ్ళూ పోయాయని బాధతో నా దగ్గరకు వచ్చారు.

యాచన్తేఽహర్నిశాసంస్థాం యథావదవిఖణ్డితామ్ । అహం తదర్థమాయాతా శృణు చైతద్వచో మమ॥౧౬.

వారు రాత్రి, పగలు ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా మునుపటిలాగే కొనసాగాలని ఎప్పుడూ ప్రార్థిస్తున్నారు. నేను అదే కోసం వచ్చాను. ఇప్పుడు నా మాటలు విను.

దినాభావాత్ సమస్తానామభావో యాగకర్మణామ్ । తదభావాత్ సురాః పుష్టిం నోపయాన్తి తపస్విని॥౧౬.

పగలు లేకపోవడంతో అన్ని యాగాలు, కర్మలు ఆగిపోయాయి. అవి లేక దేవతలకు పోషణ కలగడం లేదు, ఓ తపస్విని!

అహ్నశ్చైవ సముచ్ఛేదాదుచ్ఛేదః సర్వకర్మణామ్ । తదుచ్ఛేదాదనావృష్ట్యా జగదుచ్ఛేదమేష్యతి॥౧౬.

పగలు నిలిచిపోవడంతో అన్ని పనులు ఆగిపోతాయి. వాటి ఆగిపోవడం వల్ల వర్షాలు పడవు. అలా ఈ లోకమంతా నాశనానికి లోనవుతుంది.

తత్ త్వమిచ్ఛసి చేదేతత్ జగదుద్ధర్తుమాపదః । ప్రసీద సాధ్వి ! లోకానాం పూర్వవద్ధర్తతాం రవిః॥౧౬.

కాబట్టి, నీవు ఈ లోకాన్ని ఈ కష్టాల నుండి రక్షించాలనుకుంటే, ఓ సతీ! దయచేసి మునుపటిలాగే సూర్యుడు లోకాలను పోషించేందుకు అనుమతించు.

బ్రాహ్మణ్యువాచ మాణ్డవ్యేన మహాభాగే ! శప్తో భర్తా మమేశ్వరః । సూర్యోదయే వినాశం త్వం ప్రాప్స్యసీత్యతిమన్యునా॥౧౬.

బ్రాహ్మణి ఇలా చెప్పింది: ఓ మహాభాగే! మా భర్తను మాండవ్యుడు కోపంతో శపించాడు—'సూర్యోదయం లేకుండా నీవు నాశనం అవుతావు' అని.

అనసూయోవాచ యది వా రోచతే భద్రే ! తతస్త్వద్వచనాదహమ్ । కరోమి పూర్వవద్దేహం భర్తారఞ్చ నవం తవ॥౧౬.

అనసూయ ఇలా చెప్పింది: నీకు ఇష్టం అయితే, నీ మాట మేరకు మునుపటిలా అన్నీ పునరుద్ధరించుతాను. నీకు కొత్తగా భర్తను కూడా ఇస్తాను.

మయా హి సర్వథా స్త్రీణాం మాహాత్మ్యం వరవర్ణిని । పతివ్రతానామారాధ్యమితి సంమానయామి తే॥౧౬.

ఓ సుందరీ! స్త్రీల మహాత్మ్యాన్ని, ముఖ్యంగా పతివ్రతల భక్తిని నేను ఎల్లప్పుడూ గౌరవిస్తాను.

పుత్ర ఉవాచ తథేత్యుక్తే తయా సూర్యమాజుహావ తపస్వినీ । అనసూయార్ఘ్యముద్యమ్య దశరాత్రే తదా నిశి॥౧౬.

పుత్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె అంగీకరించిన తర్వాత, తపస్విని అనసూయ పదవ రోజు రాత్రి సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తూ పిలిచింది.

తతో వివస్వాన్ భగవాన్ ఫుల్లపద్మారుణాకృతిః । శైలరాజానముదయమారురోహోరుమణ్డలః॥౧౬.

ఆ వెంటనే, పద్మంలా ఎర్రగా ప్రకాశిస్తూ, భగవంతుడు వివస్వాన్ తన గొప్ప వలయంతో పర్వతరాజుని ఎక్కాడు.

సమనన్తరమేవాస్యా భర్తా ప్రాణైర్వ్యయుజ్యత । పపాత చ మహీపృష్ఠే పతన్తం జగృహే చ సా॥౧౬.

అంతే, ఆమె భర్త ప్రాణాలు విడిచాడు. భూమిపై పడిపోతుండగా ఆమె అతన్ని పట్టుకుంది.

అనసూయోవాచ న విషాదస్త్వయా భద్రే ! కర్తవ్యః పశ్య మే బలమ్ । పతిశుశ్రూషయావాప్తం తపసః కిం చిరేణ తే॥౧౬.

అనసూయ ఇలా చెప్పింది: ఓ సుభగే! నీవు విషాదపడవద్దు. నా శక్తిని చూడు. నీవు భర్తను సేవించడం వల్ల ఏ ఫలితాన్ని సాధించలేదని ఏముంది?

యథా భర్తృసమం నాన్యమపశ్యం పురుషం క్వచిత్ । రూపతః శీలతో బుద్ధ్యా వాఙ్మాధుర్ంయ్యాదిభూషణైః॥౧౬.

నేను ఎప్పుడూ నా భర్తతో సమానమైనవాడిని రూపంలో, స్వభావంలో, బుద్ధిలో, మాట తీపిలో ఎక్కడా చూడలేదు.

తేన సత్యేన విప్రోఽయం వ్యాధిముక్తః పునర్యువా । ప్రాప్నోతు జీవితం భార్యాసహాయః శరదాం శతమ్॥౧౬.

ఆ నిజం మీద, ఈ బ్రాహ్మణుడు వ్యాధి లేకుండా, మళ్లీ యవ్వనంతో, భార్యతో కలిసి వంద సంవత్సరాలు జీవించాలి.

యథా భర్తృసమం నాన్యమహం పశ్యామి దైవతమ్ । తేన సత్యేన విప్రోఽయం పునర్జోవత్వనామయః॥౧౬.

నా భర్తతో సమానమైన దేవతను నేను ఎక్కడా చూడలేదు. ఆ నిజంతో ఈ బ్రాహ్మణుడు మళ్లీ యవ్వనంతో, ఆరోగ్యంగా ఉండాలి.