మార్కణ్డేయపురాణమ్

వినా చాయనవిజ్ఞానాత్ కాలః సంవత్సరః కుతః । సంవత్సరం వినా నాన్యత్ కాలజ్ఞానం ప్రవర్తతే॥౧౬.

ఆయన మార్గాల జ్ఞానం లేకపోతే సంవత్సరమనే కాలాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలం? సంవత్సరం లేకపోతే ఇంకెలాంటి కాలజ్ఞానమూ కలుగదు.

పతివ్రతాయా వచసా నోద్గచ్ఛతి దివాకరః । సూర్యోదయం వినా నైవ స్త్రానదానాదికాః క్రియాః॥౧౬.

పతివ్రతా స్త్రీ మాట వల్ల సూర్యుడు ఉదయించడు; సూర్యోదయం లేకపోతే స్నానం, దానం వంటి పనులు జరగవు.

నాగ్నేర్విహరణఞ్చైవ క్రాత్వభావశ్చ లక్ష్యతే । నైవాప్యయనమస్మాకం వినా హోమేన జాయతే॥౧౬.

అగ్ని సంచారం లేకపోతే యజ్ఞాది కార్యక్రమాలు జరగవు; హోమం లేక మేము ముందుకు సాగలేం.

వయమాప్యాయితా మర్త్యైర్యజ్ఞభాగైర్యథోచితైః । వృష్ట్యా తాననుగృహ్ణీమో మర్త్యాన్ శస్యాదిసిద్ధయే॥౧౬.

మరణీయం వారు యోగ్యమైన యజ్ఞభాగాలతో మమ్మల్ని పోషిస్తారు; మేము వర్షాన్ని కురిపించి, వారికి ధాన్యాది ఫలితాలు కలిగేలా దయచూపుతాము.

నిష్పాదితాస్వోషధీషు మర్త్యా యజ్ఞైర్యజన్తి నః । తేషాం వయం ప్రయచ్ఛామః కామాన్ యజ్ఞాదిపూజితాః॥౧౬.

వారు పండించిన ఔషధాలతో మాకు యజ్ఞాలు చేస్తారు; మేము యజ్ఞాది పూజలతో సంతుష్టులై, వారికి కావలసిన కోరికలు నెరవేర్చుతాము.

అధో హి వర్షామ వయం మర్త్యాశ్చోర్ధ్వప్రవర్షిణః । తోయవర్షేణ హి వయం హవిర్వర్షేణ మానవాః॥౧౬.

మేము క్రిందికి వర్షాన్ని కురిపిస్తాము, మరణీయులు పైకి హవిస్సును సమర్పిస్తారు; మేము నీటితో, వారు హవిస్సుతో తమ తమ విధంగా సమర్పణ చేస్తారు.

యే నాస్మాకం ప్రయచ్ఛన్తి నిత్యనైమిత్తకీః క్రియాః । క్రతుభాగం దురాత్మానః స్వయఞ్చాశ్నన్తి లోలుపాః॥౧౬.

ఎవరు మాకు నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలు సమర్పించకుండా, యజ్ఞభాగాన్ని తామే తినిపోతారో, వారు దురాత్ములు, లోభులు.

వినాశాయ వయం తేషాం తోయసూర్యాగ్నిమారుతాన్ । క్షితిఞ్చ సన్దూషయామః పాపానామపకారిణామ్॥౧౬.

అలాంటి పాపాత్ముల నాశనార్థం, మేము వారి నీరు, సూర్యుడు, అగ్ని, గాలి, భూమిని కలుషితం చేస్తాము.

దుష్టతోయాదిభోగేన తేషాం దుష్కృతకర్మిణామ్ । ఉపసర్గాః ప్రవర్తన్తే మరణాయ సుదారుణాః॥౧౬.

కలుషితమైన నీరు మొదలైనవి సేవించినవారికి, చెడు పనులు చేసినవారికి, భయంకరమైన వ్యాధులు వచ్చి, మరణానికి దారితీస్తాయి.

యే త్వస్మాన్ ప్రీణయిత్వా తు భుఞ్జతే శేషమాత్మనా । తేషాం పుణ్యాన్ వయం యోకాన్ విదధామ మహాత్మనామ్॥౧౬.

కానీ మమ్మల్ని సంతుష్టిపరచి, మిగిలిన భాగాన్ని తాము భుజించే మహాత్ములకు, మేము పుణ్య లోకాలను ప్రసాదిస్తాము.

తన్నాస్తి సర్వమేవైతద్వినైషాం వ్యుష్టిసంస్థైతమ్ । కథం ను దినసర్గః స్యాదన్యోఽన్యమవదన్ సురాః॥౧౬.

ఈ అన్నీ, పగలు ఏర్పడకపోతే ఉండవు; మరి పగలు ఎలా కలుగుతుంది? అని దేవతలు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.

తేషామేవ సమేతానాం యజ్ఞవ్యుచ్ఛిత్తిశఙ్కినామ్ । దేవానాం వచనం శ్రుత్వా ప్రాహ దేవః ప్రజాపతిః॥౧౬.

యజ్ఞాలు నిలిచిపోతాయేమో అని భయపడ్డ దేవతలు ఈ మాటలు విని, ప్రజాపతి దేవుడు వారితో ఇలా అన్నాడు.

తేజః పరం తేజసైవ తపసా చ తపస్తథా । ప్రశామ్యతేఽమరాస్తస్మాచ్ఛృణుధ్వం వచనం మమ॥౧౬.

బలాన్ని మించిన బలంతోనే, తపస్సును మించిన తపస్సుతోనే అదుపు చేయవచ్చు; అందుకే, అమరులారా! నా మాట వినండి.

పతివ్రతాయా మాహాత్మ్యాన్నోద్గచ్ఛతి దివాకరః । తస్య చానుదయాద్ధానిర్మర్త్యానాం భవతాం తథా॥౧౬.

పతివ్రతా స్త్రీ మహిమ వల్ల సూర్యుడు ఉదయించడు; ఆయన ఉదయించకపోతే మానవులకు, మీకూ ఆకలి కలుగుతుంది.

తస్మాత్ పతివ్రతామత్రేరనుభూయాం తపస్వినీమ్ । ప్రసాదయత వై పత్నీం భానోరుదయకామ్యయా॥౧౬.

అందుకే, ఆ తపస్విని పతివ్రతను మీరు దగ్గరగా వెళ్లి, సూర్యోదయం కావాలని భాను భార్యను ప్రసన్నం చేయండి.

పుత్ర ఉవాచ తైః సా ప్రసాదితా గత్వా ప్రోహేష్టం వ్రియతామితి । అయాచన్త దినం దేవా భవత్వితి యథా పురా॥౧౬.

అప్పుడు వారు ఆమె వద్దకు వెళ్లి, 'పగలు మునుపటిలాగే కలగాలి, సూర్యోదయం మళ్లీ జరగాలి' అని ప్రార్థించారు.

అనసూయోవాచ పతివ్రతాయా మాహాత్మ్యం న హీయేత కథన్త్వితి । సంమాన్య తస్మాత్ తాం సాధ్వీమహః స్త్రక్ష్యామ్యహం సురాః॥౧౬.

అనసూయ ఇలా చెప్పింది: 'పతివ్రతా స్త్రీ మహిమ తగ్గిపోవడం ఎలా? అందుకే, ఆ సతీమంతుడిని గౌరవించి, నేను పగలు సృష్టిస్తాను, దేవతలారా!'

యథా పునరహోరాత్ర-సంస్థానముపజాయతే । యథా చ తస్యాః స్వపతిర్న సాధ్వ్యా నాశమేష్యతి॥౧౬.

ఎలా రాత్రి, పగలు తిరిగి తిరిగి వస్తాయో, అలాగే ఒక మంచి భార్యకు భర్త ఎప్పుడూ నాశనం కాకుండా ఉంటాడు.

పుత్ర ఉవాచ ఏవముక్త్వా సురాంస్తస్యా గత్వా సా మన్దిరం శుభా । ఉవాచ కుశలం పృష్టా ధర్మం భర్తుస్తథాత్మనః॥౧౬.

అతని మాటలు చెప్పిన తరువాత, ఆ శుభ్రమైన మహిళ తన ఇంటికి వెళ్లింది. అక్కడ ఆమెను ఆరోగ్యం గురించి అడిగారు. ఆమె కూడా తన భర్త ధర్మం, తన ధర్మం గురించి విచారించింది.

అనసూయోవాచ కచ్చిన్నన్దసి కల్యాణి స్వభర్తుర్ముఖదర్శనాత్ । కచ్చిచ్చాఖిలదేవేభ్యో మన్యసేఽభ్యధికం పతిమ్॥౧౬.

అనసూయ అడిగింది: 'ఓ మంగళకరమైనవాడా! నీ భర్తను చూసి నీవు సంతోషంగా ఉన్నావా? దేవతలందరిలో నీ భర్తను మించినవాడిగా భావిస్తున్నావా?'

భర్తృశుశ్రూషణాదేవ మయా ప్రాప్తం మహత్ ఫలమ్ । సర్వకామఫలావాప్త్యా ప్రత్యూహాః పరివర్తితాః॥౧౬.

నా భర్తకు సేవ చేయడం వల్లనే నాకు గొప్ప ఫలితం లభించింది. అన్నిరకాల కోరికలు నెరవేరి, అన్ని అడ్డంకులు తొలగిపోయాయి.

పఞ్చర్ణాని మనుష్యేణ సాధ్వి ! దేయాని సర్వదా । తథాత్మవర్ణధర్మేణ కర్తవ్యో ధనసంచయః॥౧౬.

ఓ సతీ! మనిషి ఎప్పుడూ ఐదు రకాల దానాలు ఇవ్వాలి. అలాగే తన వర్ణానికి తగిన విధంగా ధనం కూడబెట్టాలి.

ప్రాప్తశ్చార్థస్తతః పాత్రే వినియోజ్యో విధానతః । సత్యార్జవ-తపో-దానైర్దయాయుక్తో భవేత్ సదా॥౧౬.

ధనం వచ్చినప్పుడు, దానిని యోగ్యులకు సరిగా పంచాలి. ఎప్పుడూ నిజాయితీ, నేరుగా ఉండటం, తపస్సు, దానం, దయ కలిగి ఉండాలి.

క్రియాశ్చ శాస్త్రనిర్దిష్టా రాగద్వేషవివర్జితాః । కర్తవ్యా అన్వహం శ్రద్ధా-పురస్కారేణ శక్తితః॥౧౬.

శాస్త్రాలలో చెప్పిన కర్మలు, రాగద్వేషాలు లేకుండా, ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో, తన శక్తికి తగినట్టు చేయాలి.

స్వజాతివిహితానేవ లోకానాప్నోతి మానవః । క్లేశేన మహతా సాధ్వి ! ప్రాజాపత్యాదికాన్ క్రమాత్॥౧౬.

ఓ సతీ! మనిషి తన జాతికి అనుగుణంగా ఉన్న లోకాలనే పొందుతాడు. చాలా కష్టపడి, ప్రజాపతి మొదలైన లోకాలను క్రమంగా చేరతాడు.

స్త్రియస్త్వేవం సమస్తస్య నరైర్దుః ఖార్జితస్య వై । పుణ్యస్యార్ధాపహారిణ్యః పతిశుశ్రూషయైవ హి॥౧౬.

కానీ, స్త్రీలు భర్తకు సేవచేసి, పురుషులు కష్టపడి సంపాదించిన పుణ్యఫలంలో సగాన్ని పొందుతారు.

నాస్తి స్త్రీణాం పృథగ్యజ్ఞో న శ్రాద్ధం నాప్యుపోషితమ్ । భర్తృశుశ్రూషయైవైతాన్ లోకానిష్టాన్ వ్రజన్తి హి॥౧౬.

స్త్రీలకు వేరు యజ్ఞం లేదు, వేరు శ్రాద్ధం లేదు, ఉపవాసం కూడా లేదు. భర్తకు సేవచేయడం వల్లనే కోరిన లోకాలను పొందుతారు.

తస్మాత్ సాధ్వి ! మహాభాగే ! పతిశుశ్రూషణం ప్రతి । త్వయా మతిః సదా కార్యా యతో భర్తా పరా గతిః॥౧౬.

కాబట్టి, ఓ సతీ! మహాభాగ్యవంతురాలా! నీవు ఎప్పుడూ భర్తకు సేవ చేయడంలో మనసు పెట్టాలి. ఎందుకంటే భర్తే పరమగతి.

యద్దేవేభ్యో యచ్చ పిత్రాగతేభ్యః కుర్యాద్భర్తాభ్యర్చ్చనం సత్క్రియాతః । తస్యాప్యర్ధం కేవలానన్యచిత్తా నారీ భుఙ్క్తే భర్తృశుశ్రూషయైవ॥౧౬.

భర్త దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు చేసే పూజలు, గౌరవాలు ఎంతైతే, మనస్సు పూర్తిగా భర్తపై ఉన్న స్త్రీ, భర్తకు సేవచేయడం వల్ల వాటిలో సగాన్ని పొందుతుంది.