మార్కణ్డేయపురాణమ్

గాగ్ం పరికరం బద్ధ్వా శుల్కమాదాయ చాధికమ్ । స్కన్ధే భర్తారమాదాయ జగామ మృదుగామినీ॥౧౬.

వస్త్రాన్ని బిగించి, ఎక్కువ డబ్బు తీసుకొని, భర్తను భుజంపై ఎత్తుకొని, మృదువుగా నడుచుకుంటూ బయలుదేరింది.

నిశి మేఘాస్తృతే వ్యోమ్ని చలద్విద్యుత్ప్రదర్శితే । రాజమార్గే ప్రియం భర్తుశ్చికీర్షన్తీ ద్విజాఙ్గనా॥౧౬.

మేఘాలు ఆవరించి, మెరుపులు మెరిసే ఆ రాత్రిలో, భర్తకు ఇష్టంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ, ఆ ద్విజకన్య రాజమార్గంలో నడిచింది.

పథి శూలే తథా ప్రోతమచౌరం యౌరశఙ్కయా । మాణ్డవ్యమతిదుః ఖార్తమన్ధకారేఽథ స ద్విజః॥౧౬.

దారిలో దొంగతనానికి అనుమానంతో, శూలంపై పొడిచిన దొంగ ఉన్నాడు. ఆ అంధకారంలో మాండవ్యుడు తీవ్రమైన బాధతో అక్కడ ఉన్నాడు.

పత్నీస్కన్ధే సమారూఢశ్చాలయామాస కౌశికః । పాదావమర్షణాత్ క్రుద్ధో మాణ్డవ్యస్తమువాచ హ॥౧౬.

భర్తను భుజంపై ఎక్కించుకుని కౌశికుడు ముందుకు కదిలాడు. పాదాలు తాకిన బాధతో కోపంగా మాండవ్యుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.

యేనాహమేవమత్యర్థం దుః ఖితశ్చాలితః పదా । దశాం కష్టామనుప్రాప్తః స పాపాత్మా నరాధమః॥౧౬.

'ఎవరి వల్ల నేను ఇంతగా బాధపడి, పాదాలతో తాకి, ఈ దుఃఖమైన స్థితికి చేరుకున్నానో, ఆ పాపాత్ముడు, నీచుడు—'

సూర్యోదయేఽవశః ప్రాణైర్విమోక్ష్యతి న సంశయః । భాస్కరాలోకనాదేవ స వినాశమవాప్స్యతి॥౧౬.

'సూర్యోదయానికి అతడు ప్రాణాలు కోల్పోతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు. భాస్కరుడిని చూసిన వెంటనే అతడు నశించిపోతాడు.'

తస్య భార్యాతతః శ్రుత్వా తం శాపమతిదారుణమ్ । ప్రోవాచ వ్యథితా సూర్యో నైవోదయముపైష్యతి॥౧౬.

భర్తకు ఆ భయంకరమైన శాపం విని, బాధతో భార్య, 'సూర్యుడు ఉదయించడు' అని చెప్పింది.

తతః సూర్యోదయాభావాదభవత్ సన్తతా నిశా । బహూన్యహః ప్రమాణాని తతో దేవా భయం యయుః॥౧౬.

ఆ తరువాత సూర్యోదయం లేక రాత్రి ఎడతెగకుండా కొనసాగింది. అనేక రోజుల పాటు ఇదే కొనసాగింది. దాంతో దేవతలు భయపడ్డారు.

నిః స్వాధ్యాయవషట్కార-స్వధాస్వాహావివర్జితమ్ । కథం ను ఖల్విదం సర్వం న గచ్ఛేత్ సంక్షయం జగత్॥౧౬.

వేదపఠనం, హోమాలు, పితృదేవతలకు నివేదనలు లేకుండా, ఈ లోకం అంతా ఎలా నాశనం కాకుండా ఉంటుంది?

అహోరాత్రవ్యవస్థాయా వినా మాసర్తుసంక్షయః । తత్సంక్షయాన్న త్వయనే జ్ఞాయేతే దక్షిణోత్తరే॥౧౬.

పగలు, రాత్రి అనే భేదం లేకపోతే నెలలు, ఋతువులు ముగిసేవి కావు; అవి పూర్తికాకపోతే దక్షిణాయనం, ఉత్తరాయనం అనే మార్గాలు కూడా మనకు తెలియవు.

వినా చాయనవిజ్ఞానాత్ కాలః సంవత్సరః కుతః । సంవత్సరం వినా నాన్యత్ కాలజ్ఞానం ప్రవర్తతే॥౧౬.

ఆయన మార్గాల జ్ఞానం లేకపోతే సంవత్సరమనే కాలాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలం? సంవత్సరం లేకపోతే ఇంకెలాంటి కాలజ్ఞానమూ కలుగదు.

పతివ్రతాయా వచసా నోద్గచ్ఛతి దివాకరః । సూర్యోదయం వినా నైవ స్త్రానదానాదికాః క్రియాః॥౧౬.

పతివ్రతా స్త్రీ మాట వల్ల సూర్యుడు ఉదయించడు; సూర్యోదయం లేకపోతే స్నానం, దానం వంటి పనులు జరగవు.

నాగ్నేర్విహరణఞ్చైవ క్రాత్వభావశ్చ లక్ష్యతే । నైవాప్యయనమస్మాకం వినా హోమేన జాయతే॥౧౬.

అగ్ని సంచారం లేకపోతే యజ్ఞాది కార్యక్రమాలు జరగవు; హోమం లేక మేము ముందుకు సాగలేం.

వయమాప్యాయితా మర్త్యైర్యజ్ఞభాగైర్యథోచితైః । వృష్ట్యా తాననుగృహ్ణీమో మర్త్యాన్ శస్యాదిసిద్ధయే॥౧౬.

మరణీయం వారు యోగ్యమైన యజ్ఞభాగాలతో మమ్మల్ని పోషిస్తారు; మేము వర్షాన్ని కురిపించి, వారికి ధాన్యాది ఫలితాలు కలిగేలా దయచూపుతాము.

నిష్పాదితాస్వోషధీషు మర్త్యా యజ్ఞైర్యజన్తి నః । తేషాం వయం ప్రయచ్ఛామః కామాన్ యజ్ఞాదిపూజితాః॥౧౬.

వారు పండించిన ఔషధాలతో మాకు యజ్ఞాలు చేస్తారు; మేము యజ్ఞాది పూజలతో సంతుష్టులై, వారికి కావలసిన కోరికలు నెరవేర్చుతాము.

అధో హి వర్షామ వయం మర్త్యాశ్చోర్ధ్వప్రవర్షిణః । తోయవర్షేణ హి వయం హవిర్వర్షేణ మానవాః॥౧౬.

మేము క్రిందికి వర్షాన్ని కురిపిస్తాము, మరణీయులు పైకి హవిస్సును సమర్పిస్తారు; మేము నీటితో, వారు హవిస్సుతో తమ తమ విధంగా సమర్పణ చేస్తారు.

యే నాస్మాకం ప్రయచ్ఛన్తి నిత్యనైమిత్తకీః క్రియాః । క్రతుభాగం దురాత్మానః స్వయఞ్చాశ్నన్తి లోలుపాః॥౧౬.

ఎవరు మాకు నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలు సమర్పించకుండా, యజ్ఞభాగాన్ని తామే తినిపోతారో, వారు దురాత్ములు, లోభులు.

వినాశాయ వయం తేషాం తోయసూర్యాగ్నిమారుతాన్ । క్షితిఞ్చ సన్దూషయామః పాపానామపకారిణామ్॥౧౬.

అలాంటి పాపాత్ముల నాశనార్థం, మేము వారి నీరు, సూర్యుడు, అగ్ని, గాలి, భూమిని కలుషితం చేస్తాము.

దుష్టతోయాదిభోగేన తేషాం దుష్కృతకర్మిణామ్ । ఉపసర్గాః ప్రవర్తన్తే మరణాయ సుదారుణాః॥౧౬.

కలుషితమైన నీరు మొదలైనవి సేవించినవారికి, చెడు పనులు చేసినవారికి, భయంకరమైన వ్యాధులు వచ్చి, మరణానికి దారితీస్తాయి.

యే త్వస్మాన్ ప్రీణయిత్వా తు భుఞ్జతే శేషమాత్మనా । తేషాం పుణ్యాన్ వయం యోకాన్ విదధామ మహాత్మనామ్॥౧౬.

కానీ మమ్మల్ని సంతుష్టిపరచి, మిగిలిన భాగాన్ని తాము భుజించే మహాత్ములకు, మేము పుణ్య లోకాలను ప్రసాదిస్తాము.

తన్నాస్తి సర్వమేవైతద్వినైషాం వ్యుష్టిసంస్థైతమ్ । కథం ను దినసర్గః స్యాదన్యోఽన్యమవదన్ సురాః॥౧౬.

ఈ అన్నీ, పగలు ఏర్పడకపోతే ఉండవు; మరి పగలు ఎలా కలుగుతుంది? అని దేవతలు పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.

తేషామేవ సమేతానాం యజ్ఞవ్యుచ్ఛిత్తిశఙ్కినామ్ । దేవానాం వచనం శ్రుత్వా ప్రాహ దేవః ప్రజాపతిః॥౧౬.

యజ్ఞాలు నిలిచిపోతాయేమో అని భయపడ్డ దేవతలు ఈ మాటలు విని, ప్రజాపతి దేవుడు వారితో ఇలా అన్నాడు.

తేజః పరం తేజసైవ తపసా చ తపస్తథా । ప్రశామ్యతేఽమరాస్తస్మాచ్ఛృణుధ్వం వచనం మమ॥౧౬.

బలాన్ని మించిన బలంతోనే, తపస్సును మించిన తపస్సుతోనే అదుపు చేయవచ్చు; అందుకే, అమరులారా! నా మాట వినండి.

పతివ్రతాయా మాహాత్మ్యాన్నోద్గచ్ఛతి దివాకరః । తస్య చానుదయాద్ధానిర్మర్త్యానాం భవతాం తథా॥౧౬.

పతివ్రతా స్త్రీ మహిమ వల్ల సూర్యుడు ఉదయించడు; ఆయన ఉదయించకపోతే మానవులకు, మీకూ ఆకలి కలుగుతుంది.

తస్మాత్ పతివ్రతామత్రేరనుభూయాం తపస్వినీమ్ । ప్రసాదయత వై పత్నీం భానోరుదయకామ్యయా॥౧౬.

అందుకే, ఆ తపస్విని పతివ్రతను మీరు దగ్గరగా వెళ్లి, సూర్యోదయం కావాలని భాను భార్యను ప్రసన్నం చేయండి.

పుత్ర ఉవాచ తైః సా ప్రసాదితా గత్వా ప్రోహేష్టం వ్రియతామితి । అయాచన్త దినం దేవా భవత్వితి యథా పురా॥౧౬.

అప్పుడు వారు ఆమె వద్దకు వెళ్లి, 'పగలు మునుపటిలాగే కలగాలి, సూర్యోదయం మళ్లీ జరగాలి' అని ప్రార్థించారు.

అనసూయోవాచ పతివ్రతాయా మాహాత్మ్యం న హీయేత కథన్త్వితి । సంమాన్య తస్మాత్ తాం సాధ్వీమహః స్త్రక్ష్యామ్యహం సురాః॥౧౬.

అనసూయ ఇలా చెప్పింది: 'పతివ్రతా స్త్రీ మహిమ తగ్గిపోవడం ఎలా? అందుకే, ఆ సతీమంతుడిని గౌరవించి, నేను పగలు సృష్టిస్తాను, దేవతలారా!'

యథా పునరహోరాత్ర-సంస్థానముపజాయతే । యథా చ తస్యాః స్వపతిర్న సాధ్వ్యా నాశమేష్యతి॥౧౬.

ఎలా రాత్రి, పగలు తిరిగి తిరిగి వస్తాయో, అలాగే ఒక మంచి భార్యకు భర్త ఎప్పుడూ నాశనం కాకుండా ఉంటాడు.

పుత్ర ఉవాచ ఏవముక్త్వా సురాంస్తస్యా గత్వా సా మన్దిరం శుభా । ఉవాచ కుశలం పృష్టా ధర్మం భర్తుస్తథాత్మనః॥౧౬.

అతని మాటలు చెప్పిన తరువాత, ఆ శుభ్రమైన మహిళ తన ఇంటికి వెళ్లింది. అక్కడ ఆమెను ఆరోగ్యం గురించి అడిగారు. ఆమె కూడా తన భర్త ధర్మం, తన ధర్మం గురించి విచారించింది.