మార్కణ్డేయపురాణమ్

యమపురుష ఉవాచ ఏష ధర్మశ్చ శక్రశ్చ త్వాం నేతుం సముపాగతౌ । అవశ్యమస్మాద్గన్తవ్యం తస్మాత్పార్థివ ! గమ్యతామ్ ॥ ౧౫.

యముని సేవకుడు ఇలా అన్నాడు: ధర్ముడు, ఇంద్రుడు ఇద్దరూ నిన్ను తీసుకెళ్లడానికి వచ్చారు; రాజా! తప్పక వెళ్లాలి, కాబట్టి ఇప్పుడే బయలుదేరు.

ధర్మ ఉవాచ నయామి త్వామహం స్వర్గం త్వయా సమ్యగుపాసితః । విమానమేతదారుహ్య మా విలమ్బస్వ గమ్యతామ్ ॥ ౧౫.

ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: నీవు నన్ను భక్తిగా ఆరాధించావు, అందుకే నేను నిన్ను స్వర్గానికి తీసుకెళ్తాను. ఈ విమానంలో ఎక్కి ఆలస్యం చేయకుండా బయలుదేరు.

రాజోవాచ నరకే మానవా ధర్మ పీడ్యన్తేఽత్ర సహస్రశః । త్రాహీతి చార్తాః క్రన్దన్తి మామతో న వ్రజామ్యహమ్ ॥ ౧౫.

రాజు ఇలా అన్నాడు: ధర్మా! నరకంలో వేలాది మంది మనుషులు బాధపడుతున్నారు; 'మమ్మల్ని కాపాడు' అని వారు అరుస్తున్నారు. అందుకే నేను వెళ్లను.

ఇన్ద్ర ఉవాచ కర్మణా నరకప్రాప్తిరేతేషాం పాపకర్మిణామ్ । స్వర్గస్త్వయాపి గన్తవ్యో నృప ! పుణ్యేన కర్మణా ॥ ౧౫.

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: వీరు చెడు పనుల వల్ల నరకానికి వచ్చారు; రాజా! నీవు మంచి పనుల వల్ల స్వర్గానికి వెళ్లాలి.

రాజోవాచ యది జానాసి ధర్మ ! త్వం త్వం వా శక్ర ! శచీపతే । మమ యావత్ప్రమాణన్తు శుభం తద్వక్తుమర్హథః ॥ ౧౫.

రాజు ఇలా అన్నాడు: ధర్మా! లేదా శచీపతీ ఇంద్రా! మీకు తెలుసంటే, నా పుణ్యఫలం ఎంత ఉందో చెప్పండి.

ధర్మ ఉవాచ అబ్బిన్దవో యథామ్భోధౌ యథా వా దివి తారకాః । యథా వా వర్షతా ధారా గడ్గాయాం సికతా యథా ॥ ౧౫.

ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: సముద్రంలో నీటి బిందువులు ఎంతలేవో, ఆకాశంలో నక్షత్రాలు ఎంతలేవో, వర్షపు ధారలు, గంగా నదిలోని ఇసుకరేణువులు ఎంతలేవో—

అసంఖ్యేయా మహారాజ యథా బిన్ద్వాదయో హ్యపామ్ । తథా తవాపి పుణ్యస్య సంఖ్యా నైవోపపద్యతే ॥ ౧౫.

అలాగే, మహారాజా! నీ పుణ్యానికి కూడా లెక్కలేదు; అవి లెక్కించలేనివి.

అనుకమ్పామిమామద్య నారకేష్విహ కుర్వతః । తదేవ శతసాహస్త్రం సంఖ్యాముపగతం తవ ॥ ౧౫.

ఈ రోజు నరకంలో ఉన్నవారిపై నీకు కలిగిన దయ వల్ల, నీ పుణ్యం లక్షల రెట్లు పెరిగింది.

తద్గచ్ఛ త్వం నృపశ్రేష్ఠ తద్భాక్తుమమరాలయమ్ । ఏతేఽపి పాపం నరకే క్షపయన్తు స్వకర్మజమ్ ॥ ౧౫.

కాబట్టి, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నీవు అమర లోకానికి వెళ్లి అక్కడ ఆనందించు. వీరు తమ చెడు పనుల ఫలితాన్ని నరకంలో అనుభవించనివ్వు.

రాజోవాచ కథం స్పృహాం కరిష్యన్తి మత్సమ్పర్కేషు మానవాః । యది సత్సన్నిధావేషాముకత్కర్షో నోపజాయతే ॥ ౧౫.

రాజు ఇలా అన్నాడు: మంచివారు దగ్గర ఉన్నా, వారికి బాధ తగ్గకపోతే, నా సాన్నిధ్యాన్ని ఎవరు కోరుకుంటారు?

తస్మాద్యత్సుకృతం కిఞ్చిన్మమాస్తి త్రిదశాధిప । తేన ముచ్యన్తు నరకాత్పాపినో యాతనాం గతాః ॥ ౧౫.

కాబట్టి, దేవేంద్రా! నాకు ఎంత పుణ్యం ఉన్నదో, దాని వల్ల నరకంలో బాధపడుతున్న పాపులు విముక్తి పొందాలని కోరుకుంటున్నాను.

ఇన్ద్ర ఉవాచ ఏవమూర్ధ్వతరం స్థానం త్వయావాప్తం మహీపతే । ఏతాంశ్చ నరకాత్పశ్య విముక్తాన్ పాపకారిణః ॥ ౧౫.

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా! నీకు ఇంకా గొప్ప స్థానం లభించింది; నరకంలో ఉన్న ఈ పాపులు విముక్తి పొందినదాన్ని చూడు.

పుత్ర ఉవాచ తతోఽపతత్పుష్పవృష్టిస్తస్యోపరి మహీపతేః । విమానఞ్చాధిరోప్యైనం స్వర్లోకమనయద్ధరిః ॥ ౧౫.

కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: అప్పుడు ఆ రాజుపై పుష్పవృష్టి కురిసింది. విమానంలో ఎక్కించి, హరిదేవుడు అతన్ని స్వర్గానికి తీసుకెళ్లాడు.

అహఞ్చాన్యే చ యే తత్ర యాతనాభ్యః పరిచ్యుతాః । స్వకర్మఫలనిర్దిష్టం తతో జాత్యన్తరం గతాః ॥ ౧౫.

నేను కూడా, అక్కడ ఉన్న మరికొందరు కూడా, ఆ యాతనల నుండి విముక్తులై, మన మన కర్మఫలాన్ని బట్టి మరో జన్మను పొందాము.

ఏవమేతే సమాఖ్యాతా నరకా ద్విజసత్తమ । యేన యేన చ పాపేన యాం యాం యోనిముపైతి వై ॥ ౧౫.

ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! ఈ నరకాలను, ఏ పాపానికి ఏ జన్మ లభిస్తుందో నేను నీకు వివరంగా చెప్పాను.

తత్తత్సర్వం సమాఖ్యాతం యథా దృష్టం మయా పురా । పురానుభవజం జ్ఞానమవాప్యావితథం తవ । అతః పరం మహాభాగ కిమన్యత్కథయామి తే ॥ ౧౫.

నేను గతంలో చూచినదాన్ని నిస్సందేహంగా నీకు వివరించాను. ఇది నా అనుభవంతో వచ్చిన నిజమైన జ్ఞానం. ఓ భాగ్యవంతుడా! ఇక నీకు ఇంకేమి చెప్పగలను?

16(16) పితోవాచ కథితం మే త్వయా వత్స సంసారస్య వ్యవస్థితమ్ । స్వరూపమతిహేయస్య ఘటీయన్త్రవదవ్యయమ్॥౧౬.

తండ్రి పలికెను: బిడ్డా! నీవు ఈ సంసార స్వరూపాన్ని, అది ఎలా స్థిరంగా ఉందో, మనసును మాయలో పడేసేలా, నీటిగడియారంలా ఎప్పటికీ మారని విధంగా నాకు వివరించావు.

తదేవమేతదఖిలం మయావగతమీదృశమ్ । కిం మయా వద కర్తవ్యమేవస్మిన్ వ్యవస్థితే॥౧౬.

ఇలా నీవు చెప్పినట్లు నేను అన్నీ పూర్తిగా గ్రహించాను. ఇప్పుడు ఈ స్థితిలో నేను ఏం చేయాలో చెప్పు.

పుత్ర ఉవాచ యది మద్వచనం తాత శ్రద్దధాస్యవిశఙ్కితః । తత్ పరిత్యజ్య గార్హస్థ్యం వానప్రస్థపరో భవ॥౧౬.

కొడుకు పలికెను: నాన్నా! నా మాట నమ్మితే, గృహస్థాశ్రమాన్ని వదిలి, వానప్రస్థాశ్రమాన్ని స్వీకరించు.

తమనుష్ఠాయ విధివద్ విహాయాగ్నిపరిగ్రహమ్ । ఆత్మన్యాత్మానమాధయా నిర్ద్వన్ద్వో నిష్పరిగ్రహః॥౧౬.

అందుకు సంబంధించిన కర్మలు చేసి, అగ్నిపూజను వదిలి, మనస్సును మనసులో నిలిపి, ద్వంద్వాలు లేకుండా, స్వార్థాలు లేకుండా జీవించు.

ఏకాన్తరాశీ వశ్యాత్మా భవ భిక్షురతన్ద్రితః । తత్ర యోగాపరో భూత్వా బాహ్యస్పర్శవివర్జితః॥౧౬.

తక్కువ తినే వాడవై, మనస్సును నియంత్రించుకొని, అలసట లేకుండా భిక్షాటన చేస్తూ, బయట విషయాలకు దూరంగా యోగాభ్యాసంలో నిమగ్నుడవై ఉండు.

తతః ప్రాప్స్యతి తం యోగం దుః శసంయోగభేషజమ్ । ముక్తిహేతుమనౌపమ్యమనాఖ్యేయమసఙ్గినమ్ । యత్సంయోగాన్న తే యోగో భూయో భూతైర్భవిష్యతి॥౧౬.

అప్పుడు నీవు ఆ యోగాన్ని పొందుతావు. అది దుఃఖాన్ని పోగొట్టే ఔషధం, ముక్తికి కారణమైన, వర్ణించలేని, అసమానమైనది. ఆ యోగంతో మళ్లీ పంచభూతాలతో కలిసిపోవాల్సిన అవసరం ఉండదు.

పితోవాచ వత్స యోగం మమాచక్ష్వ ముక్తిహేతుమతః పరమ్ । యేన భూతైః పునర్భూతో నేదృగః ఖమవాప్నుయామ్॥౧౬.

తండ్రి పలికెను: బిడ్డా! ఆ ముక్తికి కారణమైన యోగాన్ని నాకు వివరంగా చెప్పు. దానివల్ల నేను మళ్లీ ఈ భౌతిక స్థితిలోకి రాకుండా ఉంటాను.

యత్రాసక్తిపరస్యాత్మా మమ సంసారబన్ధనైః । నైతి యోగమయోగోఽపి తం యోగమధునా వద॥౧౬.

ఏ యోగంలో, ఎంతగా ఆసక్తి ఉన్నా కూడా, ఆత్మకు సంసార బంధాలు ఉండవో, ఆ యోగాన్ని ఇప్పుడు నాకు వివరించు.

సంసారాదిత్యతాపార్తి-విప్లుష్యద్దేహమానసమ్ । బ్రహ్మజ్ఞానామ్బుశీతేన సిఞ్చ మాం వాక్యవారిణా॥౧౬.

ఈ సంసారపు తాపం వల్ల నా శరీరమూ మనసూ కాలిపోతున్నాయి. బ్రహ్మజ్ఞానమనే చల్లని నీటితో, నీ మాటలతో నన్ను స్నానంచేయించు.

అవిద్యాకృష్ణసర్పేణ దష్టం తద్విషపీడితమ్ । స్వవాక్యామృతపానేన మాం జీవయ పునర్మృతమ్॥౧౬.

అజ్ఞానం అనే నల్ల పాము కాటు వల్ల, దాని విషంతో బాధపడుతున్న నన్ను, నీ అమృతమైన మాటలతో మళ్లీ బ్రతికించు.

పుత్ర-దార-గృహ-క్షేత్ర-మమత్వనిగజడార్దితమ్ । మాం మోచయేష్టసద్భావ-విజ్ఞానోద్ఘాటనైస్త్వరన్॥౧౬.

కొడుకు, భార్య, ఇల్లు, పొలం అనే మమకారమనే ఏనుగు వల్ల మత్తులో ఉన్న నన్ను, నీవు నిజమైన జ్ఞానాన్ని తెలియజేసి త్వరగా విముక్తి కలిగించు.

పుత్ర ఉవాచ శృణు తాత ! యథా యోగో దత్తాత్రేయేణ ధీమతా । అలర్కాయ పురా ప్రోక్తః సమ్యక్ పృష్టేన విస్తరాత్॥౧౬.

కొడుకు పలికెను: నాన్నా! ధీరుడైన దత్తాత్రేయుడు ఆలర్కునికి యోగాన్ని ఎలా వివరించాడో, నీవు విను.

పితోవాచ దత్తాత్రేయః సుతః కస్య కథం వా యోగముక్తవాన్ । కశ్చాలర్కో మహాభాగో యో యౌగం పరిపృష్టవాన్॥౧౬.

తండ్రి పలికెను: దత్తాత్రేయుడు ఎవరి కుమారుడు? ఆయన యోగాన్ని ఎలా బోధించాడు? యోగాన్ని అడిగిన ఆ భాగ్యశాలి ఆలర్కుడు ఎవరు?