మార్కణ్డేయపురాణమ్

తస్మాద్ దురాత్మా బ్రహ్మద్విట్ ప్రాజ్ఞానామవరోపితః । మచ్ఛాపోపహతో మూఢః స బకత్వమవాప్స్యతి॥౯.

అందుకే ఆ దుష్టుడు, బ్రాహ్మణ ద్వేషి, జ్ఞానులు తక్కువగా చూసిన వాడు, నా శాపం వల్ల మూర్ఖుడై, బకపక్షిగా జన్మిస్తాడు.

పక్షిణ ఊచుః శ్రుత్వా శాపం మహాతేజా విశ్వామిత్రోఽపి కౌశికః । త్వమప్యాడిర్భవస్తేవతి ప్రతిశాపమయచ్ఛత॥౯.

పక్షులు ఇలా అన్నారు: "ఆ శాపాన్ని విని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న విష్వామిత్రుడు కూడా నిన్ను శపించాడు — 'నీవు కూడా ఆడిపక్షిగా అవుతావు' అని."

అన్యోఽన్యశాపాత్ తౌ ప్రాప్తౌ తిర్యక్త్వం పరమద్యుతీ । వశిష్ఠః స మహాతేజా విశ్వామిత్రశ్చ కౌశికః॥౯.

ఇలా పరస్పరం శాపాలు వేసుకున్న ఆ ఇద్దరు మహాతేజస్సులు — వశిష్ఠుడు, విష్వామిత్రుడు — జంతువుల రూపాన్ని పొందారు.

అన్యజాతిసమాయోగం గతావప్యమితౌజసౌ । యుయుధాతేఽతిసంరబ్ధౌ మహాబలపరాక్రమౌ॥౯.

వారు వేరే జన్మలు పొందినా, అపార శక్తి కలిగి, తీవ్రమైన కోపంతో, గొప్ప బలంతో పరాక్రమంతో యుద్ధం చేశారు.

యోజనానాం సహస్రే ద్వే ప్రమాణేనాడిరుచ్ఛ్రితః । యన్నవత్యధికం బ్రహ్మన్ ! సహస్రత్రితయం బకః॥౯.

బకపక్షి రెండు వేల యోజనాల ఎత్తులో ఉండగా, ఆడి మూడు వేల తొంభై యోజనాల ఎత్తులో ఉండేవాడు, ఓ బ్రాహ్మణా!

తౌ తు పక్షప్రహారాభ్యామన్యోన్యస్యోరువిక్రమౌ । ప్రహరన్తౌ భయం తీవ్రం ప్రజానాఞ్చక్రతుస్తదా॥౯.

ఆ ఇద్దరు బలవంతులు రెక్కలతో ఒకరిని ఒకరు గట్టిగా కొట్టి, అన్ని జీవులలో తీవ్రమైన భయాన్ని కలిగించారు.

విధూయ పక్షాణి బకో రక్తోద్వృత్తాక్షిరాహనత్ । ఆడిం సోఽప్యున్నతగ్రీవో బకం పద్భ్యామతాడయత్॥౯.

బకపక్షి తన రెక్కలు ఊపుతూ, కన్నులు రక్తంతో ఎర్రగా మారి కొట్టాడు. ఆడిపక్షి మెడ పైకి ఎత్తి, తన కాళ్లతో బకపక్షిని తన్నాడు.

తయోః పక్షానిలాపాస్తాః ప్రపేతుర్గిరయో భువి । గిరిప్రపాతాభిహతా చకమ్పే చ వసున్ధరా॥౯.

వారి రెక్కల గాలికి కొండలు నేలపై పడిపోయాయి. ఆ కొండలు పడటంతో భూమి కంపించింది.

క్ష్మా కమ్పమానా జలధీనుద్వృత్తామ్బూంశ్చకార చ । ననామ చైకపార్శ్వేన పాతాలగమనోన్ముఖీ॥౯.

భూమి కంపించడంతో సముద్రాలు ఉప్పొంగి నీళ్లు పైకి వచ్చాయి. భూమి ఒక వైపు వంగి, పాతాళానికి పడిపోవడానికి సిద్ధమయింది.

కేచిదిగరినిపాతేన కేచిదమ్భోధివారిణా । కేచిన్మహీసఞ్చలనాత్ ప్రయయుః ప్రాణినః క్షయమ్॥౯.

కొంతమంది కొండలు పడిపోవడంతో, మరికొందరు సముద్రపు నీళ్లతో, ఇంకొందరు భూమి కంపించడంతో ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

ఇతి సర్వం పరిత్రస్తం హాహాభూతమచేతనమ్ । జగదాసీత్ సుసమ్భ్రాన్తం పర్యస్తక్షితిమణ్డలమ్॥౯.

ఇలా అన్నీ భయంతో, చైతన్యం లేకుండా, అయోమయంగా మారిపోయాయి. జగత్తు అంతా కలవరపడి, భూమి తిరిగి పడిపోయింది.

హా వత్స ! హా కాన్త ! శిశో ! ప్రయాహ్యేషోఽస్మి సంస్థితః । హా ప్రియే ! కాన్త ! శైలోఽయం పతత్యాశు పలాయతామ్॥౯.

"అయ్యో బిడ్డా! అయ్యో ప్రియమైనవాడా! చిన్నవాడా, పారిపో, నేను మరణించబోతున్నాను! అయ్యో ప్రియమైనవాడా! ప్రియమైనవాడా! ఈ కొండ పడిపోతోంది — త్వరగా పారిపో!"

ఇత్యాకులీకృతే లోకే సంత్రాసవిముఖే తదా । సురైః పరివృతః సర్వైరాజగామ పితామహః॥౯.

ఇలా లోకమంతా కలవరపడి, భయంతో ఉన్నప్పుడు, అన్ని దేవతలతో కలిసి పితామహుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

ప్రత్యువాచ చ విశ్వేశాస్తావుభావతికోపితౌ । యుద్ధం వా విరమత్వేతల్లోకాః స్వాస్థ్యం వ్రజన్తు చ॥౯.

అతివేగంగా కోపంతో ఉన్న వారిద్దరినీ లోకాలయుడైన పరమేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ యుద్ధాన్ని ఆపండి. లోకాలు మళ్లీ శాంతిగా ఉండిపోవాలి."

శృణ్వన్తావపి తౌ వాక్యం బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । కోపామర్షసమావిష్టో యుయుధాతే న తస్థతుః॥౯.

బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన మాటలు విన్నా, ఆ ఇద్దరూ కోపంతో, అసహనంతో నిండిపోయి, యుద్ధాన్ని ఆపకుండా కొనసాగించారు.

తతః పితామహో దేవస్తం దృష్ట్వా లోకసంక్షయమ్ । తయోశ్చ హితమన్విచ్ఛన్ తిర్యగ్భావమపానుదత్॥౯.

అప్పుడు పితామహుడు అయిన దేవుడు, లోకాలు నాశనం అవుతున్నదాన్ని చూసి, వారిద్దరి మేలు కోరుతూ, వారి మధ్య ఉన్న విరోధాన్ని తొలగించాడు.

తతస్తౌ పూర్వదేహస్థౌ ప్రాహ దేవః ప్రజాపతిః । వ్యుదస్తే తామసే భావే వశిష్ఠ౦-కౌశికర్షభౌ॥౯.

తర్వాత ప్రజాపతి అయిన దేవుడు, వారిద్దరూ మునుపటి శరీరాల్లో ఉన్నట్టు చూసి ఇలా అన్నాడు: "వశిష్ఠ, కౌశికా! మీరు అంధకారపు స్థితి నుంచి బయటపడ్డారు."

జహి వత్స వశిష్ఠ త్వం త్వఞ్చ కౌశిక సత్తమ । తామసం భావమాశ్రిత్య ఈదృగ్యుద్ధం చికీర్షితమ్॥౯.

"వశిష్ఠా! నా బిడ్డా, నీవు కూడా, మహానుభావుడైన కౌశికా, నీవు కూడా, అంధకార ప్రభావంతో ఇలాంటి యుద్ధాన్ని చేయాలని ప్రయత్నించారు. ఇక ఆపండి."

రాజసూయవిపాకోఽయం హరిశ్చన్ద్రస్య భూపతేః । యువయోర్విగ్రహశ్చాయం పృథివీక్షయకారకః॥౯.

"ఈ కలహం హరిశ్చంద్ర మహారాజు చేసిన రాజసూయ యాగ ఫలితమే. మీ ఇద్దరి గొడవ వల్ల భూమి నాశనం అవుతోంది."

న చాపి కౌశికశ్రేష్ఠస్తస్య రాజ్ఞోఽపరధ్యతే । స్వర్గప్రాప్తికరో బ్రహ్మన్నపకారపదే స్థితః॥౯.

"కౌశికులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆ రాజు ఎలాంటి తప్పు చేయలేదు. ఆయన స్వర్గప్రాప్తికి కారణమైనవాడు, దోషంలో లేడు, బ్రాహ్మణా!"

తపో విఘ్నస్య కర్తారౌ కామక్రోధవశం గతౌ । పరిత్యజత భద్రం వో బ్రహ్మ హి ప్రచురం బలమ్॥౯.

"మీరు ఇద్దరూ కామక్రోధాలకు లోనై, తపస్సుకు అడ్డంగా మారారు. దయచేసి దీన్ని వదిలేయండి. బ్రహ్మశక్తి ఎంతో గొప్పది."

ఏవముక్తౌ తతస్తేన లజ్జితౌ తావుభావపి । క్షమయామాసతుః ప్రీత్యా పరిష్వజ్య పరస్పరమ్॥౯.

అలా ఆయన చెప్పిన తర్వాత, వారిద్దరూ సిగ్గుపడి, పరస్పరం క్షమించి, ప్రేమతో ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకున్నారు.

తతః సురైర్వన్ద్యమానో బ్రహ్మా లోకం నిజం యయౌ । వశిష్ఠోఽప్యాత్మనః స్థానం కౌశికోఽపి స్వామాశ్రయమ్॥౯.

తర్వాత దేవతలు వందనం చేయగా బ్రహ్మదేవుడు తన లోకానికి వెళ్లిపోయాడు. వశిష్ఠుడు తన స్థలానికి, కౌశికుడు తన ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.

ఏతదాడిబకం యుద్ధం హరిశ్చన్ద్రకథాం తథా । కథయిష్యన్తి యే మర్త్యాః సమ్యక్ శ్రోష్యన్తి చైవ యే॥౯.

ఈ ఆడిబకుల యుద్ధాన్ని, హరిశ్చంద్రుని కథను ఎవరు చదివినా, లేదా శ్రద్ధగా వినినా—

తేషాం పాపాపనోదన్తు శ్రుతం హ్యేవ కరిష్యతి । న చైవ విఘ్నకార్యాణి భవిష్యన్తి కదాచన॥౯.

వారికి ఇది పాపాలను తొలగిస్తుంది. వారి పనులకు ఎప్పుడూ అడ్డంకులు రావు.

పఞ్చదశోఽధ్యాయః యమకిఙ్కర ఉవాచ పతితాత్ప్రతిగృహ్యార్థం ఖరయోనిం వ్రజేద్ద్విజః । నరకాత్ప్రతిముక్తస్తు కృమిః పతితయాజకః ॥ ౧౫.

పదహారవ అధ్యాయం యమకింకరుడు ఇలా అన్నాడు: ఒక ద్విజుడు పతితుని నుండి దానం తీసుకుంటే, అతడు గాడిదగా పుడతాడు. నరకం నుంచి విడుదలైన పతితయాజకుడు కీటకంగా జన్మిస్తాడు.

ఉపాధ్యాయవ్యలీకన్తు కృత్వా శ్వా భవతి ద్విజః । తజ్జాయాం మనసావాఞ్ఛన్ తద్ద్రవ్యఞ్చాప్యసంశయమ్ ॥ ౧౫.

ఉపాధ్యాయునికి అపచారం చేసిన ద్విజుడు కుక్కగా పుడతాడు. ఉపాధ్యాయుని భార్యను లేదా ఆస్తిని మనసులో ఆశించినా, అతడికి ఇదే ఫలితం తప్పదు.

గర్దభో జాయతే జన్తుః పిత్రోశ్చాప్యవమానకః । మాతాపితరావాక్రుశ్య శారికా సమ్ప్రజాయతే ॥ ౧౫.

తల్లిదండ్రులను అవమానించినవాడు గాడిదగా పుడతాడు. తల్లిదండ్రులను దూషించినవాడు శారిక పక్షిగా జన్మిస్తాడు.

భ్రాతుః పత్న్యవమన్తా చ కపోతత్వం ప్రపద్యతే । తామేవ పీడయిత్వా తు కచ్ఛపత్వం ప్రపద్యతే ॥ ౧౫.

తమ్ముడి భార్యను అవమానించినవాడు పావురంగా పుడతాడు. ఆమెను బాధించినవాడు తాబేలు అవుతాడు.