మార్కణ్డేయపురాణమ్

విమానకోటిసమ్బద్ధం స్వర్గలోకాన్మహీతలమ్ । గత్వాయోధ్యాజనం ప్రాహ దివమారుహ్యతామితి॥౮.

ఆ తరువాత, విమానాలపై భూమిని విడిచి స్వర్గలోకాలకు వెళ్లి, అయోధ్య ప్రజలకు, 'మీరు స్వర్గానికి ఎక్కండి' అని చెప్పారు.

తదిన్ద్రస్య వచః శ్రుత్వా ప్రీత్యా తస్య చ భూపతేః । ఆనీయ రోహితాశ్చఞ్చ విశ్వామిత్రో మహాతపాః॥౮.

ఇంద్రుని మాటలు విని, ఆనందంతో, మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు రోహితాశ్వుని రాజుని వద్దకు తీసుకొచ్చాడు.

అయోధ్యాఖ్యే పురే రమ్యే సోఽభ్యసిఞ్చన్నృపాత్మజమ్ । దేవైశ్చ మునిభిః సిద్ధైరభిషిచ్య నరాధిపమ్॥౮.

అందమైన అయోధ్య అనే నగరంలో, దేవతలు, మునులు, సిద్ధులతో కలిసి రాజకుమారుని రాజుగా అభిషేకించారు.

రాజ్ఞా సహ తదా సర్వే హృష్టపుష్టసుహృజ్జనాః । సపుత్రభృత్యదారాస్తే దివమారురుహుర్జనాః॥౮.

ఆ సమయంలో, రాజుతో పాటు, సంతోషంగా, సంపన్నంగా, స్నేహితులు, పిల్లలు, సేవకులు, భార్యలతో కూడిన ప్రజలు స్వర్గానికి ఎక్కారు.

పదే పదే విమానాత్ తే విమానమగమన్ నరాః । తదా సమ్భూతహర్షోఽసౌ హరిశ్చన్ద్రశ్చ పార్థివః॥౮.

ప్రతి అడుగునా, ఒక విమానం నుంచి మరొక విమానానికి ప్రజలు ఎక్కుతూ వెళ్లారు; అప్పుడే గొప్ప ఆనందం కలిగింది, హరిశ్చంద్రుడు కూడా అలాగే వెళ్లాడు.

సమ్ప్రాప్య భూతిమతులాం విమానైః స మహీపతిః । ఆసాఞ్చక్రే పురాకారే వప్రప్రాకారసంవృతే॥౮.

విమానాల ద్వారా అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన ఆ మహారాజు, గోడలు, ప్రాకారాలతో చుట్టుముట్టిన నగరంలో నివాసాలను ఏర్పరిచాడు.

తతస్తస్యర్ధిమాలోక్య శ్లోకం తత్రోశనా జగౌ । దైత్యాచార్యో మహాభాగః సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వవిత్॥౮.

ఆయన ఐశ్వర్యాన్ని చూచి, దైత్యాచార్యుడైన మహాభాగుడు, అన్ని శాస్త్రార్థాలను తెలిసిన ఉశనుడు అక్కడ ఈ శ్లోకాన్ని పలికాడు.

; శుక్ర ఉవాచ హరిశ్చన్ద్రసమో రాజా న భూతో న భవిష్యతి । యః శృణోతి స్వదుః ఖార్తః స సుఖం మహదాప్నుయాత్॥౮.

శుక్రుడు పలికాడు: హరిశ్చంద్రుడితో సమానమైన రాజు గతంలో ఎప్పుడూ లేడు, భవిష్యత్తులో కూడా ఉండడు. ఎవరు తమ బాధతో ఈ కథను వినితే వారు గొప్ప సుఖాన్ని పొందుతారు.

స్వర్గార్థోప్రాప్నుయాత్ స్వర్గం పుత్రార్థో పుత్రమాప్నుయాత్ । భార్యార్థో ప్రాప్నుయాద్భార్యాం రాజ్యార్థో రాజ్యమాప్నుయాత్॥౮.

ఎవరైనా స్వర్గాన్ని కోరితే స్వర్గం లభిస్తుంది; కొడుకును కోరితే కొడుకు లభిస్తాడు; భార్యను కోరితే భార్య లభిస్తుంది; రాజ్యాన్ని కోరితే రాజ్యం లభిస్తుంది.

అహో తితిక్షామాహాత్మ్యమహో దానఫలం మహత్ । యదాగతో హరిశ్చన్ద్రః పురీఞ్చేన్ద్రత్వమాప్తవాన్॥౮.

అయ్యో, సహనానికి మహిమ ఎంత గొప్పది! దానానికి ఫలం ఎంత గొప్పది! హరిశ్చంద్రుడు ఇక్కడికి వచ్చి, ఇంద్రుని నగరాన్ని పాలించగలిగాడు.

; పక్షిణ ఊచుః ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం హరిశ్చన్ద్రవిచేష్టితమ్ । అతః పరం కథాశేషః శ్రూయతాం మునిసత్తమ॥౮.

పక్షులు పలికినవి: హరిశ్చంద్రుని కార్యాలన్నీ నీకు వివరించాం. ఇప్పుడు మునిశ్రేష్ఠా, మిగిలిన కథను విను.

విపాకో రాజసూయస్య పృథివీక్షయకారణమ్ । తద్విపాకనిమిత్తఞ్చ యుద్ధమాడిబకం మహత్॥౮.

రాజసూయ ఫలితంగా భూమి నాశనం కావడానికి కారణం, అలాగే ఆడిబక యుద్ధం అనే మహాసంగ్రామం — ఇవన్నీ ఫలితాలుగా వినవచ్చు.

పక్షిణ ఊచుః రాజ్యచ్యుతే హరిశ్చన్ద్రే గతే చ త్రిదశాలయమ్ । నిశ్చక్రామ మహాతేజా జలవాసాత్ పురోహితః॥౯.

పక్షులు పలికినవి: హరిశ్చంద్రుడు రాజ్యం కోల్పోయి దేవతల లోకానికి వెళ్లినప్పుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న పురోహితుడు నీటిలోని నివాసం నుంచి బయటికొచ్చాడు.

వశిష్ఠో ద్వాదశాబ్దాన్తే గఙ్గాపర్యుషితో మునిః । శుశ్రావ చ సమస్తన్తు విశ్వామిత్రవిచేష్టితమ్॥౯.

వశిష్ఠుడు, పన్నెండు సంవత్సరాలు గంగా తీరంలో నివసించిన ముని, విశ్వామిత్రుడు చేసిన కార్యాలన్నీ విన్నాడు.

హరిశ్చన్ద్రస్య నాశఞ్చ రాజ్ఞశ్చోదారకర్మణః । చణ్డాలసమ్ప్రయోగఞ్చ భార్యాతనయవిక్రయమ్॥౯.

హరిశ్చంద్రుడు నాశనం కావడం, ఆ ఉదారుడైన రాజు చేసిన పనులు, చండాలులతో మిళితమవడం, భార్య, కుమారుడిని అమ్మడం అన్నీ విన్నాడు.

స శ్రుత్వా సుమాహభాగః ప్రీతిమానవనీపతౌ । చకార కోపం తేజస్వీ విశ్వామిత్రమృషిం ప్రతి॥౯.

ఇలా విన్న రాజు ఎంతో సంతోషించాడు. కానీ తేజస్సుతో కూడిన వశిష్ఠుడు విష్వామిత్రునిపై కోపంతో మండి పడ్డాడు.

వశిష్ఠ ఉవాచ మమ పుత్రశతం తేన విశ్వామిత్రేణ ఘాతితమ్ । తత్రాపి నాభవత్ క్రోధస్తాదృశో యాదృశోఽద్య మే॥౯.

వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: "విష్వామిత్రుడు నా వంద మంది కుమారులను చంపాడు. అప్పుడూ నాకు ఇంతటి కోపం రాలేదు. కానీ ఇప్పుడు నా కోపం అంతకంటే ఎక్కువగా ఉంది."

శ్రుత్వా నరాధిపమిమం స్వరాజ్యాదవరోపితమ్ । మహాత్మానం మహాభాగం దేవబ్రాహ్మణపూజకమ్॥౯.

ఈ మహాత్ముడు, మహాభాగుడు, దేవతలు బ్రాహ్మణులను భక్తితో పూజించే రాజు తన సింహాసనం కోల్పోయాడని విన్నప్పుడు,

యస్మాత్ స సత్యవాక్ శాన్తః శత్రావపి విమత్సరః । అనాగాశ్చైవ ధర్మాత్మా అప్రమత్తో మదాశ్రయః॥౯.

ఎందుకంటే అతడు సత్యవంతుడు, శాంత స్వభావుడు, శత్రువుల పట్ల కూడా అసూయ లేని వాడు, పాపం లేని వాడు, ధర్మాన్ని పాటించే వాడు, అప్రమత్తుడూ, ఆత్మ నియంత్రణ కలిగినవాడు.

సపత్నీభృత్యపుత్రస్తు ప్రాపితోఽన్త్యాం దశాం నృపః । స రాజ్యాచ్చ్యావితోఽనేన బహుశశ్చ ఖిలీకృతః॥౯.

ఆ రాజు తన భార్యలు, సేవకులు, కుమారులతో కలిసి అతి దారుణ స్థితికి చేరాడు. ఆ వ్యక్తి చేత రాజ్యం నుండి తీసివేయబడి, ఎన్నోసార్లు అవమానించబడ్డాడు.

తస్మాద్ దురాత్మా బ్రహ్మద్విట్ ప్రాజ్ఞానామవరోపితః । మచ్ఛాపోపహతో మూఢః స బకత్వమవాప్స్యతి॥౯.

అందుకే ఆ దుష్టుడు, బ్రాహ్మణ ద్వేషి, జ్ఞానులు తక్కువగా చూసిన వాడు, నా శాపం వల్ల మూర్ఖుడై, బకపక్షిగా జన్మిస్తాడు.

పక్షిణ ఊచుః శ్రుత్వా శాపం మహాతేజా విశ్వామిత్రోఽపి కౌశికః । త్వమప్యాడిర్భవస్తేవతి ప్రతిశాపమయచ్ఛత॥౯.

పక్షులు ఇలా అన్నారు: "ఆ శాపాన్ని విని, మహాతేజస్సుతో ఉన్న విష్వామిత్రుడు కూడా నిన్ను శపించాడు — 'నీవు కూడా ఆడిపక్షిగా అవుతావు' అని."

అన్యోఽన్యశాపాత్ తౌ ప్రాప్తౌ తిర్యక్త్వం పరమద్యుతీ । వశిష్ఠః స మహాతేజా విశ్వామిత్రశ్చ కౌశికః॥౯.

ఇలా పరస్పరం శాపాలు వేసుకున్న ఆ ఇద్దరు మహాతేజస్సులు — వశిష్ఠుడు, విష్వామిత్రుడు — జంతువుల రూపాన్ని పొందారు.

అన్యజాతిసమాయోగం గతావప్యమితౌజసౌ । యుయుధాతేఽతిసంరబ్ధౌ మహాబలపరాక్రమౌ॥౯.

వారు వేరే జన్మలు పొందినా, అపార శక్తి కలిగి, తీవ్రమైన కోపంతో, గొప్ప బలంతో పరాక్రమంతో యుద్ధం చేశారు.

యోజనానాం సహస్రే ద్వే ప్రమాణేనాడిరుచ్ఛ్రితః । యన్నవత్యధికం బ్రహ్మన్ ! సహస్రత్రితయం బకః॥౯.

బకపక్షి రెండు వేల యోజనాల ఎత్తులో ఉండగా, ఆడి మూడు వేల తొంభై యోజనాల ఎత్తులో ఉండేవాడు, ఓ బ్రాహ్మణా!

తౌ తు పక్షప్రహారాభ్యామన్యోన్యస్యోరువిక్రమౌ । ప్రహరన్తౌ భయం తీవ్రం ప్రజానాఞ్చక్రతుస్తదా॥౯.

ఆ ఇద్దరు బలవంతులు రెక్కలతో ఒకరిని ఒకరు గట్టిగా కొట్టి, అన్ని జీవులలో తీవ్రమైన భయాన్ని కలిగించారు.

విధూయ పక్షాణి బకో రక్తోద్వృత్తాక్షిరాహనత్ । ఆడిం సోఽప్యున్నతగ్రీవో బకం పద్భ్యామతాడయత్॥౯.

బకపక్షి తన రెక్కలు ఊపుతూ, కన్నులు రక్తంతో ఎర్రగా మారి కొట్టాడు. ఆడిపక్షి మెడ పైకి ఎత్తి, తన కాళ్లతో బకపక్షిని తన్నాడు.

తయోః పక్షానిలాపాస్తాః ప్రపేతుర్గిరయో భువి । గిరిప్రపాతాభిహతా చకమ్పే చ వసున్ధరా॥౯.

వారి రెక్కల గాలికి కొండలు నేలపై పడిపోయాయి. ఆ కొండలు పడటంతో భూమి కంపించింది.

క్ష్మా కమ్పమానా జలధీనుద్వృత్తామ్బూంశ్చకార చ । ననామ చైకపార్శ్వేన పాతాలగమనోన్ముఖీ॥౯.

భూమి కంపించడంతో సముద్రాలు ఉప్పొంగి నీళ్లు పైకి వచ్చాయి. భూమి ఒక వైపు వంగి, పాతాళానికి పడిపోవడానికి సిద్ధమయింది.