మార్కణ్డేయపురాణమ్

మచ్ఛోకమగ్నమనసః కోశలానగరే జనాః । తిష్ఠన్తి తానపోహ్యాద్య కథం యాస్యామ్యహం దివమ్॥౮.

కోశల నగరంలో నా వల్ల దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ప్రజలు ఉన్నారు. వారిని వదిలి నేను ఈ రోజు ఎలా స్వర్గానికి వెళ్ళగలను?

బ్రహ్మహత్యా గురోర్ఘాతో గోవధః స్త్రీవధస్తథా । తుల్యమేభిర్మహాపాపం భక్తత్యాగేఽప్యుదాహృతమ్॥౮.

బ్రాహ్మణ హత్య, గురువు హత్య, ఆవు లేదా స్త్రీ హత్య ఎంత పాపమో, భక్తుణ్ణి వదిలిపెట్టడం కూడా అంతే మహాపాపంగా చెప్పబడింది.

భజన్తం భక్తమత్యాజ్యమదుష్టం త్యజతః సుఖమ్ । నేహ నాముత్ర పశ్యామి తస్మాచ్ఛక్ర ! దివం వ్రజ॥౮.

భక్తుడిని, అదీ నిష్కపటుడిని వదిలిపెట్టడం వల్ల ఈ లోకంలోనైనా, పరలోకంలోనైనా శుభం ఉండదని నేను భావించను. అందుకే, ఇంద్రా! నీవు స్వర్గానికి వెళ్ళు, నేను కాదు.

యది తే సహితాః స్వర్గం మయా యాన్తి సురేశ్వర । తతోఽహమపి యాస్యామి నరకం వాపి తైః సహ॥౮.

ఓ దేవేంద్రా! వారు నాతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్ళగలిగితే, నేనూ వెళ్తాను. లేకపోతే, వారితో కలిసి నరకానికైనా వెళ్తాను.

; ఇన్ద్ర ఉవాచ బహూని పుణ్యపాపాని తేషాం భిన్నాని వై పృథక్ । కథం సఙ్ఘాతభోగ్యం త్వం భూయః స్వర్గమవాప్స్యసి॥౮.

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "వారి పుణ్యపాపాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి. అందరూ కలసి ఎలా మళ్లీ స్వర్గాన్ని పొందగలరు?"

; హరిశ్చన్ద్ర ఉవాచ శక్ర భుఙ్క్తే నృపో రాజ్యం ప్రభావేణ కుటుమ్బినామ్ । యజతే చ మహాయజ్ఞైః కర్మ పౌర్తం కరోతి చ॥౮.

హరిశ్చంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "శక్రా! రాజు తన ప్రజల బలంతోనే రాజ్యాన్ని అనుభవిస్తాడు, మహాయజ్ఞాలు చేస్తాడు, దానధర్మాలు నిర్వహిస్తాడు."

తచ్చ తేషాం ప్రభావేణ మయా సర్వమనుష్ఠితమ్ । ఉపకర్తౄన్ న సన్త్యక్ష్యే తానహం స్వర్గలిప్సయా॥౮.

ఇది అన్నీ వారి సహాయంతోనే నేను సాధించాను. స్వర్గం కోసమని నా ఉపకారులను వదిలిపెట్టను.

తస్మాద్యన్మమ దేవేశ కిఞ్చిదస్తి సుచేష్టితమ్ । దత్తమిష్టమథో జప్తం సామాన్యం తైస్తదస్తు నః॥౮.

అందుచేత, దేవతలకధిపతి, నేను చేసిన మంచి పనులు — దానం, యజ్ఞం, జపం, లేదా సాధారణంగా చేసిన ఏదైనా — అవన్నీ మాకు కలగాలని కోరుతున్నాను.

బహుకాలోపభోగ్యం హి ఫలం యన్మమ కర్మణః । తదస్తు దినమప్యేకం తైః సమం త్వత్ప్రసాదతః॥౮.

నా కర్మఫలితాలు ఎన్నో యుగాలపాటు అనుభవించదగినవైనా, నీ కృపతో అవన్నీ ఒక్క రోజులోనే మాకు లభించాలి.

; పక్షిణ ఊచుః ఏవం భవిష్యతీత్యుక్త్వా శక్రస్త్రిభువనేశ్వరః । ప్రసన్నచేతా ధర్మశ్చ విశ్వామిత్రశ్చ గాధిజః॥౮.

పక్షులు పలికినవి: 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, మూడు లోకాలకు అధిపతి అయిన ఇంద్రుడు, ధర్ముడు, గాధిపుత్రుడు అయిన విశ్వామిత్రుడు హర్షంతో తృప్తిగా మారారు.

విమానకోటిసమ్బద్ధం స్వర్గలోకాన్మహీతలమ్ । గత్వాయోధ్యాజనం ప్రాహ దివమారుహ్యతామితి॥౮.

ఆ తరువాత, విమానాలపై భూమిని విడిచి స్వర్గలోకాలకు వెళ్లి, అయోధ్య ప్రజలకు, 'మీరు స్వర్గానికి ఎక్కండి' అని చెప్పారు.

తదిన్ద్రస్య వచః శ్రుత్వా ప్రీత్యా తస్య చ భూపతేః । ఆనీయ రోహితాశ్చఞ్చ విశ్వామిత్రో మహాతపాః॥౮.

ఇంద్రుని మాటలు విని, ఆనందంతో, మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు రోహితాశ్వుని రాజుని వద్దకు తీసుకొచ్చాడు.

అయోధ్యాఖ్యే పురే రమ్యే సోఽభ్యసిఞ్చన్నృపాత్మజమ్ । దేవైశ్చ మునిభిః సిద్ధైరభిషిచ్య నరాధిపమ్॥౮.

అందమైన అయోధ్య అనే నగరంలో, దేవతలు, మునులు, సిద్ధులతో కలిసి రాజకుమారుని రాజుగా అభిషేకించారు.

రాజ్ఞా సహ తదా సర్వే హృష్టపుష్టసుహృజ్జనాః । సపుత్రభృత్యదారాస్తే దివమారురుహుర్జనాః॥౮.

ఆ సమయంలో, రాజుతో పాటు, సంతోషంగా, సంపన్నంగా, స్నేహితులు, పిల్లలు, సేవకులు, భార్యలతో కూడిన ప్రజలు స్వర్గానికి ఎక్కారు.

పదే పదే విమానాత్ తే విమానమగమన్ నరాః । తదా సమ్భూతహర్షోఽసౌ హరిశ్చన్ద్రశ్చ పార్థివః॥౮.

ప్రతి అడుగునా, ఒక విమానం నుంచి మరొక విమానానికి ప్రజలు ఎక్కుతూ వెళ్లారు; అప్పుడే గొప్ప ఆనందం కలిగింది, హరిశ్చంద్రుడు కూడా అలాగే వెళ్లాడు.

సమ్ప్రాప్య భూతిమతులాం విమానైః స మహీపతిః । ఆసాఞ్చక్రే పురాకారే వప్రప్రాకారసంవృతే॥౮.

విమానాల ద్వారా అపూర్వమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన ఆ మహారాజు, గోడలు, ప్రాకారాలతో చుట్టుముట్టిన నగరంలో నివాసాలను ఏర్పరిచాడు.

తతస్తస్యర్ధిమాలోక్య శ్లోకం తత్రోశనా జగౌ । దైత్యాచార్యో మహాభాగః సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వవిత్॥౮.

ఆయన ఐశ్వర్యాన్ని చూచి, దైత్యాచార్యుడైన మహాభాగుడు, అన్ని శాస్త్రార్థాలను తెలిసిన ఉశనుడు అక్కడ ఈ శ్లోకాన్ని పలికాడు.

; శుక్ర ఉవాచ హరిశ్చన్ద్రసమో రాజా న భూతో న భవిష్యతి । యః శృణోతి స్వదుః ఖార్తః స సుఖం మహదాప్నుయాత్॥౮.

శుక్రుడు పలికాడు: హరిశ్చంద్రుడితో సమానమైన రాజు గతంలో ఎప్పుడూ లేడు, భవిష్యత్తులో కూడా ఉండడు. ఎవరు తమ బాధతో ఈ కథను వినితే వారు గొప్ప సుఖాన్ని పొందుతారు.

స్వర్గార్థోప్రాప్నుయాత్ స్వర్గం పుత్రార్థో పుత్రమాప్నుయాత్ । భార్యార్థో ప్రాప్నుయాద్భార్యాం రాజ్యార్థో రాజ్యమాప్నుయాత్॥౮.

ఎవరైనా స్వర్గాన్ని కోరితే స్వర్గం లభిస్తుంది; కొడుకును కోరితే కొడుకు లభిస్తాడు; భార్యను కోరితే భార్య లభిస్తుంది; రాజ్యాన్ని కోరితే రాజ్యం లభిస్తుంది.

అహో తితిక్షామాహాత్మ్యమహో దానఫలం మహత్ । యదాగతో హరిశ్చన్ద్రః పురీఞ్చేన్ద్రత్వమాప్తవాన్॥౮.

అయ్యో, సహనానికి మహిమ ఎంత గొప్పది! దానానికి ఫలం ఎంత గొప్పది! హరిశ్చంద్రుడు ఇక్కడికి వచ్చి, ఇంద్రుని నగరాన్ని పాలించగలిగాడు.

; పక్షిణ ఊచుః ఏతత్ తే సర్వమాఖ్యాతం హరిశ్చన్ద్రవిచేష్టితమ్ । అతః పరం కథాశేషః శ్రూయతాం మునిసత్తమ॥౮.

పక్షులు పలికినవి: హరిశ్చంద్రుని కార్యాలన్నీ నీకు వివరించాం. ఇప్పుడు మునిశ్రేష్ఠా, మిగిలిన కథను విను.

విపాకో రాజసూయస్య పృథివీక్షయకారణమ్ । తద్విపాకనిమిత్తఞ్చ యుద్ధమాడిబకం మహత్॥౮.

రాజసూయ ఫలితంగా భూమి నాశనం కావడానికి కారణం, అలాగే ఆడిబక యుద్ధం అనే మహాసంగ్రామం — ఇవన్నీ ఫలితాలుగా వినవచ్చు.

పక్షిణ ఊచుః రాజ్యచ్యుతే హరిశ్చన్ద్రే గతే చ త్రిదశాలయమ్ । నిశ్చక్రామ మహాతేజా జలవాసాత్ పురోహితః॥౯.

పక్షులు పలికినవి: హరిశ్చంద్రుడు రాజ్యం కోల్పోయి దేవతల లోకానికి వెళ్లినప్పుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న పురోహితుడు నీటిలోని నివాసం నుంచి బయటికొచ్చాడు.

వశిష్ఠో ద్వాదశాబ్దాన్తే గఙ్గాపర్యుషితో మునిః । శుశ్రావ చ సమస్తన్తు విశ్వామిత్రవిచేష్టితమ్॥౯.

వశిష్ఠుడు, పన్నెండు సంవత్సరాలు గంగా తీరంలో నివసించిన ముని, విశ్వామిత్రుడు చేసిన కార్యాలన్నీ విన్నాడు.

హరిశ్చన్ద్రస్య నాశఞ్చ రాజ్ఞశ్చోదారకర్మణః । చణ్డాలసమ్ప్రయోగఞ్చ భార్యాతనయవిక్రయమ్॥౯.

హరిశ్చంద్రుడు నాశనం కావడం, ఆ ఉదారుడైన రాజు చేసిన పనులు, చండాలులతో మిళితమవడం, భార్య, కుమారుడిని అమ్మడం అన్నీ విన్నాడు.

స శ్రుత్వా సుమాహభాగః ప్రీతిమానవనీపతౌ । చకార కోపం తేజస్వీ విశ్వామిత్రమృషిం ప్రతి॥౯.

ఇలా విన్న రాజు ఎంతో సంతోషించాడు. కానీ తేజస్సుతో కూడిన వశిష్ఠుడు విష్వామిత్రునిపై కోపంతో మండి పడ్డాడు.

వశిష్ఠ ఉవాచ మమ పుత్రశతం తేన విశ్వామిత్రేణ ఘాతితమ్ । తత్రాపి నాభవత్ క్రోధస్తాదృశో యాదృశోఽద్య మే॥౯.

వశిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: "విష్వామిత్రుడు నా వంద మంది కుమారులను చంపాడు. అప్పుడూ నాకు ఇంతటి కోపం రాలేదు. కానీ ఇప్పుడు నా కోపం అంతకంటే ఎక్కువగా ఉంది."

శ్రుత్వా నరాధిపమిమం స్వరాజ్యాదవరోపితమ్ । మహాత్మానం మహాభాగం దేవబ్రాహ్మణపూజకమ్॥౯.

ఈ మహాత్ముడు, మహాభాగుడు, దేవతలు బ్రాహ్మణులను భక్తితో పూజించే రాజు తన సింహాసనం కోల్పోయాడని విన్నప్పుడు,

యస్మాత్ స సత్యవాక్ శాన్తః శత్రావపి విమత్సరః । అనాగాశ్చైవ ధర్మాత్మా అప్రమత్తో మదాశ్రయః॥౯.

ఎందుకంటే అతడు సత్యవంతుడు, శాంత స్వభావుడు, శత్రువుల పట్ల కూడా అసూయ లేని వాడు, పాపం లేని వాడు, ధర్మాన్ని పాటించే వాడు, అప్రమత్తుడూ, ఆత్మ నియంత్రణ కలిగినవాడు.