మార్కణ్డేయపురాణమ్

శ్మశానాభ్యాసయోగేన దైవస్య బలవత్తయా । అన్యదేహేన దత్త్వా తు గురవే గురుదక్షిణామ్॥౮.

శ్మశానంలో ఎక్కువ కాలం ఉండటం వల్ల, దైవబలంతో, రాజు ఇంకొక శరీరంలో గురువుకి గురుదక్షిణ ఇచ్చాడు.

తదా ద్వాదశ వర్షాణి దుః ఖదానాత్తు నిష్కృతిః । ఆత్మానం స దదర్శాథ పుక్కసీగర్భసమ్భవమ్॥౮.

పన్నెండు సంవత్సరాలు తీవ్ర బాధలు అనుభవించిన తరువాత, అతడు ఆ బాధల నుండి విముక్తి పొందాడు. అప్పుడతడు తాను ఒక తక్కువ జాతి మహిళ గర్భంలో పుట్టినవాడినని గ్రహించాడు.

తత్రస్థశ్చాప్యసౌ రాజా సోఽచిన్తయదిదం తదా । ఇతో నిష్క్రాన్తమాత్రో హి దానధర్మం కరోమ్యహమ్॥౮.

అక్కడ ఉన్నప్పుడు ఆ రాజు తనలో తానే ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఇక్కడినుండి బయటపడిన వెంటనే నేను దానం చేయాలి, ధర్మమార్గంలో నడవాలి' అని.

అనన్తరం స జాతస్తు తదా పుక్కసబాలకః । శ్మశానమృతసంస్కార-కరణేషు సదోద్యతః॥౮.

తర్వాత వెంటనే ఆ పుక్కస బాలుడు పుట్టినప్పటి నుండి శ్మశానంలో మృతుల అంత్యక్రియలు చేయడంలో ఎప్పుడూ నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.

ప్రాప్తే తు సప్తమే వర్షే శ్మశానేఽథ మృతో ద్విజః । ఆనీతో బన్ధుభిర్దృష్టస్తేన తత్రాధనో గుణీ॥౮.

ఏడవ సంవత్సరానికి వచ్చేసరికి, శ్మశానంలో ఒక ద్విజుడు మరణించాడు. అతడిని బంధువులు అక్కడికి తీసుకువచ్చారు. ఆ పేద కానీ మంచితనమున్న బాలుడు అతడిని చూశాడు.

మూల్యార్థినా తు తేనాపి పరిభూతాస్తు బ్రాహ్మణాః । ఊచుస్తే బ్రాహ్మణాస్తత్ర విశ్వామిత్రస్య చేష్టితమ్॥౮.

అతడు పారితోషికం అడిగినందుకు అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులు అవమానాన్ని అనుభవించారు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు అక్కడ విశ్వామిత్రుడు చేసిన పనిని చెప్పుకున్నారు.

పాపిష్ఠమశుభం కర్మ కురు త్వం పాపకారక । హరిశ్చన్ద్రః పురా రాజా విశ్వామిత్రేణ పుక్కసః॥౮.

'పాపమయమైన, అశుభమైన పని చేయి, నీవు పాపకారుడివి! పూర్వం హరిశ్చంద్రుడు రాజుగా ఉండగా విశ్వామిత్రుడు అతన్ని పుక్కసుడిగా మార్చాడు.' అని అన్నారు.

కృతః పుణ్యవినాశేన బ్రాహ్మణస్వాపనాశనాత్ । యదా న క్షమతే తేషాం తైః స శప్తో రుషా తదా॥౮.

'పుణ్యాన్ని కోల్పోయి, బ్రాహ్మణుల ఆస్తిని తీసుకున్నందువల్ల అతను అలా అయ్యాడు. వారి మాటలను భరించలేకపోయినప్పుడు, వారు కోపంతో అతనిని శపించారు.' అని చెప్పారు.

గచ్ఛ త్వం నరకం ఘోరమధునైవ నరాధమ । ఇత్యుక్తమాత్రే వచనే స్వప్నస్థః స నృపస్తదా॥౮.

'ఇప్పుడే నీవు ఘోరమైన నరకానికి పో, దుష్టుడా!' అని వారు చెప్పగానే, ఆ రాజు కలలో ఉన్నట్టుగా అయిపోయాడు.

అపశ్యద్యమదూతాన్ వై పాశహస్తాన్ భయావహాన్ । తైః సంగృహీతమాత్మానం నీయమానం తదా బలాత్॥౮.

అతడు భయంకరమైన యమదూతలను, చేతుల్లో కట్టులు పట్టుకుని ఉన్న వారిని చూశాడు. వారు అతడిని పట్టుకుని బలవంతంగా లాక్కెళ్లడాన్ని చూశాడు.

పశ్యతి స్మ భృశం ఖిన్నో హా మాతః పితరద్య మే । ఏవంవాదీ స నరకే తైలద్రోణ్యాం నిపాతితః॥౮.

తీవ్రంగా బాధపడుతూ, 'అయ్యో అమ్మా, నాన్నా, నేడు!' అని విలపించాడు. అలా అంటూనే అతడిని నరకంలో, మరిగిన నూనెతో నిండిన పెద్ద పాత్రలో పడేశారు.

క్రకచైః పాట్యమానస్తు క్షురధారాభిరప్యధః । అన్ధే తమసి దుః ఖార్తః పూయశోణితభోజనః॥౮.

అతడిని రాళ్లతో, పదునైన కత్తులతో కోసారు. అంధకారంలో బాధపడుతూ, పుయి, రక్తం తినాల్సి వచ్చింది.

సప్తవర్షం మృతాత్మానం పుక్కసత్వే దదర్శ హ । దినం దినన్తు నరకే దహ్యతే పచ్యతేఽన్యతః॥౮.

ఏడు సంవత్సరాలు మృతుడిగా, పుక్కసుడిగా తాను ఉన్నట్టు చూశాడు. ప్రతి రోజూ నరకంలో కాల్చబడ్డాడు, ఇంకొక్కడా ఉడికించబడ్డాడు.

ఖిద్యతే క్షోభ్యతేఽన్యత్ర మార్యతే పాట్యతేఽన్యతః । క్షార్యతే దీప్యతేఽన్యత్ర శీతవాతాహతోఽన్యతః॥౮.

ఇంకొక్కడా అతడిని బాధించారు, కలవరపరిచారు, చంపారు, కోసారు. మరొక్కడా తుడిచారు, కాల్చారు, ఇంకొక్కడా చలివాతానికి గురయ్యాడు.

ఏవం దినం వర్షశత-ప్రమాణం నరకేఽభవత్ । తథా వర్షశతం తత్ర శ్రీవితం నరకే భటైః॥౮.

ఇలా నరకంలో వంద సంవత్సరాలు రోజూ రోజూ గడిపాడు. అక్కడ నరకపురుషులు వంద సంవత్సరాలు అతడిని బాధించారు.

తతో నిపాతితో భూమౌ విష్ఠాశీ శ్వా వ్యజాయత । వాన్తాశీ శీతదగ్ధశ్చ మాసమాత్రే మృతోఽపి సః॥౮.

తర్వాత అతడిని భూమిపై పడేసి, మలాన్ని తినే కుక్కగా పుట్టించాడు. వాంతి తింటూ, చలివల్ల కాలిపోతూ, నెల రోజుల్లోనే మరణించాడు.

అథాపశ్యత్ ఖరం దేహం హస్తినం వానరం పశుమ్ । ఛాగం విడాలం కఙ్కఞ్చ గామవిం పక్షిణం కృమిమ్॥౮.

తర్వాత తాను గాడిద, ఏనుగు, కోతి, జంతువు, మేక, పిల్లి, నెమలి, ఆవు, పక్షి, పురుగు లాంటి రూపాలలో పుట్టినట్టు చూశాడు.

మత్స్యం కూర్మం వరాహఞ్చ శ్వావిధం కుక్కుటం శుకమ్ । శారికాం స్థావరాంశ్చైవ సర్పమన్యాంశ్వ దేహినః॥౮.

తరువాత చేప, తాబేలు, పంది, వేట కుక్క, కోడి, గిల్లి, మైన, మొక్కలు, పాము, ఇంకా ఇతర జంతువుల రూపాల్లోనూ పుట్టినట్టు చూశాడు.

దివసే దివసే జన్మ ప్రాణినః ప్రాణినస్తదా । అపశ్యద్ దుః ఖసన్తప్తో దినం వర్షశతం తథా॥౮.

ప్రతి రోజూ తాను వివిధ జంతువులుగా పుట్టినట్టు చూశాడు. బాధతో బాధపడుతూ, ఇలా వంద సంవత్సరాలు రోజూ రోజూ అనుభవించాడు.

ఏవం వర్షశతం పూర్ణం గతం తత్ర కుయోనిషు । అపశ్యచ్చ కదాచిత్ స రాజా తత్ స్వకులోద్భవమ్॥౮.

అలా ఆ రాజు చెడు జన్మల్లో వంద సంవత్సరాలు గడిపాడు. ఒకసారి అక్కడ తన వంశానికి చెందినవారిని చూసాడు.

తత్ర స్థితస్య తస్యాపి రాజ్యం ద్యూతేన హారితమ్ । భార్యా హృతా చ పుత్రశ్చ స చైకాకీ వనం గతః॥౮.

అక్కడే ఉన్నప్పుడు అతని రాజ్యం జూదంలో పోయింది. భార్య, కుమారుడు కూడా దూరమయ్యారు. చివరికి ఒంటరిగా అడవికి వెళ్లిపోయాడు.

తత్రాపశ్యత స సింహం వై వ్యాదితాస్యం భయావహమ్ । బిభక్షయిషుమాయాతం శరభేణ సమన్వితమ్॥౮.

అక్కడ అతను నోరు విప్పి భయంకరంగా ఉన్న సింహాన్ని, దాని వెంట ఒక అడవి ఎద్దుతో తనను తినబోయేలా వస్తున్నదాన్ని చూసాడు.

పునశ్చ భక్షితః సోఽపి భార్యాం శోచితుముద్యతః । హా శైవ్యే ! క్వ గతాస్యద్య మామిహాపాస్య దుః ఖితమ్॥౮.

తర్వాత అతనూ ఆ సింహానికి ఆహారమయ్యాడు. భార్యను తలచుకుంటూ బాధతో, 'హా శైవ్యే! నన్ను ఇక్కడ బాధలో వదిలేసి ఎక్కడికి పోయావు?' అని విలపించాడు.

అపశ్యత్ పునరేవాపి భార్యాం స్వం సహపుత్రకామ్ । త్రాయస్వ త్వం హరిశ్చన్ద్ర కిం ద్యూతేన తవ ప్రభో॥౮.

తర్వాత మళ్లీ తన భార్యను కుమారుడితో కలిసి చూశాడు. ఆమె, 'హరిశ్చంద్రా! మాకు రక్షణ ఇవ్వు. జూదం వల్ల నీకు ఏమైంది ప్రభూ?' అని అరవసాగింది.

పుత్రస్తే శోచ్యతాం ప్రాప్తో భర్యంయా శైవ్యయా సహ । స నాపశ్యత్ పునరపి ధావమానః పునః పునః॥౮.

నీ కుమారుడు భార్య శైవ్యతో కలిసి దయనీయ స్థితికి చేరాడు. కానీ రాజు వారిద్దరిని మళ్లీ మళ్లీ వెంబడించినా కనిపించలేదు.

అథాపశ్యత్ పునరపి స్వర్గస్థః స నరాధిపః । నీయతే ముక్తకేశీ సా దీనా వివసనా బలాత్॥౮.

తర్వాత ఆ రాజు, తన భార్యను పరలోకంలో ఉన్నట్టు చూశాడు. ఆమె జుట్టు విరబూసి, దుఃఖంతో, అర్ధనగ్నంగా బలవంతంగా లాక్కెళ్తున్నారు.

హాహావాక్యం ప్రముఞ్చన్తీ త్రాయస్వేత్యసకృత్స్వనా । అథాపశ్యత్ పునస్తత్ర ధర్మరాజస్య శాసనాత్॥౮.

ఆమె 'రక్షించు! రక్షించు!' అని పదే పదే విలపిస్తూ అరవసాగింది. అప్పుడే ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో మరొక దృశ్యం రాజుకు కనిపించింది.

ఆక్రాన్దన్త్యన్తరీక్షస్థా ఆగచ్ఛేహ నరాధిప । విశ్వామిత్రేణ విజ్ఞప్తో యమో రాజంస్తవార్థతః॥౮.

ఆకాశంలో ఎవరో ఏడుస్తూ, 'రాజా! ఇక్కడకు రా. విశ్వామిత్రుడు నీ విషయమై యమునికి చెప్పాడు,' అని పిలిచారు.

ఇత్యుక్త్వా సర్పపాశైస్తు నీయతే బలవద్విభుః । శ్రాద్ధదేవేన కథితం విశ్వామిత్రస్య చేష్టితమ్॥౮.

అలా చెప్పి, ఆ మహాబలుడు పాముల బందాలతో బలవంతంగా లాక్కెళ్లబడ్డాడు. ఇది శ్రాద్ధదేవుడు చెప్పినది, విశ్వామిత్రుడు చేసిన పని.