మార్కణ్డేయపురాణమ్

స రాజా తత్ర సమ్ప్రాప్తో దుః ఖితః శోచనోద్యతః । హా భృత్యా మన్త్రిణో విప్రాః తద్రాజ్యం విధే గతమ్॥౮.

అక్కడికి వచ్చిన రాజు ఎంతో దుఃఖంతో, బాధతో, 'అయ్యో నా సేవకులు, మంత్రులు, బ్రాహ్మణులు, నా రాజ్యం అంతా నాశనమైపోయింది' అని విలపించసాగాడు.

హా శైవ్యే పుత్ర హా బాల మాం త్యక్త్వా మన్దభాగ్యకమ్ । విశ్వామిత్రస్య దోషేణ గతాః కుత్రాపి తే మమ॥౮.

'అయ్యో శైవ్యే! అయ్యో నా కుమారా! అయ్యో నా బిడ్డా! నన్ను వదిలేసి పోయావు. విశ్వామిత్రుని శాపం వల్ల నువ్వు నాకు దూరంగా ఎక్కడికో వెళ్ళిపోయావు' అని రాజు విలపించాడు.

ఇత్యేవం చిన్తయంస్తత్ర చణ్డాలోక్తం పునః పునః । మలినో రూక్షసర్వాఙ్గః కేశవాన్ గన్ధవాన్ ధ్వజీ॥౮.

ఇలా చింతిస్తూ, చండుడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, రాజు మురికి పట్టి, శరీరం పొడిగా మారి, జుట్టు ముడివేసి, దుర్వాసనతో, చేతిలో దండ పట్టుకుని తిరిగాడు.

లకుటీ కాలకల్పశ్చ ధావంశ్చాపి తతస్తతః । అస్మిన్ శవ ఇదం మూల్యం ప్రాప్తం ప్రాప్స్యామి చాప్యుత॥౮.

చేతిలో దండ పట్టుకుని, యమధర్మరాజు లాగా కనిపిస్తూ, 'ఈ శవానికి ఇంత దక్కింది, ఇంకొంత దక్కుతుందని' అంటూ అక్కడక్కడ పరుగెత్తాడు.

ఇదం మమ ఇదం రాజ్ఞే ముఖ్యచణ్డాలకే త్విదమ్ । ఇతి ధావన్ దిశో రాజా జీవన్ యోన్యన్తరం గతః॥౮.

'ఇది నాది, ఇది రాజునది, ఇది ప్రధాన చండాలునది' అంటూ అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తుతూ, ఆ రాజు బ్రతికుండగానే ఇంకొక జన్మలోకి వెళ్లిపోయాడు.

జీర్ణకర్పణ్టసుగ్రన్థి-కృతకన్థాపరిగ్రహః చితాభస్మరజోలిప్త-ముఖబాహూదరాఙిఘ్రకః॥౮.

చిన్న చిన్న ముడులు వేసిన పాత బట్టలు ధరించి, శవాల బూడిదతో ముఖం, చేతులు, పొట్ట, తొడలు, పాదాలు మొత్తం పూసుకుని తిరిగేవాడు.

నానామేదో-వసా-మజ్జా లిప్తపాణ్యఙ్గులిః శ్వసన్ । నానాశవోదనకృతా-హారతృప్తిపరాయణః॥౮.

వివిధ రకాల కొవ్వు, మజ్జ, మాంసం చేతులు, వేళ్ళకు పూసుకుని, గట్టిగా ఊపిరి పీల్చుతూ, ఎన్నో శవాల దగ్గర నుండి తెచ్చిన ఆహారంతో తృప్తిగా ఉండేవాడు.

తదీయమాల్యసంశ్లేషకృతమస్తకమణ్డనః । న రాత్రౌ న దివా శేతే హా హేతి ప్రవదన్ ముహుః॥౮.

శవాలపై వేసిన పూలమాలలతో తల అలంకరించుకుని, రాత్రింబవళ్లు నిద్రపోకుండా, 'అయ్యో! అయ్యో!' అని పదే పదే అరుస్తూ ఉండేవాడు.

ఏవం ద్వాదశమాసాస్తు నీతాః శతసమోపమాః । స కదాచిన్నృపశ్రేష్ఠః శ్రాన్తో బన్ధువియోగవాన్॥౮.

అలా, రాజు తన బంధువులను కోల్పోయి, అలసిపోయి, ఆ పన్నెండు నెలలు నూరు సంవత్సరాల్లా గడిపాడు.

నిద్రాభిభూతో రూక్షాఙ్గో నిశ్చేష్టః సుప్త ఏవ చ । తత్రాపి శయనీయే స దృష్టవానద్భుతం హమత్॥౮.

ఒక రోజు నిద్ర ముంచుకొని, శరీరం పొడిగా, కదలకుండా, చనిపోయినట్టు పడుకున్న రాజు, తన మంచంపై అద్భుతమైన దృశ్యం చూశాడు.

శ్మశానాభ్యాసయోగేన దైవస్య బలవత్తయా । అన్యదేహేన దత్త్వా తు గురవే గురుదక్షిణామ్॥౮.

శ్మశానంలో ఎక్కువ కాలం ఉండటం వల్ల, దైవబలంతో, రాజు ఇంకొక శరీరంలో గురువుకి గురుదక్షిణ ఇచ్చాడు.

తదా ద్వాదశ వర్షాణి దుః ఖదానాత్తు నిష్కృతిః । ఆత్మానం స దదర్శాథ పుక్కసీగర్భసమ్భవమ్॥౮.

పన్నెండు సంవత్సరాలు తీవ్ర బాధలు అనుభవించిన తరువాత, అతడు ఆ బాధల నుండి విముక్తి పొందాడు. అప్పుడతడు తాను ఒక తక్కువ జాతి మహిళ గర్భంలో పుట్టినవాడినని గ్రహించాడు.

తత్రస్థశ్చాప్యసౌ రాజా సోఽచిన్తయదిదం తదా । ఇతో నిష్క్రాన్తమాత్రో హి దానధర్మం కరోమ్యహమ్॥౮.

అక్కడ ఉన్నప్పుడు ఆ రాజు తనలో తానే ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఇక్కడినుండి బయటపడిన వెంటనే నేను దానం చేయాలి, ధర్మమార్గంలో నడవాలి' అని.

అనన్తరం స జాతస్తు తదా పుక్కసబాలకః । శ్మశానమృతసంస్కార-కరణేషు సదోద్యతః॥౮.

తర్వాత వెంటనే ఆ పుక్కస బాలుడు పుట్టినప్పటి నుండి శ్మశానంలో మృతుల అంత్యక్రియలు చేయడంలో ఎప్పుడూ నిమగ్నంగా ఉండేవాడు.

ప్రాప్తే తు సప్తమే వర్షే శ్మశానేఽథ మృతో ద్విజః । ఆనీతో బన్ధుభిర్దృష్టస్తేన తత్రాధనో గుణీ॥౮.

ఏడవ సంవత్సరానికి వచ్చేసరికి, శ్మశానంలో ఒక ద్విజుడు మరణించాడు. అతడిని బంధువులు అక్కడికి తీసుకువచ్చారు. ఆ పేద కానీ మంచితనమున్న బాలుడు అతడిని చూశాడు.

మూల్యార్థినా తు తేనాపి పరిభూతాస్తు బ్రాహ్మణాః । ఊచుస్తే బ్రాహ్మణాస్తత్ర విశ్వామిత్రస్య చేష్టితమ్॥౮.

అతడు పారితోషికం అడిగినందుకు అక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులు అవమానాన్ని అనుభవించారు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు అక్కడ విశ్వామిత్రుడు చేసిన పనిని చెప్పుకున్నారు.

పాపిష్ఠమశుభం కర్మ కురు త్వం పాపకారక । హరిశ్చన్ద్రః పురా రాజా విశ్వామిత్రేణ పుక్కసః॥౮.

'పాపమయమైన, అశుభమైన పని చేయి, నీవు పాపకారుడివి! పూర్వం హరిశ్చంద్రుడు రాజుగా ఉండగా విశ్వామిత్రుడు అతన్ని పుక్కసుడిగా మార్చాడు.' అని అన్నారు.

కృతః పుణ్యవినాశేన బ్రాహ్మణస్వాపనాశనాత్ । యదా న క్షమతే తేషాం తైః స శప్తో రుషా తదా॥౮.

'పుణ్యాన్ని కోల్పోయి, బ్రాహ్మణుల ఆస్తిని తీసుకున్నందువల్ల అతను అలా అయ్యాడు. వారి మాటలను భరించలేకపోయినప్పుడు, వారు కోపంతో అతనిని శపించారు.' అని చెప్పారు.

గచ్ఛ త్వం నరకం ఘోరమధునైవ నరాధమ । ఇత్యుక్తమాత్రే వచనే స్వప్నస్థః స నృపస్తదా॥౮.

'ఇప్పుడే నీవు ఘోరమైన నరకానికి పో, దుష్టుడా!' అని వారు చెప్పగానే, ఆ రాజు కలలో ఉన్నట్టుగా అయిపోయాడు.

అపశ్యద్యమదూతాన్ వై పాశహస్తాన్ భయావహాన్ । తైః సంగృహీతమాత్మానం నీయమానం తదా బలాత్॥౮.

అతడు భయంకరమైన యమదూతలను, చేతుల్లో కట్టులు పట్టుకుని ఉన్న వారిని చూశాడు. వారు అతడిని పట్టుకుని బలవంతంగా లాక్కెళ్లడాన్ని చూశాడు.

పశ్యతి స్మ భృశం ఖిన్నో హా మాతః పితరద్య మే । ఏవంవాదీ స నరకే తైలద్రోణ్యాం నిపాతితః॥౮.

తీవ్రంగా బాధపడుతూ, 'అయ్యో అమ్మా, నాన్నా, నేడు!' అని విలపించాడు. అలా అంటూనే అతడిని నరకంలో, మరిగిన నూనెతో నిండిన పెద్ద పాత్రలో పడేశారు.

క్రకచైః పాట్యమానస్తు క్షురధారాభిరప్యధః । అన్ధే తమసి దుః ఖార్తః పూయశోణితభోజనః॥౮.

అతడిని రాళ్లతో, పదునైన కత్తులతో కోసారు. అంధకారంలో బాధపడుతూ, పుయి, రక్తం తినాల్సి వచ్చింది.

సప్తవర్షం మృతాత్మానం పుక్కసత్వే దదర్శ హ । దినం దినన్తు నరకే దహ్యతే పచ్యతేఽన్యతః॥౮.

ఏడు సంవత్సరాలు మృతుడిగా, పుక్కసుడిగా తాను ఉన్నట్టు చూశాడు. ప్రతి రోజూ నరకంలో కాల్చబడ్డాడు, ఇంకొక్కడా ఉడికించబడ్డాడు.

ఖిద్యతే క్షోభ్యతేఽన్యత్ర మార్యతే పాట్యతేఽన్యతః । క్షార్యతే దీప్యతేఽన్యత్ర శీతవాతాహతోఽన్యతః॥౮.

ఇంకొక్కడా అతడిని బాధించారు, కలవరపరిచారు, చంపారు, కోసారు. మరొక్కడా తుడిచారు, కాల్చారు, ఇంకొక్కడా చలివాతానికి గురయ్యాడు.

ఏవం దినం వర్షశత-ప్రమాణం నరకేఽభవత్ । తథా వర్షశతం తత్ర శ్రీవితం నరకే భటైః॥౮.

ఇలా నరకంలో వంద సంవత్సరాలు రోజూ రోజూ గడిపాడు. అక్కడ నరకపురుషులు వంద సంవత్సరాలు అతడిని బాధించారు.

తతో నిపాతితో భూమౌ విష్ఠాశీ శ్వా వ్యజాయత । వాన్తాశీ శీతదగ్ధశ్చ మాసమాత్రే మృతోఽపి సః॥౮.

తర్వాత అతడిని భూమిపై పడేసి, మలాన్ని తినే కుక్కగా పుట్టించాడు. వాంతి తింటూ, చలివల్ల కాలిపోతూ, నెల రోజుల్లోనే మరణించాడు.

అథాపశ్యత్ ఖరం దేహం హస్తినం వానరం పశుమ్ । ఛాగం విడాలం కఙ్కఞ్చ గామవిం పక్షిణం కృమిమ్॥౮.

తర్వాత తాను గాడిద, ఏనుగు, కోతి, జంతువు, మేక, పిల్లి, నెమలి, ఆవు, పక్షి, పురుగు లాంటి రూపాలలో పుట్టినట్టు చూశాడు.

మత్స్యం కూర్మం వరాహఞ్చ శ్వావిధం కుక్కుటం శుకమ్ । శారికాం స్థావరాంశ్చైవ సర్పమన్యాంశ్వ దేహినః॥౮.

తరువాత చేప, తాబేలు, పంది, వేట కుక్క, కోడి, గిల్లి, మైన, మొక్కలు, పాము, ఇంకా ఇతర జంతువుల రూపాల్లోనూ పుట్టినట్టు చూశాడు.

దివసే దివసే జన్మ ప్రాణినః ప్రాణినస్తదా । అపశ్యద్ దుః ఖసన్తప్తో దినం వర్షశతం తథా॥౮.

ప్రతి రోజూ తాను వివిధ జంతువులుగా పుట్టినట్టు చూశాడు. బాధతో బాధపడుతూ, ఇలా వంద సంవత్సరాలు రోజూ రోజూ అనుభవించాడు.